Chia sẻ tại Diễn đàn "Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế" trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam 2026 (VIS 2026), ông Mohammad Mudasser, Phó tổng giám đốc PwC Vietnam, cho biết lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí và gia công của Việt Nam đang thu hẹp nhanh chóng. Nền kinh tế đã qua giai đoạn doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật cơ bản là có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ thực tế đang hiện hữu, chuyên gia đề cập 3 nấc thang mà doanh nghiệp Việt Nam cần vượt qua khi muốn tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, bao gồm Adapt (Tiếp nhận và Thích ứng), Align (Đồng bộ và Nội địa hóa) và Author (Kiến tạo và Dẫn dắt chuẩn mực).
 |
| Các diễn giả chia sẻ tại Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam 2026 (VIS 2026). Ảnh: VIS 2026. |
Dù nỗ lực vươn lên của các doanh nghiệp Việt là rất lớn, bức tranh thực tế lại tồn tại rất nhiều khó khăn. Ông Richard D. McClellan, CEO Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), cho rằng một số doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam đã tiệm cận đẳng cấp thế giới nhưng vẫn gặp rào cản trong việc đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế. Một trong những điểm nghẽn là năng lực minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, vốn thể hiện qua các số liệu có thể kiểm chứng và đủ để nhà đầu tư đánh giá tình hình tài chính.
Một trong những hướng đi được đại diện VIFC gợi ý nằm ở việc xây dựng môi trường hoạt động theo chuẩn mực quốc tế, sử dụng tiếng Anh và áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Doanh nghiệp tham gia cũng được khuyến khích nâng cấp hệ thống quản trị và báo cáo để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư toàn cầu.
Theo ông McClellan, nâng chuẩn minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin mà còn mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn. Khi đáp ứng được yêu cầu của thị trường quốc tế, doanh nghiệp có thể tiếp cận nhóm nhà đầu tư rộng hơn, đồng thời có cơ hội huy động vốn với chi phí thấp hơn.
Cũng tại sự kiện, ông Roger Leitner, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Thụy Sĩ - ASEAN, chia sẻ việc đáp ứng các tiêu chuẩn là nền tảng để doanh nghiệp mở rộng hoạt động, trong khi đổi mới sáng tạo giúp họ tiếp tục phát triển và nâng cao năng lực. Khả năng kiến tạo chuẩn mực không thể hình thành trong thời gian ngắn mà quá trình này đòi hỏi sự tiếp nhận, học hỏi và làm chủ những yêu cầu khắt khe của các thị trường phát triển.
Từ kinh nghiệm hợp tác với các đối tác quốc tế, ông nhận thấy doanh nghiệp không thể dừng lại ở việc sao chép hoàn toàn các tiêu chuẩn từ bên ngoài.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Thi Anh Đào, Giám đốc Khối Marketing Masterise Group chia sẻ tập đoàn đã học hỏi những chuẩn mực đã được kiểm chứng, sau đó điều chỉnh để phù hợp với từng dòng sản phẩm và cách vận hành tại Việt Nam.
Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu cao hơn so với việc chỉ áp dụng một bộ tiêu chuẩn có sẵn. Doanh nghiệp phải biến những chuẩn mực đó thành năng lực thực tế, từ thiết kế sản phẩm đến dịch vụ và hoạt động sau bán hàng. "Đây cũng là quá trình tốn kém cả tiền bạc lẫn thời gian, nhưng nếu muốn tạo ra giá trị bền vững, doanh nghiệp không thể dừng lại ở việc ưu tiên lợi ích trước mắt", bà nói thêm.
Thế nhưng, nếu chỉ dựa vào những chuyển biến ở một số doanh nghiệp tiên phong, điều này lại chưa đủ để tạo ra năng lực định chuẩn cho cả nền kinh tế. Về vấn đề này, ông Lê Minh Trung, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp và Phát triển bền vững (CSED, Sở Công Thương TP.HCM), nhận định Việt Nam cần một hệ sinh thái cùng chuyển đổi, trong đó thể chế, thị trường và doanh nghiệp có vai trò bổ trợ lẫn nhau.
Liên quan đến thể chế, ông Trung cho rằng các cơ quan quản lý cần có cơ chế thực chất để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư dài hạn cho nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như đổi mới sáng tạo. Hay về thị trường, chất lượng và tính bền vững cần được ghi nhận tương xứng, thay vì để giá rẻ tiếp tục là yếu tố chi phối quyết định mua hàng.
Còn với doanh nghiệp, đại diện Trung tâm nhấn mạnh điều quan trọng nằm ở việc sẵn sàng chấp nhận chi phí và thời gian đầu tư để xây dựng năng lực cạnh tranh lâu dài.
Không phải ai cũng có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những doanh nhân, tỷ phú, những nhà quản lý doanh nghiệp nổi tiếng thế giới. Tuy nhiên, vẫn có cách để chúng ta tiếp cận, tìm hiểu về câu chuyện kinh doanh, cuộc đời, kinh nghiệm của các doanh nhân, tỷ phú nổi tiếng thông qua sách.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách doanh nhân - nơi chia sẻ những cuốn sách, câu chuyện về cuộc đời và kinh nghiệm của các tỷ phú, nhà quản lý nổi tiếng thế giới. Tủ sách không chỉ bao gồm các cuốn sách, câu chuyện từ tác giả độc lập mà còn bao gồm những cuốn sách do chính các tỷ phú viết về cuộc đời mình. Tủ sách doanh nhân mong muốn gửi tới độc giả các câu chuyện, góc nhìn về những cá nhân thành công nhất trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời mong muốn lan tỏa tri thức, phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
