Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Hà Nội thí điểm cơ chế đặc thù phát triển tuyến đường sắt đô thị

Nghị quyết 101 là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội chủ động xây dựng và triển khai các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, rút ngắn quy trình đầu tư các dự án hạ tầng giao thông chiến lược.

đường sắt đô thị ảnh 1

Đường sắt Cát Linh - Hà Đông. Ảnh minh họa: Danh Lam/TTXVN

Ngày 4/11, Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17 thông qua Nghị quyết số 101/2026/NQ-HĐND về việc thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng một số tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn.

Nghị quyết được ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, trong đó Điều 9 quy định thành phố được quyết định thí điểm những cơ chế, chính sách mới, khác với quy định hiện hành hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội chủ động xây dựng và triển khai các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, rút ngắn quy trình đầu tư các dự án hạ tầng giao thông chiến lược.

Nghị quyết đồng thời được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Việc ban hành nghị quyết cũng cụ thể hóa các chủ trương của Thành ủy Hà Nội tại Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 21/6/2026 về triển khai 5 dự án đường sắt đô thị; Nghị quyết số 27-NQ/TU ngày 6/9/2026 về triển khai dự án theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay (Turnkey) và Nghị quyết số 30-NQ/TU ngày 5/10/2026 về chủ trương ký kết, tạm ứng hợp đồng thực hiện các dự án.

Theo nghị quyết, 5 tuyến đường sắt đô thị thuộc diện thí điểm gồm tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Nghị quyết tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án đường sắt đô thị, từ lựa chọn nhà thầu, bố trí nguồn vốn, giải phóng mặt bằng đến khảo sát, thiết kế, thi công, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi số.

Một trong những điểm đáng chú ý là cơ chế lựa chọn nhà thầu chiến lược và áp dụng hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay. Nhà thầu phải đáp ứng các yêu cầu về tư cách pháp lý, năng lực tài chính, khả năng huy động vốn và cam kết bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình. Đối với các đoạn tuyến đi ngầm, giá trị hợp đồng bình quân không vượt quá 120 triệu USD/km, chưa bao gồm một số khoản chi phí theo quy định.

Về nguồn vốn, Ủy ban Nhân dân thành phố được chủ động quyết định, điều chỉnh cơ cấu và phương án huy động vốn phù hợp với tiến độ từng dự án. Thành phố không phải cân đối toàn bộ nguồn vốn ngay tại thời điểm ký hợp đồng, nghĩa vụ thanh toán được xác định theo khả năng huy động và bố trí vốn từng giai đoạn.

Nghị quyết cũng cho phép ký hợp đồng nguyên tắc với nhà thầu chiến lược để triển khai một số công việc chuẩn bị dự án từ sớm. Việc này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị, huy động sớm nguồn lực chuyên môn và công nghệ, nhưng không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán, tạm ứng hoặc cam kết tài chính khi chưa đủ điều kiện theo quy định.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, thành phố được triển khai thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng theo từng khu vực trên cơ sở quy hoạch phương án tuyến được phê duyệt, không phải lập dự án đầu tư thành phần giải phóng mặt bằng. Quy hoạch được phê duyệt đến đâu có thể tổ chức thực hiện đến đó. Thành phố cũng được quyết định chính sách hỗ trợ, tạm cư đối với những trường hợp có nhà ở, công trình bị ảnh hưởng bởi quá trình thi công dù không thuộc diện thu hồi đất.

Song song với việc tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ, nghị quyết đặt ra các yêu cầu kiểm soát chặt chẽ chi phí, chất lượng và sử dụng vốn. Nhà thầu phải mở tài khoản riêng phục vụ dự án, định kỳ báo cáo tình hình giao dịch; tiền tạm ứng chỉ được sử dụng đúng mục đích, không được điều chuyển sang dự án khác. Chủ đầu tư có quyền thuê đơn vị độc lập kiểm tra chất lượng, giám sát quá trình thi công và từ chối nghiệm thu nếu công trình không đáp ứng yêu cầu.

Đáng chú ý, Kiểm toán Nhà nước được đề nghị thực hiện kiểm toán dự án từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc, góp phần kiểm soát chi phí, hạn chế nguy cơ thất thoát, lãng phí.

Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu chuyển giao công nghệ thực chất, hướng tới từng bước làm chủ công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước. Nhà thầu chiến lược có trách nhiệm xây dựng lộ trình chuyển giao, đào tạo nhân lực, hỗ trợ nội địa hóa sản xuất, đồng thời bảo đảm khả năng vận hành, bảo trì và nâng cấp hệ thống sau khi công trình hoàn thành.

Về chuyển đổi số, các dự án phải số hóa toàn bộ vòng đời công trình, từ khảo sát, thiết kế, xây dựng đến quản lý tài sản, vận hành và bảo trì. Những công nghệ được ưu tiên gồm mô hình thông tin công trình, hệ thống thông tin địa lý, bản sao số, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật. Thành phố cũng phải được bảo đảm quyền quản lý, khai thác dữ liệu và chủ động nâng cấp hệ thống, tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ duy nhất.

Nghị quyết đồng thời quy định cơ chế phân định trách nhiệm, xem xét miễn hoặc loại trừ trách nhiệm pháp lý đối với người thực thi đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng phát sinh thiệt hại do yếu tố khách quan theo quy định. Các hành vi tham nhũng, trục lợi, gây thất thoát, lãng phí vẫn phải bị xử lý nghiêm.

Ủy ban Nhân dân thành phố có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, thanh tra, giám sát quá trình thực hiện; định kỳ sơ kết vào năm 2028 và tổng kết vào năm 2031, báo cáo Hội đồng Nhân dân thành phố.

Việc thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù được kỳ vọng tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư mạng lưới đường sắt đô thị, nâng cao năng lực vận tải công cộng, giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Hà Nội mở rộng không gian phát triển đô thị, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và từng bước hình thành năng lực tự chủ trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt.

Những cuốn sách hay về đô thị Hà Nội

Hà Nội chuyện xưa phố cũ gồm 39 đoản văn biên khảo về các hoạt động ở Hà Nội giữa thế kỷ XX trở về trước, từ chuyện phố xá, quy hoạch, đến chuyện ăn, chuyện mặc,... của người Hà thành.

Mùa đi qua phố - bạn đọc sẽ rung động theo những cảm nhận riêng, đôi khi rất khác nhau về Hà Nội trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.

https://www.vietnamplus.vn/ha-noi-thi-diem-co-che-dac-thu-phat-trien-tuyen-duong-sat-do-thi-post1149338.vnp

Vietnam+

Bạn có thể quan tâm