Đề xuất cắt giảm thủ tục môi trường cho doanh nghiệp

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Ảnh: Quochoi.

Sáng 24/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo sửa đổi, bổ sung 79/171 điều của luật hiện hành, trong đó bổ sung 3 điều mới.

Cắt giảm thủ tục, tăng phân cấp cho địa phương

Dự thảo đề xuất thu hẹp đối tượng phải đánh giá tác động môi trường, xin giấy phép môi trường; đơn giản hóa hồ sơ, trình tự, thủ tục và chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường. Việc thẩm định đánh giá tác động môi trường, cấp và điều chỉnh giấy phép môi trường sẽ được thực hiện trực tuyến.

Dự thảo cũng phân định thẩm quyền thẩm định đánh giá tác động môi trường theo mức độ rủi ro môi trường và tính chất dự án, đồng thời tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Về quản lý môi trường, dự thảo thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; yêu cầu doanh nghiệp tạo lập, cập nhật dữ liệu điện tử. Cơ chế giám sát, dự báo và cảnh báo sớm nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường cũng được bổ sung. Bổ sung quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ có tiềm năng mang lại lợi ích về môi trường.

Dự thảo bổ sung nguyên tắc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại hộ gia đình, cá nhân, giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện. Các quy định về quản lý chất thải được sửa đổi theo hướng thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và thu hồi vật liệu từ chất thải.

Đáng chú ý, dự thảo bỏ hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam đối với trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu; giao Chính phủ quy định hình thức khác nhằm bảo đảm việc thu gom, tái chế được thực hiện thực chất.

Dự thảo đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý chất lượng không khí, nguồn nước theo khả năng chịu tải; bổ sung quy định về kiểm kê khí thải, thiết lập vùng phát thải thấp và quản lý phát thải khí nhà kính. Các quy định về phân bổ hạn ngạch phát thải, thị trường carbon trong nước, tín chỉ carbon và sàn giao dịch carbon cũng được hoàn thiện.

Đề nghị kiểm soát chặt dự án có nguy cơ ô nhiễm cao

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo để thể chế hóa đầy đủ Kết luận số 75 về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình kinh doanh xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời bảo đảm yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hàng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cơ quan soạn thảo chịu trách nhiệm về tính khả thi, minh bạch của các chính sách mới, tránh tạo ra kẽ hở hoặc điểm nghẽn dẫn đến tham nhũng, tiêu cực và cản trở quá trình thực thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Ảnh: Quochoi.

Về phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường, Ủy ban tán thành chủ trương phân loại dự án theo mức độ rủi ro, thu gọn còn 3 nhóm và mở rộng một số trường hợp được miễn đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, việc cắt giảm thủ tục phải đi kèm phân loại rủi ro chính xác, xác định đầy đủ các yếu tố nhạy cảm và tăng cường hậu kiểm.

Ủy ban đề nghị thận trọng khi loại bỏ các tiêu chí nhạy cảm như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp cho sinh hoạt và mức độ ảnh hưởng của nguồn thải đến sức khỏe cộng đồng. Các dự án thứ cấp trong khu, cụm công nghiệp có nguồn thải lớn, chất thải độc hại hoặc nhập khẩu phế liệu không nên thuộc diện miễn đánh giá tác động môi trường.

Đối với giấy phép môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị chuyển từ tư duy cấp phép xả thải sang cấp phép vận hành môi trường, trong đó quy định rõ điều kiện phát thải, vận hành công trình bảo vệ môi trường, quan trắc tự động và quản lý rủi ro. Thủ tục cần được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu đã được xác thực trên hệ thống quốc gia.

Về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì, Ủy ban cho rằng cần quy định rõ lộ trình thực hiện hoặc cho phép bù trừ nghĩa vụ giữa các sản phẩm cùng nhóm, tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp khi hạ tầng tái chế chưa đáp ứng yêu cầu.

Đối với phân loại rác sinh hoạt, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh việc phân loại tại nguồn chỉ hiệu quả khi khâu thu gom, vận chuyển và xử lý được tổ chức đồng bộ. Nếu rác đã phân loại vẫn bị thu gom chung, chính sách sẽ khó duy trì. Do đó, cần quy định rõ trách nhiệm của từng đơn vị và cho phép địa phương trước mắt phân loại thành hai nhóm: rác tái chế và rác khác, phù hợp với hạ tầng hiện có.

Về kiểm kê khí nhà kính, Ủy ban đề nghị đánh giá kỹ đề xuất chuyển tần suất kiểm kê từ 2 năm một lần sang hàng năm, do có thể làm tăng chi phí tuân thủ. Thay vào đó, nên áp dụng cách tiếp cận dựa trên rủi ro: cơ sở phát thải lớn hoặc có biến động mạnh kiểm kê hàng năm; cơ sở có công nghệ phát thải ổn định duy trì chu kỳ 2 năm nhưng phải báo cáo khi có biến động.

Đối với quan trắc môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị quản lý toàn bộ chuỗi dữ liệu, từ thiết bị đo đến hệ thống tiếp nhận, với mã định danh, dấu thời gian và nhật ký điện tử. Mọi thao tác chỉnh sửa phải được lưu vết để bảo đảm độ tin cậy và giá trị pháp lý của dữ liệu khi hậu kiểm.

Các hành vi can thiệp trái phép, xóa hoặc làm sai lệch dữ liệu quan trắc cần được xác định là hành vi vi phạm độc lập, có chế tài tương xứng, bao gồm cả việc thu hồi giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn.