Dấu hiệu cảnh báo cơ thể thiếu kẽm

Kẽm là khoáng chất thiết yếu, tham gia vào nhiều phản ứng enzyme trong cơ thể. Dưỡng chất này đóng vai trò quan trọng đối với hệ miễn dịch, quá trình phân chia tế bào, tổng hợp protein và phục hồi mô. Do cơ thể không dự trữ lượng kẽm lớn, mỗi người cần bổ sung khoáng chất này thường xuyên qua chế độ ăn uống.

Những vết thương trầy xước lâu lành kèm theo sụt cân, mệt mỏi, ăn uống kém có thể cảnh báo cơ thể thiếu kẽm. Ảnh: Adobe.

Dấu hiệu thiếu kẽm

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), thiếu kẽm có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau, tùy mức độ thiếu hụt và tình trạng sức khỏe.

- Rụng tóc: Kẽm cần thiết cho quá trình phân chia tế bào và tổng hợp protein, góp phần duy trì sự phát triển của nang tóc. Khi thiếu kẽm nghiêm trọng hoặc kéo dài, tóc có thể thưa và dễ gãy rụng. Tuy nhiên, rụng tóc còn liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như thiếu sắt, rối loạn tuyến giáp, thay đổi nội tiết hoặc căng thẳng.

- Vết thương lâu lành: Kẽm tham gia vào quá trình tái tạo tế bào, tổng hợp collagen và phục hồi mô. Thiếu khoáng chất này có thể khiến quá trình lành vết thương chậm hơn. Nếu tổn thương kéo dài hoặc đi kèm sụt cân, mệt mỏi, ăn uống kém, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.

- Giảm cảm giác ngon miệng, thay đổi vị giác: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kẽm cần thiết cho hoạt động bình thường của các tế bào vị giác và khứu giác. Khi thiếu hụt, một số người có thể giảm khả năng cảm nhận mùi vị, khiến thức ăn kém hấp dẫn và lượng thực phẩm tiêu thụ giảm.

- Tổn thương da: Thiếu kẽm nghiêm trọng có thể gây viêm da, bong tróc, xuất hiện tổn thương quanh miệng, vùng hậu môn và các đầu chi.

Ở trẻ nhỏ, thiếu kẽm có thể biểu hiện qua tình trạng biếng ăn, chậm tăng cân hoặc chiều cao, mắc bệnh lâu khỏi, rụng tóc và tổn thương da. Do kẽm cần thiết cho quá trình tăng trưởng và phát triển, thiếu hụt kéo dài có thể ảnh hưởng đến thể chất của trẻ.

Biếng ăn có thể là một trong những biểu hiện liên quan đến thiếu kẽm ở trẻ. Ảnh: Shutterstock.

Nên làm gì khi trẻ thiếu kẽm?

Khi nhận thấy trẻ biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân, chậm tăng chiều cao hoặc thường xuyên gặp vấn đề sức khỏe, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá tình trạng dinh dưỡng. Bác sĩ sẽ xem xét chế độ ăn, tốc độ tăng trưởng, bệnh sử và các biểu hiện đi kèm, xét nghiệm có thể được chỉ định khi cần thiết.

Để hạn chế nguy cơ thiếu kẽm, cha mẹ nên xây dựng thực đơn đa dạng, phù hợp với độ tuổi của trẻ. Những thực phẩm giàu kẽm gồm:

• Hải sản: Hàu, tôm, cua và một số loại cá.
• Thịt và trứng: Thịt bò, thịt lợn, thịt gia cầm và trứng.
• Sữa và chế phẩm từ sữa: Sữa, phô mai, sữa chua.
• Thực phẩm thực vật: Các loại đậu, hạt và ngũ cốc.

Kẽm từ thực phẩm động vật thường dễ hấp thu hơn so với nguồn thực vật. Với trẻ ăn chay hoặc có chế độ ăn hạn chế, cha mẹ nên trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để bảo đảm khẩu phần đáp ứng nhu cầu.

Nhu cầu kẽm hàng ngày thay đổi theo độ tuổi. Theo NIH:

• Trẻ 0-6 tháng cần khoảng 2 mg/ngày;
• Trẻ 7-12 tháng cần 3 mg;
• Trẻ 1-3 tuổi cần 3 mg;
• Trẻ 4-8 tuổi cần 5 mg;
• Trẻ 9-13 tuổi cần 8 mg.

Đây là lượng kẽm khuyến nghị tổng cộng từ thực phẩm và các nguồn bổ sung, không phải liều thuốc cần uống. Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ uống viên hoặc siro bổ sung kẽm liều cao, kéo dài khi chưa có chỉ định. Bổ sung quá mức có thể gây buồn nôn, đau bụng và cản trở hấp thu đồng, dẫn đến thiếu đồng.

Nếu trẻ được xác định thiếu kẽm, bác sĩ sẽ căn cứ vào độ tuổi, mức độ thiếu hụt, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe để hướng dẫn liều lượng, thời gian bổ sung phù hợp. Việc điều chỉnh khẩu phần ăn và theo dõi tăng trưởng cũng rất quan trọng để hạn chế nguy cơ thiếu hụt tái diễn.