Kỳ tích của Samuel Johnson với bộ từ điển tiếng Anh đồ sộ. Ảnh: ODT.

Từ điển tiếng Anh

1755 ◼ Sách in ◼ 43,2 × 30,5 cm ◼ 2.300 trang ◼ Anh

Samuel johnson

Tháng 4/1755, việc xuất bản bộ Từ điển tiếng Anh hai tập của Samuel Johnson đã đánh dấu đỉnh cao của nỗ lực có lẽ là phi thường nhất từng thấy trong một trước tác Anh ngữ.

Sự ra đời của nó xuất phát từ đề xướng của một nhóm người làm sách và bán sách ở London muốn thực hiện một cuốn từ điển tiếng Anh rõ ràng, với những chuẩn mực nhất quán về chính tả và cách dùng từ, để đáp ứng nhu cầu của lượng bạn đọc ngày càng gia tăng.

Với mục tiêu tu đính và hiểu ngôn ngữ theo một cách thức chính xác như những khám phá khoa học thời bấy giờ, dự án tham vọng này đã hòa điệu với tinh thần của Thời kỳ Khai sáng, hay Thời đại Lý tính - hệ thống hóa thế giới tri thức đang mở rộng mau chóng. Kết quả đem lại là thành tựu đáng kinh ngạc của một tác giả duy nhất, Johnson.

Từ điển tiếng Anh thể hiện sự uyên bác xuất chúng của tác giả và đặt ra những chuẩn mực hoàn toàn mới cho nghề làm từ điển. Nó vạch ra cách thức một cuốn từ điển nên được sắp xếp và tại sao lại như vậy, giải thích từ nguyên của các từ, đồng thời cung cấp những định nghĩa chính xác cho chúng.

Thêm vào đó, Johnson còn minh họa cho các định nghĩa của mình với tổng cộng hơn 114.000 trích dẫn, phần nhiều trong số đó là từ những tác gia mà Johnson ngưỡng mộ nhất - như Shakespeare, Milton, Dryden và Pope - qua đó củng cố ý kiến cho rằng văn học, như cách Johnson nói, chính là “vinh quang lớn nhất” của nước Anh.

Dù được thực hiện chỉ trong chín năm, Từ điển tiếng Anh vẫn cho thấy độ tỉ mỉ, toàn diện và chính xác đến phi thường. Nó vẫn là cuốn từ điển tiếng Anh đáng tin cậy nhất suốt hơn 170 năm, cho đến khi được thay thế bởi Từ điển tiếng Anh Oxford 10 tập vào năm 1928.

Bức chân dung Tiến sĩ Johnson do Sir Joshua Reynolds vẽ. Ảnh: Independent.

Samuel johnson

1709-1784

Samuel Johnson (thường được gọi Tiến sĩ Johnson) là tác gia và nhà phê bình người Anh, người đã trở thành một trong những nhân vật vĩ đại nhất của giới viết lách thế kỷ 18 nhờ công trình đột phá Từ điển tiếng Anh.

Johnson có xuất thân khiêm nhường. Sinh ra ở Lichfield miền trung nước Anh, là con một người bán sách nghèo khó, từ nhỏ ông đã thường bệnh tật. Hoàn thành bậc phổ thông, ông nhập học tại Đại học Oxford năm 1778, nhưng sớm phải từ bỏ vì hoàn cảnh tài chính.

Để kiếm sống, ông làm nhà báo ở London, và đến giữa những năm đôi mươi thì kết hôn với một phụ nữ lớn hơn ông 25 tuổi. Tiền đồ của ông có vẻ ảm đạm vì cứ thường xuyên ở bên bờ vực khánh kiệt, nhưng tài năng của ông rất rõ ràng: ông có năng lực làm việc xuất sắc, cùng với đó là sự thấu hiểu thiên phú về sức mạnh ngôn từ, của bản thân lẫn của người khác.

Tiếng tăm trứ tác lớn dần giúp ông được ủy thác thực hiện bộ Từ điển tiếng Anh, một thử thách đã biến ông trở thành danh gia học thuật ở London. Ngoài việc hoàn thành được bộ sách, thành tựu đặc biệt của Johnson nằm ở chỗ ông đã đem lại cho nó một chất rất riêng của bản thân.

Được an táng ở Tu viện Westminster năm 1784, Johnson có lẽ vẫn là nhân vật được trọng vọng nhất trong văn chương Anh ngữ.