Tắm nước nóng quá lâu không tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa: V.M.

Nước là yếu tố thiết yếu duy trì sự sống, đóng vai trò quan trọng đối với con người, chiếm 70% lượng chất lỏng trong cơ thể. An toàn vệ sinh nguồn nước liên quan mật thiết đến sức khỏe của chúng ta. Cho đến nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, con người đã phát hiện được 2.221 loại chất ô nhiễm hữu cơ trong các nguồn nước khác nhau và khoảng 65 loại chất ô nhiễm hữu cơ trong nước máy, bao gồm 20 loại chất gây ung thư và 56 loại chất đột biến.

Vậy có những loại độc tố nào trong nước uống hàng ngày của chúng ta?

Virus

Trong nước máy chứa enterovirus [1], virus viêm gan và rotavirus [2]. Enterovirus là loại virus phổ biến nhất được tìm thấy trong nước, chúng có sức đề kháng mạnh với môi trường bên ngoài và có thể sống trong thời gian dài. Một số enterovirus tồn tại trong nước rất lâu, từ 2 đến 168 ngày trong nước máy và từ 2 đến 130 ngày trong nước biển.

Virus viêm gan có khả năng đề kháng cao với các chất khử trùng hóa học thông thường, tồn tại vài tháng hoặc vài năm trong môi trường khô hoặc đông lạnh, nhưng có thể tiêu diệt virus này bằng cách chiếu tia cực tím trong một giờ hoặc đun sôi ở nhiệt độ cao trong khoảng 30 phút.

Rotavirus là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tiêu chảy cấp ở trẻ em trên toàn thế giới. Theo các nghiên cứu, hàng năm, trên thế giới có hơn 140 triệu trẻ em bị viêm đường ruột do rotavirus, số ca tử vong lên tới hàng trăm nghìn.

Trong số hơn 100 loại virus trong nước thải chưa được xử lý thì có một số loại được tìm thấy trong phân người. Con người có thể bài tiết hơn 100 loại virus trên mỗi gram phân, nhưng nồng độ các hạt virus có khả năng lây nhiễm trong nước thải cao hơn thế.

Vì vậy, muốn giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh, ta không chỉ cần chú ý đến vấn đề vệ sinh trong thói quen sinh hoạt, ăn uống mà quan trọng hơn là phải thanh lọc nước từ đầu nguồn, giảm thiểu việc đổ các loại nước thải sinh hoạt và chất thải công nghiệp vào nguồn nước.

Độc tố clor

Clor là một hóa chất vô cơ dễ bay hơi, có khả năng khử trùng hiệu quả, được hơn 80% nhà máy nước trên thế giới đưa vào sử dụng. Nước máy vốn là một loại nước uống tiện lợi và an toàn, nhưng clor thường được đưa vào sử dụng trong quá trình xử lý nước để lọc vi khuẩn.

Vì vậy, trong nước máy phải duy trì một lượng clor nhất định nhằm đảm bảo an toàn cho các chỉ tiêu vi sinh của nước uống. Tuy nhiên, khi clor phản ứng với acid hữu cơ sẽ sinh ra nhiều chất gây ung thư, một vài chất trong số đó không chỉ có mùi khó chịu mà còn gây hại đối với cơ thể con người.

Clor trong nước máy có hại đối với bề mặt oxy hóa của thịt, rau, trái cây và củ quả. Nó liên kết trực tiếp với các protein của da và tóc, phá vỡ chất điện giải của các protein. Việc tắm rửa bằng nước chứa chlor có thể làm tóc bị khô, gãy rụng và chẻ ngọn. Clor còn khiến da bị “tẩy”, dẫn đến bong tróc, nấm da. Vì có thể thẩm thấu qua lỗ chân lông nên clor sẽ xâm nhập và gây hại qua da người, lỗ mũi, miệng, phổi, tóc, mắt.

Clor có thể gây ngộ độc khi được hấp thu qua đường tiêu hóa. Nhiễm độc clor gây ra các triệu chứng như chán ăn, buồn nôn, chướng bụng, táo bón, rối loạn chức năng gan, da khô, nứt nẻ, mụn nhọt, trứng cá, dị ứng, thiếu máu, xơ vữa động mạch, huyết áp cao, các bệnh về tim, thậm chí là ung thư bàng quang, ung thư gan, ung thư trực tràng.

Các biểu hiện của ngộ độc mạn tính do clor bao gồm: hội chứng suy nhược thần kinh, tổn thương gan, rối loạn chức năng tiêu hóa, tổn thương da… Trong trường hợp nặng, nó còn dẫn đến các vấn đề về da, hệ tiêu hóa và gây ung thư.

Bởi uống nước máy hàng ngày nên khi bổ sung nước, con người cũng đưa clor vào cơ thể. Nếu tránh được các tác hại của nước clor thì tuổi thọ của con người có thể kéo dài thêm 20 đến 30 năm. Mặc dù được sử dụng để khử trùng nước máy hiệu quả và dễ dàng hơn, nhưng vì clor có ảnh hưởng xấu đến các tế bào của con người nên cũng cần tránh hoặc hạn chế việc sử dụng clor.

Do đó, khi sử dụng nước máy trong sinh hoạt, chúng ta cần loại bỏ hoàn toàn độc tố, cụ thể là clor. Những gia đình có điều kiện có thể sử dụng máy lọc nước chuyên dụng cho hệ thống nước uống và nước sinh hoạt trong nhà.

Tắm nước nóng trong thời gian dài

Tắm nước nóng lâu có hại cho sức khỏe con người. Khi tắm, cơ thể con người tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước chứa hóa chất độc hại. Các hóa chất này được da hấp thu trực tiếp qua nước, do đó lượng clor xâm nhập vào cơ thể con người khi tắm cao hơn rất nhiều so với uống trực tiếp.

Microcystis

Microcystis là một loại độc tố do vi khuẩn lam hay còn gọi là tảo lam tiết ra, thường được tìm thấy ở sông, hồ và vùng đầm lầy, rất có hại đối với sức khỏe con người. Khi tiếp xúc với nước chứa độc tố tảo, mắt và da có thể xuất hiện các triệu chứng dị ứng; uống một ít nước này sẽ gây viêm ruột cấp tính, uống trong thời gian dài có thể gây ung thư gan.

[1] Nhóm virus gây nhiễm trùng ở vùng họng và đường ruột, dẫn tới nhiều bệnh khác nhau.

[2] Một loại virus gây tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.