Heathcliff và cuộc tranh cãi quanh 'Đồi gió hú'

Jacob Elordi vào vai Heathcliff trong phim Đồi gió hú phiên bản mới. Ảnh: Warner Bros.

Trong tác phẩm Đồi gió hú của Emily Bronte, Heathcliff được miêu tả là một "người Digan da đen". Trong bộ phim Đồi gió hú mới của Emerald Fennell, nhân vật này do Jacob Elordi, một diễn viên da trắng đến từ Australia, thủ vai.

Kể từ khi Elordi được công bố đảm nhận vai diễn, lựa chọn này đã gây ra nhiều tranh cãi trên mạng. Một số người hâm mộ thất vọng cho rằng việc chọn diễn viên này đã "tẩy trắng"* vai diễn . Nhưng các học giả nghiên cứu về Bronte cho rằng phần lớn những gì tác giả viết về chủng tộc của nhân vật vẫn còn gây tranh cãi, ngay cả khi đa số cho rằng nhân vật đó có lẽ không được dự định là người da trắng.

Khi còn nhỏ, Heathcliff được cha của Catherine Earnshaw, ông Earnshaw, đưa về sống cùng. Khá nhiều đoạn trong tiểu thuyết cho thấy Bronte, người đã qua đời một năm sau khi tác phẩm được xuất bản, có ý định viết về Heathcliff như một người da màu. Ngoài việc bị gọi là "da đen" và "người Digan", anh ta còn được gọi là "Lascar", một thuật ngữ chỉ những người lao động Nam Á trên các tàu của Anh.

Có lúc, Heathcliff so sánh mình với Edgar Linton, người mà Catherine sau này sẽ kết hôn, và nói: "Ước gì tôi có mái tóc vàng và làn da trắng". Cô hầu gái Nelly Dean gợi ý rằng Heathcliff có thể là một "hoàng tử cải trang" và tiếp tục: "Ai biết được, có thể cha anh là hoàng đế Trung Hoa, và mẹ anh là hoàng hậu Ấn Độ".

Susan Newby, cán bộ phụ trách giáo dục tại Bảo tàng Nhà thờ Bronte ở Haworth, Anh, cho biết: “Có cảm giác rằng anh ấy không phải là người Anglo-Saxon da trắng, ông ấy là một cái gì đó khác, nhưng bạn không biết đó là gì”.

Hai nhân vật trong phim Đồi gió hú. Ảnh: Warner Bros.

Một số học giả tin rằng Brontë đã sử dụng nhân vật Heathcliff để bình luận về nạn buôn bán nô lệ ở Liverpool. Ông Earnshaw đưa Heathcliff từ Liverpool đến, và Nelly, người thuật lại phần này của câu chuyện, giải thích rằng Earnshaw thấy Heathcliff đang đói khát và hỏi thăm về "chủ nhân" của anh ta.

Việc Bronte quan tâm đến chế độ nô lệ là điều dễ hiểu. Cha của bà, Patrick Bronte, có mối liên hệ với chính trị gia theo chủ nghĩa bãi nô William Wilberforce, người đã giúp chi trả học phí cho Patrick theo học tại Cambridge.

Reginald Watson, phó giáo sư văn học tại Đại học East Carolina, đã nghiên cứu các vấn đề về người da đen trong những tác phẩm của chị em nhà Bronte, bao gồm cả Charlotte, em gái của Emily và là tác giả Jane Eyre. Watson cho biết: "Tôi tin rằng do cha của họ tham gia vào phong trào bãi bỏ chế độ nô lệ nên cả hai tác giả đều đưa vào các mối liên hệ với chế độ nô lệ dưới một hình thức nào đó". Quan điểm của ông là mặc dù Heathcliff "có thể không hoàn toàn là người da đen", anh ta mang dòng máu lai.

Tuy nhiên, một giả thuyết khác cho rằng Bronte đã sử dụng nhân vật Heathcliff để bình luận về những định kiến ​​đối với người Ireland, vì cha bà là người Ireland và bà viết tác phẩm này vào thời điểm bắt đầu nạn đói khoai tây ở đó. “Hãy nghĩ về Heathcliff, người được đưa đến từ Liverpool và nói một thứ ngôn ngữ khó hiểu”, Elsie Michie, giáo sư tiếng Anh tại Đại học bang Louisiana, cho biết. “Sự miêu tả về Heathcliff gần như hoàn toàn phù hợp với những hình ảnh biếm họa về người Ireland”.

Michie nói thêm rằng "động lực của cuốn tiểu thuyết này xoay quanh sự khác biệt theo nhiều cách khác nhau, và sự khác biệt đó nằm ở Heathcliff".

Tuy nhiên, trên màn ảnh, vai Heathcliff phần lớn được thủ vai bởi các diễn viên da trắng, bao gồm Timothy Dalton, Ralph Fiennes và có lẽ nổi tiếng nhất, Laurence Olivier trong phiên bản năm 1939 của William Wyler, đóng cùng Merle Oberon trong vai Catherine. (Oberon thực chất là người gốc Nam Á nhưng đã giấu kín điều đó để thăng tiến ở Hollywood vào thời điểm đó). Một ngoại lệ đáng chú ý là bản chuyển thể năm 2012 của Andrea Arnold, trong đó Heathcliff trưởng thành được thủ vai bởi diễn viên da đen James Howson. Trong một cuộc phỏng vấn với NPR vào thời điểm đó, Arnold nói: "Trong cuốn sách, anh ấy rõ ràng không phải người da trắng. Tôi cảm thấy Emily không hoàn toàn nhập vai; bà ấy đang thể hiện sự khác biệt của chính mình với tư cách một người phụ nữ".

Phiên bản của Fennell loại bỏ những chi tiết liên quan đến chủng tộc của Heathcliff, thay vào đó tập trung chủ yếu vào mối tình đầy đau khổ của anh với Cathy (Margot Robbie). Tuy nhiên, dàn diễn viên không hoàn toàn thiếu sự đa dạng. Nelly do nữ diễn viên người Mỹ gốc Việt Hong Chau thủ vai, và Shazad Latif, người gốc Pakistan, đóng vai Edgar Linton.

Khi được tờ The Hollywood Reporter hỏi về việc chọn diễn viên cho vai Heathcliff , Fennell nhấn mạnh rằng quyết định của cô dựa trên cách cô cảm nhận nội dung cuốn sách. Cô nói: "Tôi nghĩ điều quan trọng là tất cả những ai yêu thích cuốn sách này đều có một sự gắn kết cá nhân sâu sắc với nó, vì vậy bạn chỉ có thể làm bộ phim dựa trên những gì bạn hình dung khi đọc nó mà thôi".

Đạo diễn Emerald Fennell bị cáo buộc "tẩy trắng" nhân vật Heathcliff.

Phát biểu tại Lễ hội Văn học Nữ Bronte, do Bảo tàng Parsonage tổ chức năm ngoái, Fennell cho biết bà nghĩ Elordi "trông giống hệt hình minh họa Heathcliff" trong bản sao đầu tiên bà đọc.

Tính trung thành với bản gốc trong việc tuyển chọn diễn viên vẫn luôn là một chủ đề nóng. Sau khi Odessa A'zion được chọn vào vai trong bộ phim chuyển thể sắp ra mắt từ tiểu thuyết Deep Cuts của Holly Brickley, đã có một làn sóng phản đối dữ dội vì nhân vật của cô được miêu tả là nửa Do Thái, nửa Mexico trong khi A'zion không có gốc gác Mexico. Cô đã rút khỏi dự án và giải thích trên Instagram rằng “Tôi chưa đọc cuốn sách và lẽ ra nên chú ý hơn đến tất cả khía cạnh của Zoe trước khi nhận vai”.

Nhưng trong khi Newby, chẳng hạn, cho rằng Bronte miêu tả Heathcliff là người không phải da trắng, bà cũng nghĩ rằng tác giả đã để lại nhiều khoảng trống cho sự tranh luận. "Bà ấy cố tình giữ cho nó mơ hồ", Newby nói.

Đồng thời, Newby không mấy bận tâm về việc Elordi được chọn vào vai chính, một phần vì Fennell đã nói rõ rằng bộ phim được tạo nên từ góc nhìn của chính bà. Đạo diễn đã thực hiện một số thay đổi lớn, loại bỏ một số nhân vật và thay đổi chi tiết trong các tương tác giữa Cathy và Heathcliff.

Sự bí ẩn cũng là một phần sức hấp dẫn của Heathcliff: Chúng ta không bao giờ biết được nguồn gốc của anh ta trước khi Earnshaw đưa anh ta vào gia đình đó.

-------------

*Tẩy trắng (Whitewashing) là một phương thức tuyển diễn viên trong công nghiệp điện ảnh; trong đó diễn viên da trắng được chọn vào những vai mà lịch sử hoặc tác phẩm gốc không phải người da trắng.