|
|
Mặt lệch, tay yếu, nói khó là những dấu hiệu đột quỵ cần gọi cấp cứu ngay. Ảnh: Pexels. |
Nói ngọng, nụ cười méo hay một bên tay bỗng yếu đến mức không nhấc lên nổi có thể không phải vấn đề sức khỏe thoáng qua, mà là dấu hiệu đột quỵ đang diễn ra. Các triệu chứng này thường xuất hiện đột ngột, không báo trước. Nhận biết sớm và đưa người bệnh đi cấp cứu kịp thời có thể tạo ra khác biệt quyết định đối với khả năng sống sót và phục hồi lâu dài.
Đột quỵ thường bị xem là bệnh của người lớn tuổi, nhưng thực tế có thể xảy ra ở mọi độ tuổi.
“Các dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ thường bị nhầm là chóng mặt, mệt mỏi hay yếu sức thoáng qua, khiến việc điều trị cứu mạng bị chậm trễ”, bác sĩ thần kinh Kamal Nagar, Bệnh viện Narayana, Ahmedabad (Ấn Độ), chia sẻ với Health Shots.
Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu đến một phần não bị tắc nghẽn do cục máu đông, hoặc khi mạch máu não bị vỡ gây chảy máu. Thiếu oxy, tế bào não bắt đầu chết.
Một cách hữu ích để ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo là B.E. F.A.S.T.:
1. B (Balance - thăng bằng): Đột ngột đi lại khó khăn, chóng mặt hoặc mất phối hợp vận động.
2. E (Eyes - mắt): Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực.
3. F (Face - mặt): Một bên mặt trông không cân đối.
4. A (Arms - tay): Yếu đột ngột. Tê/yếu, đặc biệt ở một bên cơ thể (chi trên, chi dưới hoặc cả hai).
5. S (Speech - lời nói): Mất khả năng nói, nói khó hoặc khó hiểu người khác nói.
6. T (Time - thời gian): Tìm trợ giúp cấp cứu ngay lập tức.
Người bệnh cũng có thể bị lú lẫn hoặc đau đầu dữ dội đột ngột. Kể cả khi triệu chứng chỉ kéo dài vài phút rồi biến mất, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Người nhà không nên chờ xem người bệnh có tự hồi phục hay không.
 |
| Kiểm soát huyết áp, đường huyết và vận động đều đặn giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Ảnh: Pexels. |
Vì sao từng phút đều quan trọng?
Cách điều trị đột quỵ phụ thuộc vào thể đột quỵ, triệu chứng và thời gian kể từ lúc khởi phát. Bác sĩ thường dùng chẩn đoán hình ảnh như chụp CT hoặc MRI não để xác định người bệnh bị đột quỵ do tắc mạch hay do chảy máu.
Với đột quỵ do tắc mạch, một số người bệnh có thể được dùng thuốc làm tan cục máu đông hoặc can thiệp lấy huyết khối. Thuốc tiêu sợi huyết thường chỉ được chỉ định trong khoảng 4,5 giờ đầu sau khởi phát, vì vậy đến viện càng sớm, cơ hội điều trị càng cao. Người bệnh có đủ điều kiện điều trị hay không phụ thuộc vào đánh giá của bác sĩ và kết quả chẩn đoán hình ảnh. Đột quỵ do chảy máu cần hướng điều trị khác.
Nếu nghi ngờ đột quỵ, hãy gọi cấp cứu càng sớm càng tốt và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu.
Phòng ngừa bắt đầu từ lựa chọn hàng ngày
Huyết áp cao là yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể thay đổi được. Đái tháo đường, mỡ máu cao, hút thuốc, lười vận động, thói quen ăn uống không lành mạnh và một số bệnh tim cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Khám sức khỏe định kỳ có thể giúp phát hiện các yếu tố nguy cơ. Giữ huyết áp và đường huyết ở mức lành mạnh, ăn uống cân bằng, duy trì vận động, tránh thuốc lá và tuân thủ điều trị theo chỉ định có thể giúp giảm nguy cơ. Người đã có bệnh nền nên trao đổi với bác sĩ về cách phòng ngừa đột quỵ tốt nhất.
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến vận động, lời nói, trí nhớ, khả năng nuốt và sự tự lập trong sinh hoạt hàng ngày. Tùy nhu cầu của bệnh nhân, phục hồi chức năng có thể gồm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và ngôn ngữ trị liệu.
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến vận động, lời nói, trí nhớ, khả năng nuốt và khả năng tự chăm sóc bản thân. Tùy tình trạng, người bệnh có thể cần vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và ngôn ngữ trị liệu. Việc theo dõi y tế liên tục và sự hỗ trợ của gia đình cũng giữ vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
