“Con ghét vẻ ngoài của mình.” Tôi từng bảo với mẹ như thế ở tuổi lên sáu.

Hồi còn bé tôi rất hay bị trêu chọc về ngoại hình. Tai tôi quá to, lũ trẻ bảo tôi thế. Mũi thì quá rộng, trán thì quá cao.

Từ tuổi lên sáu tới ba mươi tám tuổi, cảm xúc của tôi về bản mặt mình đi từ thất vọng một chút sang nản toàn tập. Thực tế, trong một giai đoạn trầm cảm nặng không lâu sau khi tôi hoàn thành cuốn sách đầu tay, Tất cả mọi người đều nói dối, tôi đã tới gặp một bác sĩ trị liệu mới. Điều đầu tiên tôi bảo anh ấy là: “Tôi xấu hoắc, và điều đó đang hủy hoại đời tôi.”

Suốt nhiều thập kỷ sống trong mặc cảm về vẻ ngoài, tôi gần như chẳng bao giờ cố gắng cải thiện nó. Thật ra, tôi phản ứng với sự bất mãn về ngoại hình bằng cách càng dành ít năng lượng hơn cho việc chăm chút bản thân. Tôi không chăm sóc da, ăn mặc xuề xòa và để thời gian giữa các lần cắt tóc quá lâu. Tôi còn bịa ra hàng đống câu bông đùa tự giễu về chuyện mình xấu xí.

Tuy nhiên, đến vài tháng trước, cuối cùng tôi đã bị thuyết phục phải hành động và cố cải thiện vẻ ngoài của mình. Thực ra, tôi đã tự tiến hành một cuộc phân tích dữ liệu riêng để khám phá xem vẻ ngoài của mình như nào là tốt nhất. Có lẽ đây là một trong những lần thay đổi diện mạo kiểu mọt sách nhất trong lịch sử. Các bạn có thể thu được vài mẹo từ những gì tôi đã làm để cải thiện ngoại hình của mình đấy.

Động lực thúc đẩy hành động của tôi là gì? Một cuộc đào sâu bới kỹ vào thế giới của khoa học về nhân diện.

Khoa học về nhân diện đã khám phá ra hai điểm quan trọng về ngoại hình. Thứ nhất - và điểm này đáng nản vô cùng - vẻ ngoài của chúng ta có ảnh hưởng to lớn lên bước đường thăng tiến trong đời ta. Ngoại hình có tác động to lớn hơn rất nhiều so với những gì hầu hết chúng ta nhận ra. Thứ hai - và điều này thì nghe có vẻ đáng khích lệ hơn - chúng ta hoàn toàn có thể cải thiện vẻ ngoài của mình một cách đáng kể. Thực tế, chúng ta có thể cải thiện diện mạo nhiều hơn so với những gì ta vẫn tưởng.

Ngoại hình của bạn là quan trọng

Alexander Todorov, một giáo sư ở trường Đại học Chicago, có lẽ là chuyên gia hàng đầu về nhân diện. Todorov - một người có cánh mũi khỏe mạnh, tai hơi chìa ra ngoài, và cấu trúc xương mặt có vẻ thân thiện, dễ gần và thông minh - đã nghiên cứu ngoại hình khuôn mặt của một người ảnh hưởng thế nào đến thành công của người đó trong nhiều lĩnh vực khác nhau. (Bật mí nhé: ảnh hưởng nhiều đấy.)

Hãy thử cân nhắc một lĩnh vực cực kỳ quan trọng là chính trị. Chúng ta thích nghĩ rằng những người chiến thắng trong các cuộc bầu cử chính trị quan trọng hẳn phải là những người xứng đáng nhất. Rốt cuộc họ là người quyết định hàng nghìn tỷ đôla sẽ được phân bổ như thế nào kia mà. Chúng ta có thể hi vọng rằng những người đàn ông và phụ nữ chúng ta bầu lên để đưa ra những quyết định như thế phải cực kỳ thông minh. Có lẽ những thủ lĩnh chính trị của chúng ta là người làm việc chăm chỉ nhất và có thể nghĩ ra những chính sách thông thái nhất.

Tuy nhiên, Alexander Todorov và những người khác đã chứng minh rằng người chiến thắng trong các cuộc bầu cử lớn thường xuyên chỉ là những người gây ấn tượng mạnh nhất với cử tri bằng gương mặt họ.

Trong một nghiên cứu, Todorov và các đồng nghiệp đã thu thập ảnh chân dung của các ứng cử viên đảng Dân chủ và Cộng hòa trong một số lượng lớn các cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện. Họ tuyển một nhóm người tham gia để trả lời một câu hỏi đơn giản: Ai trong hai ứng viên của mỗi cuộc đua trông có vẻ có năng lực hơn? (Họ loại trừ những người nhận ra gương mặt trong ảnh.)

Nếu bạn thích tham gia vào các nghiên cứu khoa học hoặc thấy hứng thú với việc đánh giá khuôn mặt người khác, bạn có thể thử trả lời một trong những câu hỏi mà nhóm nghiên cứu đã đưa ra cho người tham gia.

Trong hai người dưới đây, bạn nghĩ ai có vẻ có năng lực hơn?

Đã có câu trả lời chưa?

Tôi đoán bạn chọn quý ông bên phải là Quý ông Năng lực.

Max Baucus. Ảnh: Daily Inter Lake.

Nếu bạn quả thực nghĩ người bên phải trông có tài hơn, bạn đã đồng thuận với phần lớn những người được Todorov và các đồng nghiệp cho xem ảnh. 90% các chủ thể được hỏi đều nói người bên phải trông có năng lực hơn người bên trái. Hơn nữa, họ không mất nhiều thời gian lắm để đi đến kết luận. Một người bình thường đánh giá người ở bên phải có năng lực hơn chỉ trong chưa đầy một giây đồng hồ.

Vậy, hai người trên là ai?

Họ là hai ứng cử viên trong cuộc bầu cử Thượng nghị sĩ bang Montana, Mỹ, năm 2002. Người bên phải - người trông có vẻ có năng lực hơn - là Max Baucus, ứng cử viên Đảng Dân chủ trong kỳ bầu cử đó. Người bên trái là Mike Taylor, ứng cử viên Đảng Cộng hòa.

Người đàn ông mà 90% nghĩ là có năng lực hơn - Baucus - đã thắng cử với số phiếu bầu cao ngất ngưởng 66% trong tổng số phiếu của hai đảng. Nói cách khác, ứng cử viên mà mọi người đánh giá là có năng lực hơn chỉ sau có đâu đó một giây đồng hồ xem ảnh, đã được cử tri bầu chọn.

Mike Taylor. Ảnh: xi

Việc ứng cử viên trông có vẻ có năng lực hơn cũng đồng thời là người chiến thắng trong cuộc bầu cử chỉ mới là khởi đầu của một khuynh hướng mang tính quy luật.