“Đệ Nhất Danh Ca Bắc Hà” đã ra đi
(Zing) - Nữ nghệ sĩ Kim Chung – con chim đầu đàn của 6 đoàn Kim Chung trước năm 1975, đã từ trần lúc 10 giờ sáng ngày 8/4/2008 tại TPHCM, thọ 85 tuổi.
Nghệ sĩ Kim Chung sinh năm 1923, tại Hà Nội.
Trước năm 1954, nữ nghệ sĩ Kim Chung vang danh toàn cõi Đông Dương qua các dĩa hát tân nhạc của hãng dĩa Asia sản xuất trong các thập niên 1940, 1950 như: Trương Chi của nhạc sĩ Văn Cao, Đoàn Lữ Nhạc của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, Chiều Vàng của nhạc sĩ Nguyễn Văn Khánh, Học Sinh Hành Khúc và Lòng Mẹ Việt Nam của Lê Thương,...
Ngoài ra trong các đĩa hát cổ nhạc, bà cùng nữ nghệ sĩ Ái Liên hợp diễn trong tuồng Huyền Trân Công Chúa. Giọng hát của nữ nghệ sỹ Kim Chung trong vắt như chuông rất vang lộng nhưng không chói mà dịu ngọt và ngập tràn cái âm sắc nữ tính hiền thục.
Vang danh tài tử Việt
Điện ảnh Việt thời phôi thai, bà cùng chồng là Bầu Long bỏ vốn thực hiện bộ phim truyện Kiếp Hoa, trong phim này nữ nghệ sỹ Kim Chung đóng vai chính cùng với Trần Quang Tứ, Kim Xuân, Ngọc Toàn, Tuấn Sửu.
Đây là bộ phim mà sau khi trình chiếu tại rạp Rex, Saigon những năm 1954- 1955 và tái chiếu năm 1974 đã thu hút rất đông người xem vì cốt truyện cảm động và khả năng diễn xuất tuyệt vời của Kim Chung – Kim Xuân.
Kiếp Hoa là bộ phim Việt Nam do Công ty Kim Chung Điện ảnh sản xuất năm 1953 tại Hà nội. Lúc bấy giờ là thời hoàng kim của sân khấu cải lương, phim ảnh vẫn còn là bộ môn nghệ thuật tương đối xa lạ ở Hà Nội. Chưa có đạo diễn, chưa có nhà quay phim. Kiếp Hoa là dự án phim mang tính gia đình.
Bầu Long (Trưởng đoàn hát Kim Chung) viết kịch bản, nữ diễn viên chính - vai Ngọc Lan - do diễn viên Kim Chung (vợ bầu Long) đảm nhận. Kim Xuân (em dâu của bầu Long) vào vai thứ chính Ngọc Thủy.
Bộ phim chuẩn bị từ năm 1952, có tới 300 truyện dự thi nhưng bầu Long chọn được kịch bản Kiếp Hoa. Lúc đầu bộ phim định giao cho đạo diễn nổi tiếng của Pháp là ông Claude Bernard nhưng do những giới hạn về kinh tế, ông này không thể ở lâu làm phim mà chỉ đào tạo căn bản về nghệ thuật thứ 7 cho các diễn viên và ê kíp làm phim người Việt.
Bầu Long phải hợp tác với ê kíp là phim của Hương Cảng. Bộ phim Kiếp Hoa thời đó rất "đình đám". Nhà sản xuất đã thuê máy bay rải các tờ bướm để quảng cáo. Tiền đầu tư là toàn bộ doanh thu từ các đêm hát của Đoàn cải lương Kim Chung. Tiền thu được sau khi công chiếu bộ phim thì đủ để ông bầu sắm được một ngôi biệt thự trên phố Nguyễn Du (Hà Nội).
Bộ phim Kiếp Hoa không chỉ làm sáng đèn ở các rạp Hà Nội, mà còn Nam tiến vào Sài Gòn và khắp các rạp tỉnh miền Tây. Bộ phim rất ăn khách , chỉ trong một thời gian ngắn đã thu được 8 triệu đồng.
Ca khúc Dư âm của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý là một ca khúc chính trong phim Kiếp hoa được khắp nơi biết đến, cả trong nước và ngoài nước.
 |
Rạng ngời – tiếng chuông vàng Thủ Đô
Kim Chung là một nghệ sĩ đa tài. Lúc khoảng 10 tuổi thì nữ nghệ sỹ Kim Chung đòi Bố, Mẹ cho đi học hát ở đoàn Đồng ấu Nhật Tân của ông bầu Tài Quang chuyên về hồ quảng. Năm 16 tuổi, bà khởi nghiệp Cải Lương, khi cộng tác với gánh hát Tố Như và chỉ chuyên đóng vai chánh mặc dầu sân khấu Tố Như có một dàn đào hùng hậu như Bích Thuận, Khánh Hợi,Tường Vi, Lữ Nhàn,Túy Hoa...
Nữ nghệ sĩ Kim Chung luôn luôn đóng vai chánh mà toàn những vai sắc nước hương trời như vai mỹ nhân trong Tam Hoàng Tử Tranh Hùng, vai Điêu Thuyền trong Phụng Nghi Đình, vai Tây Thi trong Phạm Lãi Biệt Tây Thi , vai Thôi Oanh Oanh trong Tây Sương Ký, vai Vương Thúy Kiều trong Kim Vân Kiều, vai Mạnh Lệ Quân trong Tái Sanh Duyên.
Nữ nghệ sỹ Kim Chung có một khuôn mặt bầu bĩnh nhưng rất duyên dáng đậm đà. Bà đóng những vai mỹ nhân rất có nét. Trong cuộc sống và trên sân khấu, nữ nghệ sĩ Kim Chung có dáng điệu phong lưu, đài các.
Nữ nghệ sỹ Kim Chung gặp và quen ông Trần Viết Long lúc tròn 16 tuổi, năm 21 tuổi họ lấy nhau và sinh con rồi cùng lập gánh hát, lấy nghệ danh Kim Chung của bà làm tên. Vào khoảng thập niên 1950, chiến tranh ác liệt, hai vợ chồng chèo chống vất vả trăm bề.
Năm 1954, cả hai đưa đoàn Kim Chung vào Sài Gòn lưu diễn như thường lệ, ai ngờ hiệp định Geneve ký kết chia đôi đất nước, họ hàng ở ngoài Bắc còn cả đoàn thì kẹt luôn trong Nam.
Vào Sài Gòn sau năm 1954, nữ nghệ sĩ tài danh này vẫn đóng những vai như Mạnh Lệ Quân, Vương Thúy Kiều…đặc biệt là vai Tây Thi trong tuồng Trăng Nước Ngũ Hồ của soạn giả Ngọc Văn.
Nữ nghệ sĩ Kim Chung còn có biệt tài “làm kép” và để lại ấn tượng sâu sắc cho người xem như vai vua Càn Long trong Chỉ một Đêm Chăn Gối, Lữ Bố (cùng chia vai với nữ NSND Phùng Há)…
Năm 1968, đoàn Kim Chung từng chu du sang Pháp lưu diễn và thành công ngoài sức tưởng tượng.
 |
Kim Chung là một nghệ sỹ rất may mắn cả trong sự nghiệp lẫn cuộc sống. Cùng với chồng là ông Bầu Long, bà giữ vững bản hiệu “Tiếng Chuông Vàng Đất Bắc” - Kim Chung xuôi ngược ngang dọc khắp miền nam và đứng vào hàng ngũ Đại Bang. Thời hoàng kim của bảng hiệu này là có 6 đoàn Kim Chung hoạt động, quy tụ và đào tạo nhiều tài danh cho sân khấu miền nam như: Minh Cảnh, Lệ Thủy, Mỹ Châu… đều là những nghệ sĩ lừng danh của cải lương miền Nam.
Bà sang Pháp sinh sống theo diện quốc tịch Pháp. Khi tuổi gia và sức yếu bà cùng chồng (cũng đã mất) trở về Việt Nam và nhập quốc tịch, sống chan hòa trong tình yêu thương của con cháu và những ngôi sao học trò của mình.
Chính bà đã đem bộ phim Kiếp Hoa trở về nước và tặng cho Viện Tư Liệu Lưu Trữ Phim Ảnh. Trước khi mất, bà gần như ở ẩn trong ngôi biệt thự yên tĩnh của mình.
Người viết bài này từng dò hỏi nhiều người về số điện thoại của nữ nghệ sỹ Kim Chung để phỏng vấn bà về điện ảnh miền nam và ngôi sao điện ảnh Thẩm Thúy Hằng trong bộ phim tài liệu: Chân Dung Người Đẹp Bình Dương – Thẩm Thúy Hằng, chỉ tiếc rằng công việc phỏng vấn chưa được thực hiện thì nữ nghệ sĩ Kim Chung đã ra đi vĩnh viễn trong sự tiếc thương của mọi người và thế hệ lớn tuổi từng yêu thích tài năng và giọng ca của bà.
Lê Quang Thanh Tâm
