Iran dồn dập tấn công tàu chiến Mỹ

Iran đã triển khai loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các tàu chiến Mỹ trong khu vực, động thái được cho là nhằm trả đũa việc Washington bắt giữ một tàu hàng của Tehran với cáo buộc vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải.

Theo hãng thông tấn Tasnim, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya thuộc Lực lượng Vũ trang Iran xác nhận các đợt tập kích UAV được tiến hành sau sự kiện ngày 19/4, khi phía Mỹ chặn bắt một tàu hàng Iran.

Nguồn tin này cho biết con tàu bị bắt đang trên hành trình từ Trung Quốc tới vịnh Oman. Lực lượng Mỹ được cho là đã nổ súng trước khi tiến hành kiểm soát và bắt giữ phương tiện.

Chiến hạm Mỹ bắn loạt đạn vào tàu Iran

Quân đội Mỹ vừa xác nhận tàu khu trục hải quân nổ súng vào một tàu treo cờ Iran. Vụ việc bắn phá tàu Touska đánh dấu một bước leo thang mới.

Tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Spruance (lớp Arleigh Burke) của Hải quân Mỹ bắn loạt đạn vào tàu hàng Touska treo cờ Iran vào ngày 19/04/2026. Hình ảnh trích xuất từ video do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố. Ảnh: Reuters.

Quân đội Mỹ vừa xác nhận tàu khu trục hải quân nổ súng vào một tàu treo cờ Iran. Vụ việc bắn phá tàu Touska đánh dấu một bước leo thang mới.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục USS Spruance đã chặn tàu Touska mang cờ Iran khi con tàu này đang di chuyển về phía một cảng của Iran.

"Sau khi thủy thủ đoàn tàu Touska không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ, tàu USS Spruance đã bắn loạt đạn vào buồng lái của tàu Iran", CENTCOM cho biết trong một tuyên bố.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ tuyên bố lực lượng hải quân đã lập tức can thiệp sau khi thủy thủ đoàn Iran từ chối tuân thủ mệnh lệnh. Theo đó, tàu Mỹ đã nổ súng trực diện vào khoang động cơ để vô hiệu hóa phương tiện.

Đồng thời, ông Trump xác nhận lính thủy đánh bộ Mỹ đã tiếp quản con tàu và đang tiến hành kiểm tra hàng hóa bên trong.

Tổng thống Trump: Mỹ hưởng lợi kinh tế, Iran mất 500 triệu USD/ngày

Tối 19/4, trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những nhận định gay gắt về tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh sự khác biệt về tác động kinh tế giữa hai quốc gia.

Tổng thống Trump cho biết quân đội Mỹ đã tấn công một tàu chở hàng treo cờ Iran. Ảnh: The New York Times.

Tổng thống xác nhận Iran đã nổ súng vào 2 tàu thương mại đang di chuyển qua eo biển Hormuz. Ông Trump khẳng định đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn hai tuần vốn đã bắt đầu từ ngày 8/4.

Nhà lãnh đạo Mỹ chỉ ra rằng việc đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược này đang gây ra những phản ứng ngược đối với Tehran. Ước tính Iran mất khoảng 500 triệu USD mỗi ngày.

Ngược lại, ông khẳng địn nhiều con tàu vận tải đang chuyển hướng tới các bang Texas, Louisiana và Alaska để nhận hàng thay vì đi qua khu vực xung đột.

Tổng thống Donald Trump: "Họ đang giúp chúng ta mà không hề biết, và chính họ là bên chịu thiệt khi đóng eo biển Hormuz, mất 500 triệu USD mỗi ngày! Mỹ không mất gì cả. Thực tế, nhiều con tàu đang hướng tới Mỹ để chất hàng, nhờ 'công' của IRGC - lực lượng lúc nào cũng muốn tỏ ra là 'kẻ cứng rắn'!".

Chiến dịch “Cuồng nộ kinh tế” truy quét tàu Iran trên toàn cầu

Chính quyền Tổng thống Trump mở chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế" (Economic Fury), đặt mục tiêu gây lực kinh tế tối đa để buộc Tehran phải mở lại eo biển Hormuz và đưa ra những nhượng bộ then chốt trong chương trình hạt nhân.

Quân đội Mỹ sẽ chặn bắt và khám xét các tàu chở dầu có liên hệ với Iran, cũng như bắt giữ tàu thương mại có liên hệ với Tehran trên vùng biển quốc tế. Động thái này nhằm cắt đứt các nguồn thu tài chính và nguồn cung của Iran.

Tehran cáo buộc hành động của Mỹ là 'cướp biển'

Trong tuyên bố được hãng tin bán chính thức Tasnim đăng tải, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy tối cao của các lực lượng vũ trang Iran, đã chính thức xác nhận vụ việc và đưa ra cảnh báo đối với Washington.

Tehran khẳng định Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn thông qua các hành động quân sự trực diện trên biển, và tuyên bố đáp trả. Ảnh: Press TV.

Tehran khẳng định Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn thông qua các hành động quân sự trực diện trên biển và gọi việc quân đội Mỹ tấn công tàu thương mại của nước này trên biển Oman là "hành vi cướp biển".

“Mỹ đã vi phạm lệnh ngừng bắn và thực hiện hành vi cướp biển khi nổ súng vào một tàu thương mại Iran, vô hiệu hóa hệ thống định vị và triển khai lính thủy đánh bộ lên boong”, tuyên bố nêu rõ, đồng thời xác nhận con tàu đã bị bắt giữ. “Chúng tôi cảnh báo Lực lượng vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ sớm có hành động đáp trả, trả đũa hành vi cướp biển có vũ trang này của quân đội Mỹ”, phía Iran nhấn mạnh.

Nguồn tin này cũng khẳng định, nhờ phản ứng nhanh của các đơn vị hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, lực lượng Mỹ đã buộc phải rút lui khỏi khu vực.

Kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân có hiệu lực, quân đội Mỹ đã cưỡng chế thành công 25 tàu thương mại phải quay đầu hoặc trở lại cảng, ngăn chặn các nỗ lực vi phạm quy định vận tải do Washington áp đặt.

Mỹ truy quét tàu Iran trên toàn cầu

Quân đội Mỹ đang chuẩn bị triển khai giai đoạn mới trong cuộc trấn áp hải quân nhắm vào các tàu chở dầu và tàu thương mại liên quan đến Iran trên phạm vi toàn thế giới. Động thái này đánh dấu sự mở rộng đáng kể của chiến dịch thực thi pháp luật đường biển ra ngoài khu vực Trung Đông.

Chính quyền Tổng thống Trump đặt mục tiêu sử dụng áp lực kinh tế tối đa để buộc Tehran phải mở lại eo biển Hormuz và đưa ra những nhượng bộ then chốt trong chương trình hạt nhân. Ảnh: Reuters.

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, phát biểu vào thứ Năm: "Mỹ sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào treo cờ Iran hoặc bất kỳ con tàu nào cố gắng cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran. Trong đó bao gồm cả các tàu thuộc 'hạm đội bóng tối' chở dầu của Iran".

Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp Mỹ đang phối hợp chặt chẽ để triệt hạ các mạng lưới hỗ trợ Tehran. Danh sách đen mới nhất nhắm vào Mohammad Hossein Shamkhani, con trai của cố cố vấn an ninh Ali Shamkhani. Ông trùm này bị cáo buộc kiểm soát phần lớn mạng lưới vận tải dầu lậu của Iran.

Văn phòng Công tố Mỹ tại Quận Columbia đang áp dụng các lệnh bắt giữ tàu Iran tương tự như chiến dịch nhắm vào Venezuela trước đây. Mọi tổ chức tham gia mua bán dầu bị trừng phạt sẽ đối mặt với truy tố hình sự.

Thế trận quân sự và rủi ro hạ tầng

Trong bối cảnh đàm phán tại Pakistan chưa đạt được đột phá, cả hai bên đều đã chuẩn bị cho kịch bản xung đột tái diễn.

Phía Iran đang triển khai hàng nghìn tên lửa tầm trung và ngắn từ các kho lưu trữ ngầm.

Phía Mỹ, Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Pete Hegseth khẳng định lực lượng Mỹ đang ở trạng thái sẵn sàng tối đa. Dù ưu tiên áp lực kinh tế để tránh thương vong cho bộ binh, phương án tấn công các nhà máy điện của Iran vẫn được đặt trên bàn nghị sự.

Việc tấn công hạ tầng năng lượng Iran có thể dẫn đến hành động trả đũa nhắm vào các đồng minh Ả Rập của Mỹ trong khu vực.

Tàu vận tải Pháp bị tấn công tại eo biển Hormuz

Hãng tin Al Jazeera cho biết tập đoàn vận tải biển khổng lồ của Pháp - CMA CGM - xác nhận một trong những con tàu của hãng đã trở thành mục tiêu của các "loạt đạn cảnh cáo" khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz.

Sự việc xảy ra vào ngày 18/4 khi tàu chở hàng mang tên Everglades bị áp sát bởi các tàu vũ trang.

Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), báo cáo tại thực địa cho thấy hai tàu cao tốc được cho là thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng tấn công con tàu này.

Dù phía CMA CGM khẳng định không có thành viên thủy thủ đoàn nào bị thương, nhưng Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) xác nhận tàu Everglades đã bị hư hại sau cuộc chạm trán.

Hiện mức độ thiệt hại cụ thể đối với thân tàu vẫn chưa được công bố chi tiết. Đây là vụ tấn công trực diện đầu tiên nhắm vào một tàu vận tải của cường quốc phương Tây kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực.

Iran kiên quyết yêu cầu Mỹ dỡ phong tỏa trước khi nối lại đàm phán

Iran tuyên bố chỉ tham gia vòng đàm phán tiếp theo tại Islamabad nếu Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của nước này.

Một nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ với Al Jazeera cho biết đây cũng là lập trường chính thức của Đại sứ Iran tại Pakistan. Trong nỗ lực cứu vãn tiến trình đối thoại, Thủ tướng và Ngoại trưởng Pakistan đã trực tiếp điện đàm với Tổng thống và Ngoại trưởng Iran nhằm thuyết phục Tehran quay lại bàn đàm phán. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cũng đã nhóm họp để cân nhắc quyết định.

Tuy nhiên, Tehran vẫn giữ thái độ hoài nghi, đồng thời lo ngại rằng tiến trình này khó mang lại thỏa thuận như kỳ vọng. Mối quan ngại đầu tiên là nguy cơ kịch bản đàm phán kéo dài nhiều tháng nhưng rốt cuộc các lệnh trừng phạt không được dỡ bỏ, trong khi các tài sản bị phong tỏa của Iran vẫn không được giải ngân. Song song đó, giới chức Iran cũng cảnh báo khả năng đây có thể là một “cái bẫy chiến lược”.

Các nguồn tin tại Tehran dẫn lại tiền lệ từ hai vòng đàm phán trước, khi tiến trình ngoại giao nhanh chóng bị phá vỡ và sau đó leo thang thành xung đột với Israel, thậm chí là đối đầu trực tiếp giữa Israel và liên minh Israel - Mỹ.

Lực lượng Houthi cảnh báo phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb

Lực lượng Houthi (Yemen) vừa đưa ra cảnh báo về việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb. Ngày 19/4, Thứ trưởng Ngoại giao Houthi Hussein al-Ezzi tuyên bố trên mạng xã hội X rằng nếu Sanaa quyết định, lệnh phong tỏa sẽ là "không thể đảo ngược". Ông yêu cầu Tổng thống Trump tôn trọng quyền lợi của Yemen và chấm dứt các hành động cản trở hòa bình.

Trước đó, phía Houthi cảnh báo kịch bản đóng cửa eo biển để bảo vệ Iran và Hezbollah có thể đẩy giá dầu thế giới lên mức 200 USD/thùng.

Lực lượng này xác lập ba "lằn ranh đỏ" để can thiệp quân sự trực tiếp: Mỹ và Israel leo thang chống Iran; hai nước nhận thêm hỗ trợ từ đồng minh; hoặc sử dụng Biển Đỏ để tấn công các quốc gia Hồi giáo.

Hiện Houthi duy trì hiện diện quân sự dày đặc tại bờ biển phía Tây Yemen, sẵn sàng sử dụng tên lửa và thiết bị bay không người lái để gây gián đoạn vận tải quốc tế, đe dọa nghiêm trọng an ninh năng lượng toàn cầu.

Kỳ vọng thượng đỉnh Mỹ - Iran và Tuyên bố Islamabad

Tổng thống Trump vừa công bố phái đoàn Mỹ sẽ tới Pakistan vào ngày 20/04 để đàm phán vòng hai, trong khi Iran cho hay sẽ tới Pakistan vào thứ Ba để đàm phán với Mỹ, theo CNN.

Phía Iran đang kỳ vọng vào một thông báo chung mang tính biểu tượng về việc gia hạn lệnh ngừng bắn vào thứ Tư tới.

Các nguồn tin cho biết thêm rằng nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ và Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý tới Islamabad, Tổng thống Iran cũng sẽ có mặt để thực hiện một "cuộc gặp chung giữa các tổng thống". Tại đây, hai nhà lãnh đạo sẽ ký kết bản "Tuyên bố Islamabad" chung.

Sau nhiều giờ hỗn loạn, đàm phán Mỹ - Iran được nối lại

Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Iran và Mỹ đã chính thức được nối lại tại Islamabad, Pakistan vào đầu tuần này. Đây là sự kiện mang tính quyết định, có thể đem lại thắng lợi chính trị cho Tổng thống Trump và sự ổn định kinh tế toàn cầu.

Theo CNN, thủ đô của Pakistan đang chuẩn bị công tác an ninh cho phái đoàn ngoại giao hai bên. Các tuyến đường chính bị đóng cửa. Nhiều nhân viên Mỹ cùng trang thiết bị quân sự đã xuất hiện tại các khách sạn cao cấp.

Những khách sạn phục vụ đàm phán tuần trước đã yêu cầu khách lưu trú rời đi để dành toàn bộ không gian cho các nhà ngoại giao.

Dư luận đang đặt câu hỏi về khả năng Tổng thống Trump có đích thân đến Islamabad để ký kết thỏa thuận nếu tiến trình diễn ra thuận lợi hay không.

Những rào cản và căng thẳng hiện hữu

Dù đối thoại được nối lại, con đường đi đến thỏa thuận giữa hai bên vẫn đầy rẫy khó khăn. Trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Ghalibaf, cảnh báo rằng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào thứ Bảy khi tàu vũ trang Iran nổ súng vào một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Tehran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tiếp tục phong tỏa các cảng biển Iran.

Việc hai bên chấp nhận ngồi lại bàn đàm phán chỉ một ngày sau vụ đụng độ tại eo biển Hormuz cho thấy cả Mỹ và Iran vẫn đang đặt ưu tiên cao nhất vào việc đạt được một thỏa thuận chung để hạ nhiệt căng thẳng.

Áp lực bủa vây Tổng thống Mỹ

Cuộc chiến tại Iran đang trở thành gánh nặng chính trị lớn đối với Tổng thống Trump trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Ông Trump đang chịu áp lực lớn trong nước để chấm dứt chiến tranh, một cuộc chiến không được công chúng Mỹ ủng hộ và đã gây ra một cú sốc kinh tế làm tăng giá xăng trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 1

Tiến trình ngoại giao Mỹ - Iran đình trệ do chính quyền Iran kiên quyết kháng cự các yêu sách của Mỹ. Các điểm mấu chốt bao gồm: Số phận của số uranium làm giàu mức độ cao mà Tehran đang sở hữu. Các ràng buộc đối với hoạt động hạt nhân của Iran trong tương lai. Quyền quản lý tuyến đường thủy huyết mạch eo biển Hormuz.

Tehran tuyên bố sẽ không mở lại lối tiếp cận eo biển Hormuz chừng nào Mỹ chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng biển của Iran (có hiệu lực từ thứ Hai tuần trước).

Phái đoàn đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan

Vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra tại Islamabad, Pakistan trong ngày thứ 2 (20/4). Dưới đây là thông tin chi tiết về các thành viên chủ chốt trong phái đoàn của hai quốc gia:

Phái đoàn Mỹ

• Phó Tổng thống Mỹ JD Vance - người từng hoài nghi về chiến tranh với Iran. Một quan chức cao cấp của chính quyền nói với CNN rằng ông đã tham gia vào việc đảm bảo lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần hiện nay giữa Mỹ và Iran, cũng như lệnh ngừng bắn gần đây giữa Israel và Lebanon. Tháng trước, các đại diện Iran cũng ưu tiên làm việc với ông Vance hơn các quan chức Mỹ khác.

  Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong lễ đón tiếp tại sân bay, sau khi ông có mặt tại Islamabad, Pakistan, vào trưa 11/4 theo giờ địa phương. Ảnh: Reuters.

• Ông Steve Witkoff - nhà phát triển bất động sản giàu có và là bạn của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong nhiều thập kỷ. Cùng với Kushner, ông đã giúp đàm phán lệnh ngừng bắn ở Gaza và cũng từng tham dự các cuộc đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin về cuộc chiến tại Ukraine.

• Ông Jared Kushner - chồng của Ivanka, con gái ông Trump. Ông từng là nhà đàm phán chính về Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và đã xây dựng được mối quan hệ sâu sắc với các nhà lãnh đạo trong khu vực. Các quan chức chính quyền Trump và những người thân cận với ông Kushner nói với CNN vào năm ngoái rằng ông đã làm cố vấn không chính thức cho các quan chức chính quyền về các cuộc đàm phán với nhà lãnh đạo Ả Rập.

Phái đoàn Iran

• Ông Mohammad Bagher Ghalibaf: Trưởng phái đoàn Iran, đồng thời là Chủ tịch Quốc hội Iran. Là một nhân vật cốt cán của chính quyền, ông Ghalibaf đã nổi lên như một người đối thoại quan trọng với chính quyền Trump trong suốt cuộc chiến.

  Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu vào ngày 10/4. Ảnh: Ảnh: PressTV.

• Ông Abbas Araghchi: Ngoại trưởng Iran, Araghchi đã tham gia sâu rộng vào các cuộc đàm phán hạt nhân trước đây với các cường quốc phương Tây. Vài tuần trước khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công vào Iran, ông Araghchi nói với CNN rằng Tehran đã "mất lòng tin" vào Mỹ, nhưng ông "tự tin" rằng Iran và Mỹ có thể "đạt được một thỏa thuận" về chương trình hạt nhân của Tehran.

• Ông Ali Bagheri Kani: Một nhà đàm phán cứng rắn chủ chốt, người cũng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đối thoại trước đây với Mỹ, bao gồm cả các cuộc đàm phán hạt nhân.

  Ông Trump dọa 'san phẳng' Iran trước đàm phán

  Ngày 19/4, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo phái đoàn Mỹ đang trên đường tới Islamabad để chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo với Iran.

  Phái đoàn Mỹ dự kiến có mặt tại Islamabad vào tối 20/4 nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần chính thức hết hiệu lực vào thứ Tư (22/4).

  Tổng thống Trump khẳng định Tehran đã vi phạm nghiêm trọng các cam kết chung. Phía Mỹ cáo buộc Iran nổ súng vào các tàu vận tải tại eo biển Hormuz vào thứ Bảy vừa qua, ngay trong thời hạn lệnh ngừng bắn đang còn hiệu lực.

  Đi kèm với thông tin về nỗ lực ngoại giao, Tổng thống Mỹ đã đưa ra lời cảnh báo về một kịch bản tấn công quân sự diện rộng nếu Iran khước từ thỏa thuận: "Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu thỏa thuận đổ vỡ, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran".

  Trước vấn đề này, Bộ Ngoại giao Iran đã chính thức lên tiếng phản pháo, khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của chính quyền Trump đối với các cảng Iran là vi phạm trực tiếp các thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian.

  Vấn đề Trung Đông

  Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...