Người ta không nhận thấy có sự bất hòa nào từng làm xáo trộn mối quan hệ tình cảm giữa Galileo và con gái ông. Đây không phải câu chuyện về sự lạm dụng, từ chối hay cố ý bóp nghẹt các khả năng. Mà đúng hơn, đó là một câu chuyện tình yêu, một bi kịch và một bí ẩn.

Hầu hết các bức thư của Suor Maria Celeste đều được chuyển đi trong túi của người đưa tin, hoặc trong một giỏ đầy đồ giặt, bánh ngọt hoặc thuốc thảo dược, băng qua quãng đường ngắn từ tu viện San Matteo, trên sườn đồi ngay phía nam Florence, đến Galileo ở thành phố hoặc ở ngôi nhà ngoại ô của ông.

Tuy nhiên, sau lệnh triệu tập đầy giận dữ của Giáo hoàng buộc ông tới Roma vào năm 1632, những lá thư được chuyển trên lưng ngựa khoảng hai trăm dặm và thường xuyên bị trễ do các biện pháp kiểm dịch được áp đặt khi Bệnh dịch hạch (Back Plague) truyền lan cái chết và nỗi kinh hoàng khắp Italy. Sự cách trở nhiều tháng đôi khi làm gián đoạn câu chuyện của họ, nhưng mỗi trang thư vẫn phảng phất hương vị của cuộc sống thường ngày, đến tận những cơn đau răng và mùi chua của giấm.

Galileo giữ lại các lá thư của con gái mình một cách khá bừa bãi, sau khi đã ghi nhận các yêu cầu của cô về trái cây hoặc đồ may vá cùng với những ý kiến bột phát của cô về chính sách của Giáo hội. Tương tự, Suor Maria Celeste cũng lưu giữ tất cả các bức thư của Galileo, như cô thường nhắc với ông, việc đọc lại chúng mang lại cho cô rất nhiều niềm vui.

Vào thời điểm cô tiếp nhận những nghi thức cuối cùng, lễ vĩnh khấn, những lá thư cô thu thập suốt cuộc đời trong tu viện đã trở thành phần tài sản trần thế chính của cô. Nhưng sau này, Mẹ bề trên, người hẳn đã phát hiện những lá thư của Galileo khi dọn sạch phòng tu của Suor Maria Celeste, và chắc là đã chôn hoặc đốt chúng vì sợ hãi. [...]

Galileo không chỉ lưu danh lịch sử bởi thành tựu khoa học. Ảnh: YBox.

Giờ đây, tất cả những suy nghĩ mà ông từng bày tỏ với con gái chỉ còn là những suy nghĩ mà ông tình cờ nói với những người khác về cô. “Một người phụ nữ có trí tuệ tuyệt vời,” Galileo mô tả cô với đồng nghiệp ở một đất nước khác, “một tấm lòng nhân ái đặc biệt và gắn bó với tôi theo cách dịu dàng nhất.”

Khi lần đầu tiên biết đến những bức thư của Suor Maria Celeste, mọi người thường cho rằng thư trả lời của Galileo hẳn phải được giấu đâu đó trong góc khuất của Thư viện Vatican, và nếu chỉ cần một người ngoài thật tháo vát là có thể tiếp cận được thì nửa cuộc đối thoại còn thiếu sẽ được tìm thấy.

[...]

Tầm quan trọng lịch sử của bất kỳ tài liệu nào có chữ ký của Galileo, chưa kể đến giá cả được trả cho những tài liệu đó được đưa ra trong suốt hai thế kỷ trước, nên khó có thể tưởng tượng ra được nơi đã cất giấu toàn bộ gói thư từ ông gửi cho con gái.

Mặc dù nhiều bài bình luận, nhiều vở kịch, bài thơ, bài giảng đầu tiên và nhiều bản thảo của Galileo cũng đã biến mất (chúng chỉ được biết qua những lời thoáng qua trong hơn hai nghìn bức thư được lưu giữ từ những người đương thời trao đổi thư từ với ông), di sản đồ sộ của ông bao gồm năm cuốn sách quan trọng nhất, hai trong số những chiếc kính thiên văn thủ công nguyên bản, nhiều bức chân dung và tượng bán thân khác nhau mà ông đã ngồi làm mẫu khi còn sống, thậm chí cả những bộ phận cơ thể của ông được bảo quản sau khi chết.

(Hiện có thể xem ngón giữa bàn tay phải của ông, được bọc trong một quả trứng thủy tinh mạ vàng đặt trên bệ đá cẩm thạch có khắc chữ tại Bảo tàng Lịch sử Khoa học ở Florence.)

Tuy nhiên, về Suor Maria Celeste, giờ chỉ còn lại những bức thư của cô. Được đóng thành một tập duy nhất bằng bìa cứng và bìa da, những trang giấy sờn rách hiện nằm trong số những bản thảo quý hiếm tại Thư viện Trung tâm Quốc gia Florence. Chữ viết tay vẫn còn rõ ràng, mặc dù mực đen một thời đã chuyển sang màu nâu.

Một số bức thư có chú thích do chính tay Galileo viết, vì thỉnh thoảng ông ghi chú bên lề về những điều cô nói và đôi khi thực hiện cả các phép tính hoặc vẽ sơ đồ hình học dường như không liên quan gì vào khoảng trống xung quanh địa chỉ của ông ở mặt sau. Một số tờ giấy bị thủng những lỗ nhỏ, bị rách, bị sậm màu do acid hoặc nấm mốc, dính dầu loang.

Trong số những chữ bị nước làm mờ, một số rõ ràng đã rủi ro bị dính nước mưa, trong khi những chữ khác trông có vẻ bị dính nước mắt hơn, trong khi viết hoặc đọc chúng. Gần bốn trăm năm trôi qua, lớp sáp niêm phong màu đỏ vẫn còn dính ở các góc gấp của tờ giấy.

Những bức thư này, chưa bao giờ được xuất bản dưới dạng dịch thuật, thực ra đã viết lại câu chuyện của Galileo. Chúng tô điểm thêm tính cách và sự xung đột của một nhân vật thần thoại, mà cuộc đụng độ của ông ở thế kỷ 17 với học thuyết Công giáo vẫn tiếp tục xác định sự chia rẽ giữa khoa học và tôn giáo. [...]

Tuy nhiên, Galileo trong những bức thư của Suor Maria Celeste, suốt đời mình, không hề thừa nhận sự phân chia như vậy. Ông vẫn là một người Công giáo ngoan đạo, luôn tin vào sức mạnh của cầu nguyện và luôn nỗ lực giữ cho phận sự của mình với tư cách một nhà khoa học phù hợp với số mệnh của tâm hồn mình.

Galileo viết, “Dù cuộc đời chúng ta diễn ra thế nào, chúng ta cũng nên đón nhận nó như món quà cao quý nhất từ bàn tay của Chúa, mà trong đó quyền lực cũng đã ngủ yên chẳng làm được gì đối với chúng ta. Thật vậy, chúng ta nên chấp nhận bất hạnh không chỉ để tạ ơn mà còn với lòng biết ơn vô hạn đối với Chúa Quan phòng, điều này giúp chúng ta thoát khỏi tình yêu quá mức đối với những thứ trần thế và nâng tâm trí của chúng ta lên cõi thiên giới và thiêng liêng.”