Đằng sau những tàu chiến Mỹ ở Singapore

Dù chỉ có 4 chiếc đồn trú luân phiên, nhưng những chiến hạm cận bờ của Mỹ ở Singapore sẽ mang một ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng.

>> Mỹ sắp bàn giao tàu chiến thứ hai cho Philippines
>> Hai tàu chiến Mỹ đâm nhau trên biển Thái Bình Dương 

Tại Diễn đàn an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương ở Singapore hồi tháng 6/2011, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi ấy là ông Robert Gates tuyên bố Washington sẽ tăng cường sự hiện diện quân sự ở châu Á. Một trong những bước tăng cường đó là kế hoạch bố trí thêm chiến hạm cận bờ (LCS) tối tân của Mỹ đến Singapore.

Kế hoạch này gần như đã đi vào hiện thực trong chuyến thăm Lầu Năm Góc của Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen hồi tháng trước. Tại đây, ông Ng và người đồng nhiệm chủ nhà Leon Panetta nhất trí rằng Mỹ dần dần đưa 4 chiếc LCS đến đồn trú luân phiên tại Singapore. Một hoặc 2 chiếc LCS sẽ có mặt tại đảo quốc sư tử vào đầu năm 2013 và đồn trú trong thời gian 10 tháng rồi thay thế bằng các tàu mới. 

Trọng tâm biển

Ristian Atriandi Supriyanto, chuyên gia an ninh biển tại Trường nghiên cứu quốc tế S.Rajaratnam thuộc ĐH Công nghệ Nanyang (Singapore) nhận định kế hoạch trên của Mỹ thể hiện “trọng tâm biển” trong chiến lược địa chính trị mà Washington đề ra. Nằm ngay tâm điểm hàng hải châu Á, án ngữ các tuyến vận tải biển nhộn nhịp nhất thế giới, Singapore có vị trí địa chiến lược cực kỳ quan trọng. Với vị trí này, Singapore có thể cho Mỹ một điểm tựa tại trung tâm vành đai Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, hay còn được gọi là “trục địa lý” của thế kỷ 21. Việc bố trí các chiến hạm cận bờ ở đây thực sự phản ánh chủ trương chuyển trọng tâm về châu Á - Thái Bình Dương mà Washington công bố gần đây.

Xét về khía cạnh kỹ thuật, từ năm 1990, Singapore đã cho phép máy bay và tàu chiến Mỹ thuộc Bộ Hậu cần Tây Thái Bình Dương (COMLOG WESTPAC) sử dụng căn cứ không quân Paya Lebar và căn cứ hải quân Changi. Với chỉ khoảng 40 người trên một chiếc chiến hạm cận bờ và không đóng quân cố định, việc triển khai các chiến hạm cận bờ đến Singapore cho thấy Washington đã cân nhắc đến những vấn đề như diện tích nhỏ hẹp của đảo quốc sư tử, tránh bị đối thủ dòm ngó.

Tàu chiến cận bờ USS Freedom có thể sớm đến Singapore - Ảnh: Navy.mil

Mặt khác, kế hoạch trên còn là ví dụ điển hình của chính sách “ngoại giao hải quân”. Theo ông Supriyanto, động thái này gửi đi một thông điệp chính trị cụ thể. Đó là biểu hiện cam kết ủng hộ của Mỹ đối với các đồng minh và đối tác ở Đông Nam Á trong việc đối phó với những nguy cơ tại vùng biển khu vực này. Những nguy cơ trải rộng từ tội phạm xuyên biên giới cho đến viễn cảnh nhiều nước bố trí các phương tiện chống tiếp cận gây khó khăn cho việc lưu thông chính đáng trên biển. Quan trọng hơn cả, đó là nguy cơ xung đột vũ trang trên biển Đông giữa lúc Trung Quốc đang ra sức phô trương sức mạnh quân sự và có nhiều hành động đáng quan ngại.

Không nhất thiết phải lớn!

Thật ra, trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, ngoài Singapore, Mỹ còn có kế hoạch đưa chiến hạm cận bờ đến Nhật Bản và sẽ triển khai đến 8 chiếc khác thuộc lớp Freedom đến Bahrain. Nhận định về kế hoạch này, một số người hoài nghi về khả năng “sống sót” của những con tàu trên trong một thế trận lớn. Trong khi đó, Đô đốc Robert Work, Thứ trưởng hải quân Mỹ, giải thích trước quốc hội nước này hồi tháng 4 rằng chiến hạm cận bờ không được thiết kế để đối đầu với các loại khí tài mạnh mẽ.

Theo ông, tàu chiến hạm cần bờ cũng chẳng đóng vai trò tiên phong trong các trận đánh với những lực lượng hải quân hùng mạnh. Tuy nhiên, chiếc tàu mang nhiều sứ mệnh khác. Vào thời bình, nó có thể ngăn chặn các hành động gây hấn, phá rối trên biển. Đồng thời, chiến hạm giúp đảm bảo sự thông thoáng cho những tuyến hải hành quốc tế và chống khủng bố, cướp biển. Trong chiến trận, tàu sẽ đóng vai trò bảo vệ tàu chiến lớn hơn. Khi đồn trú tại Singapore, tàu sẽ còn mang sứ mệnh biểu dương lực lượng như huấn luyện, tham gia tập trận, viếng thăm quân cảng các nước, cứu trợ nhân đạo… giúp những chiến hạm lớn như tàu sân bay, tàu khu trục có thời gian tập trung vào nhiệm vụ tác chiến.

Bên cạnh đó, việc điều động tàu chiến cận bờ đến Singapore là một phần trong chiến lược của Mỹ nhằm tăng cường hiện diện tại châu Á - Thái Bình Dương. Hồi đầu tháng trước, Mỹ đã đưa 200 lính thủy đánh bộ tới Darwin (Úc). Đây là lực lượng đầu tiên trong kế hoạch triển khai tổng cộng 2.500 binh sĩ đến Úc cho tới năm 2017. Mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Stephen Smith còn cho biết Canberra và Washington sẽ cùng xây dựng căn cứ do thám, được biên chế máy bay không người lái, tàu ngầm hạt nhân… trên cụm đảo Cocos thuộc Ấn Độ Dương. Căn cứ này cách đảo Java (Indonesia) khoảng 1.000 km về phía tây nam. Mỹ cũng tái khẳng định cam kết bảo vệ đồng minh Philippines, nước đang mâu thuẫn gay gắt với Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough, theo Hiệp ước tương trợ quân sự mà hai nước ký hồi năm 1951.

Quay trở lại với kế hoạch đồn trú chiến hạm cận bờ của Mỹ ở Singapore, tiến sĩ Supriyanto còn nhận định đưa loại tàu chiến này đến đảo quốc sư tử là “đúng nơi cư trú”. Đó là vì đặc điểm tự nhiên của biển Đông khiến Mỹ khó vận hành các loại tàu chiến nổi hạng nặng tại đây. Cuối cùng, ông Supriyanto kết luận rằng việc Washington triển khai một loại chiến hạm mới, được thiết kế để đối phó với những nguy cơ cụ thể, đến điểm nóng căng thẳng trong khu vực sẽ gửi đi một thông điệp chính trị mạnh mẽ.

Theo Thanh Niên