Tác phẩm nổi tiếng Người Vitruvius (chi tiết) do thiên tài Leonardo da Vinci vẽ vào khoảng năm 1490. Ảnh: wikipedia.

Ngày 23 tháng 4 năm 1519, chừng một tuần trước khi qua đời, Leonardo diện kiến nhà vua tại lâu đài ở Amboise lần cuối để nói về nội dung di chúc của mình. Ông nói muốn được an táng bên trong nhà thờ Thánh Florentin ở Château d’Amboise (nay không còn). Melzi đảm bảo di chúc của ông được thực hiện, cũng như giữ nhiều di vật của ông.

Leonardo để lại phần tiền ông còn giữ trong tài khoản ở Florence cho các em cùng cha khác mẹ của mình. Với Francesco Melzi, ông để lại tất cả sách vở, dụng cụ, tranh vẽ và quần áo. Với Salaì, ông để lại nửa vườn nho ở Milan.

Di sản nghệ thuật của Leonardo được Melzi giữ gìn cẩn thận. Ông quay trở về Milan, lập gia đình, sinh được một đứa con trai, và tiếp tục nghề vẽ. Như lời Leonardo dạy, ông dành buổi tối ngồi đọc các ghi chép của thầy, chép lại chúng cho dễ đọc hơn. Trong một số trường hợp, ông còn chép lại cả tranh của Leonardo đi kèm với phần văn bản.

Khoảng một thập kỷ sau khi Leonardo qua đời, Melzi công bố ấn bản của ông về những quyển sổ ghi chép của thầy mình, và thế giới lần đầu tiên được biết đến những lý thuyết và quan sát của Leonardo về hội họa, kỹ thuật, kiến trúc cũng như về khoa học vật lý và tự nhiên. Đến cuối thế kỷ 16, những ghi chép và tranh vẽ của Leonardo đã được lan truyền rộng rãi trong giới họa sĩ và học giả châu Âu.

Một trong những bức vẽ nổi tiếng nhất của ông là bức Người Vitruvius. Trong đó, ông thể hiện lại bằng hình ảnh lý thuyết của Vitruvius, kiến trúc sư La Mã thế kỷ 1, rằng cơ thể con người - do thần thánh tạo ra - là mô hình hoàn hảo để từ đó đặt nên mọi tỷ lệ đo đạc trong kiến trúc (và từ đó cũng liên hệ đến nghệ thuật).

Trong bức vẽ này, một người nam khỏa thân, cùng lúc được vẽ trong hai tư thế khác nhau, dang rộng tứ chi để chạm vào một đường tròn và cạnh của một hình vuông - hai hình hình học cơ bản. Rốn của người này nằm chính xác tại tâm đường tròn.

Lý thuyết của Vitruvius là một phần tâm điểm của tư tưởng Phục Hưng về nghệ thuật, khoa học và nhân học. Hình ảnh minh họa lý thuyết này của Leonardo đã trở thành biểu tượng cho sự khám phá vũ trụ bằng lý tính của con người trong nhiều thế kỷ sau đó.