|
|
Ảnh: National Defense Magazine. |
Đối với những người ủng hộ, chiến lược quân sự SDI, hướng tới dùng vệ tinh, laser và vũ khí không gian để đánh chặn tên lửa đạn đạo, là giải pháp để bảo vệ nước Mỹ khỏi các cuộc tấn công hạt nhân.
Đối với những người chỉ trích, SDI bị chế giễu là "chiến tranh giữa các vì sao" vì cho rằng dự án này xa vời, lãng phí và không hiệu quả.
Chiến lược quân sự không gian dài hơi
Cuốn sách Weapons in Space mang đến góc nhìn chi tiết và mới mẻ về SDI. Như Bateman, giáo sư tại Viện chính sách không gian thuộc Đại học George Washington, lưu ý ở đầu cuốn sách, SDI "thường được đánh giá tách biệt khỏi sự phát triển trên diện diện rộng của các chương trình quân sự không gian tại Mỹ trong những năm 1970 và 1980". Đây chính là điều mà tác giả không đồng tình.
Nhiều năm trước khi Tổng thống Mỹ Reagan công bố SDI, chính sách của Mỹ về phát triển vũ khí trong không gian đã có sự thay đổi. Vào giữa những năm 1970, bối cảnh Chiến tranh Lạnh khiến nước Mỹ lo ngại sự thua sút về năng lực quân sự không gian.
Do đó, Tổng thống Mỹ Gerald Ford đã cho phép phát triển vũ khí chống vệ tinh (ASAT). Chương trình này được Tổng thống Jimmy Carter tiếp tục dù không thành công. Trong tình thế này, một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian đã âm ỉ khi Tổng thống Reagan nhậm chức vào năm 1981.
SDI vì vậy đã nằm trong chính sách không gian nhiều thập kỷ của Mỹ, ngay từ thời chính quyền Kennedy với những động thái như ủng hộ chương trình đưa người lên Mặt Trăng.
 |
| Ảnh: The Space Review. |
Vì vậy, không khó hiểu khi SDI được coi trọng đặc biệt, được chính Tổng thống Reagan và các cố vấn hàng đầu phát triển, thay vì thông qua các cuộc thảo luận liên ngành thường được áp dụng khi xây dựng các chính sách khác.
Ngoài việc đánh giá tác động của SDI đối với nước Mỹ, cuốn sách cũng xem xét ảnh hưởng của SDI đối với các đồng minh của Mỹ ở Tây Âu. Vào thời điểm đó, không có một cơ quan châu Âu nào có thể xây dựng được một mặt trận thống nhất để hợp tác với Mỹ theo khuôn khổ SDI.
Thay vào đó, các đồng minh lớn như Anh, Pháp và Đức đã có những cách tiếp cận riêng, trong một số trường hợp là để các công ty nước họ có được một phần công việc trong SDI, bất chấp những thách thức trong việc chuyển giao công nghệ.
Dư âm trong chiến lược quân sự Mỹ
Tất nhiên, SDI chưa bao giờ đạt được mục tiêu là phát triển lá chắn chống lại một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Một số nguyên nhân có thể kể đến là sự thất bại về kỹ thuật công nghệ, bất ổn trong môi trường địa chính trị và những thay đổi trong chính quyền ở Mỹ.
Những khó khăn trên phần nào khiến các chính quyền Mỹ sau này tiếp tục tài trợ cho các dự án phát triển mô hình tên lửa tái sử dụng và các phương tiện phóng vũ khí lên không gian. Vì dù SDI là một hệ thống phòng thủ tên lửa, nhiều người vẫn coi dự án này có liên quan đến phát triển khả năng chống vệ tinh (ASAT).
“Sự đan xen phức tạp giữa công nghệ phòng thủ tên lửa và khả năng chống vệ tinh là một chủ đề lặp đi lặp lại trong cuốn sách,” Bateman nhấn mạnh ở đầu cuốn sách.
Sự vướng mắc đó vẫn tiếp diễn đến ngày nay khi nhiều quốc gia đã tái sử dụng các hệ thống phòng thủ tên lửa cho các cuộc thử nghiệm chống vệ tinh có khả năng phá hủy lớn.
Ông lưu ý rằng “các nhà hoạch định chính sách ngày nay đang quan tâm đến nhiều vấn đề an ninh không gian tương tự như những người tiền nhiệm vào những năm 1970 và 1980”, bao gồm cả tính hiệu quả về mặt quân sự của khả năng chống vệ tinh và tính khả thi của việc kiểm soát vũ khí trong không gian.
Hiện tại, Mỹ chưa có kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa hoặc chống vệ tinh (ASAT) trên không gian, thay vào đó, tập trung phát triển các chòm vệ tinh theo dõi và liên lạc để hỗ trợ các tên lửa đánh chặn đặt trên mặt đất.
Tuy nhiên, tác giả Bateman lưu ý rằng việc cắt giảm chi phí phóng và những lo ngại ngày càng tăng về sự phổ biến của tên lửa có thể làm thay đổi tính toán đó.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
