Đối đầu Mỹ - Iran: Bước ngoặt từ định kiến 'hổ giấy'

Ngoại trưởng Oman Badr bin Hamad al-Busaidi (phải) và Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff (giữa), cùng ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, tại cuộc gặp ở Muscat, Oman, ngày 6/2/2026. Ảnh: THX

Phát biểu với kênh Iran International ngày 8/2 tại Washington, bà Elizabeth Tsurkov, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú của Viện New Lines, cho biết việc Mỹ gần đây tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực là lớn nhất kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003 và đã làm dấy lên kỳ vọng rằng cuối cùng vũ lực có thể sẽ được sử dụng.

“Những người quen biết cá nhân với tổng thống đã nói với tôi rằng họ tin ông ấy sẽ tấn công”, bà Tsurkov nói, đồng thời cho rằng các cuộc đàm phán khó thành công vì “mức tối đa mà chế độ Iran sẵn sàng đưa ra thấp hơn mức mà Mỹ sẵn sàng chấp nhận”.

Các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã diễn ra vào ngày 6/2 tại Muscat với nhiều vòng trao đổi qua lại thông qua trung gian Oman, tập trung hoàn toàn vào vấn đề hạt nhân, và kết quả nổi bật duy nhất được thông báo là Iran nhất trí với Mỹ "sớm" tổ chức vòng đàm phán tiếp theo.

Cuộc đàm phán tại Oman là cuộc đàm phán đầu tiên kể từ khi tiến trình thương lượng hạt nhân giữa Iran và Mỹ đổ vỡ vào năm ngoái, sau chiến dịch ném bom chưa từng có của Israel nhắm vào Tehran, sự kiện đã châm ngòi cho một cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.

Hai ngày sau cuộc gặp với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oman, hãng tin AFP cho biết vào hôm 8/2, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này sẽ không bao giờ từ bỏ quyền làm giàu urani ngay cả khi chiến tranh “bị áp đặt”, bất chấp sức ép từ Washington.

Phát biểu tại một diễn đàn ở thủ đô Tehran, ông Araghchi nhấn mạnh: “Iran đã phải trả cái giá rất đắt cho chương trình hạt nhân hòa bình và việc làm giàu urani. Chúng tôi kiên quyết bảo vệ hoạt động làm giàu urani vì không ai có quyền áp đặt cách hành xử của Iran”.

Ngoài “mức tối đa mà chế độ Iran sẵn sàng đưa ra thấp hơn mức mà Mỹ sẵn sàng chấp nhận”, bà Tsurkov cho biết thêm màn thể hiện của Iran trong cuộc xung đột tháng 6/2025 với Israel đã làm nổi bật những giới hạn trong khả năng gây tổn hại của Tehran cho một đối thủ có năng lực.

Theo bà Tsurkov, “Iran đã làm hết sức để gây thương vong cho người Israel và phá hoại cơ sở hạ tầng, nhưng chỉ giết khoảng 30 người và không đánh trúng các mục tiêu có thể làm thay đổi cục diện xung đột, chẳng hạn như các cơ sở sản xuất tên lửa phòng không. Ngược lại, Israel đã phá hủy các địa điểm sản xuất tên lửa và tấn công các cơ sở hạt nhân bên trong Iran”.

Cho nên, bà Tsurkov cho rằng: “Sau cuộc chiến 12 ngày với Israel, đã có một thuật ngữ được đặt ra rằng họ là 'hổ giấy'… họ là một 'hổ giấy' đối với thế giới bên ngoài”.

Mỹ đã tiến hành năm vòng đàm phán với Tehran về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này trong năm ngoái, với thời hạn tối hậu 60 ngày do Tổng thống Trump đặt ra.

Khi không đạt được thỏa thuận vào ngày thứ 61, Israel đã phát động một chiến dịch quân sự bất ngờ vào ngày 13/6, tiếp theo là các cuộc tấn công của Mỹ vào ngày 22/6 nhằm vào các cơ sở hạt nhân then chốt tại Isfahan, Natanz và Fordow.

Hàng trăm quân nhân và dân thường đã thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel. Tehran đáp trả bằng cách phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và 1.100 thiết bị bay không người lái (UAV), khiến 32 thường dân Israel và một binh sĩ ngoài giờ trực thiệt mạng, đồng thời gây thiệt hại trên diện rộng.

Một lệnh ngừng bắn đã chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 12 ngày, nhưng số phận của gần 400kg uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí vẫn chưa rõ khi mà Tehran cho biết sẽ không từ bỏ các kho dự trữ uranium này.