Đăng lại bài báo, dùng AI đọc tin: Khi nào có thể bị phạt tới 30 triệu đồng?

Theo Nghị định 174, một số hành vi cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí trái phép có thể bị xử phạt. Ảnh minh họa.

Từ những fanpage thường xuyên đăng lại nguyên văn bài báo để kiếm tương tác đến các kênh TikTok sử dụng AI đọc tin tức hằng ngày, việc khai thác nội dung báo chí trên mạng xã hội đang diễn ra phổ biến hơn bao giờ hết.

Nhiều người tin rằng chỉ cần ghi nguồn hoặc dẫn tên cơ quan báo chí là có thể thoải mái sử dụng lại nội dung. Thực tế không hoàn toàn như vậy.

Theo Nghị định 174 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hành vi cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội khi chưa được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử phạt 20 - 30 triệu đồng.

Vậy đâu là giới hạn của việc chia sẻ thông tin hợp pháp? Những hành vi quen thuộc như đăng lại bài báo có ghi nguồn, chụp màn hình nội dung để đăng tải lên mạng xã hội hay dùng AI đọc, tóm tắt bài viết nhằm thu hút người xem có bị coi là xâm phạm bản quyền?

Không phải cứ ghi nguồn là được đăng lại bài báo

Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, luật sư - Ths. Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty Luật HPL, Đoàn luật sư TP.HCM, cho biết ranh giới giữa hành vi chia sẻ thông tin hợp pháp và hành vi có thể bị xử phạt không nằm ở hình thức chia sẻ, mà nằm ở việc người dùng có đang sử dụng, khai thác tác phẩm của người khác một cách hợp pháp hay không.

Theo bà Huyền, một hành vi bị xác định là vi phạm khi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu nhất định.

Cụ thể, có hành vi cung cấp hoặc chia sẻ nội dung trên mạng xã hội; nội dung được chia sẻ là tác phẩm thuộc đối tượng được pháp luật bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hoặc thuộc diện quản lý lưu hành theo quy định của pháp luật; và việc đăng tải, phát tán không được sự đồng ý của chủ thể quyền hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Theo luật sư Huyền, nhiều người hiện vẫn nhầm tưởng rằng chỉ cần ghi rõ nguồn hoặc tên cơ quan báo chí thì có thể đăng lại nguyên nội dung bài viết. Thực tế, đây là quan niệm không chính xác theo quy định của pháp luật.

"Bản thân việc dẫn nguồn hoặc nêu tên cơ quan báo chí chỉ là một trong các điều kiện cần, nhưng chưa đủ để miễn trừ trách nhiệm pháp lý khi sử dụng tác phẩm của người khác", bà Huyền nói.

LS Đặng Thị Thúy Huyền. Ảnh: VTC News.

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, việc trích dẫn hợp lý tác phẩm trong một số trường hợp nhất định có thể không phải xin phép. Tuy nhiên, việc sao chép toàn bộ bài báo hoặc đăng lại nguyên nội dung đã vượt quá phạm vi "trích dẫn hợp lý" và có thể xâm phạm quyền sao chép, quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng của chủ sở hữu.

Vị luật sư cho biết, ngay cả khi ghi rõ "Nguồn: Báo X", hành vi này vẫn có thể bị xem là vi phạm nếu sao chép toàn bộ bài viết mà không được cơ quan báo chí hoặc tác giả cho phép.

Ngoài ra, việc sử dụng nội dung báo chí để thu hút lượt xem, tăng tương tác, chạy quảng cáo, bán hàng hoặc tạo doanh thu cho fanpage, kênh mạng xã hội cũng có nguy cơ vi phạm quyền khai thác tài sản của chủ sở hữu tác phẩm.

"Việc ghi nguồn chỉ chứng minh người đăng không mạo danh tác giả, chứ không đồng nghĩa với việc được quyền khai thác tác phẩm", bà Huyền phân tích.

Theo luật sư, hình thức chia sẻ phù hợp là đăng đường dẫn (link) dẫn người dùng về bài báo gốc hoặc trích dẫn một phần hợp lý nội dung kèm nguồn dẫn rõ ràng.

Dùng AI đọc báo, làm video có thể vẫn vi phạm bản quyền

Cùng sự phát triển của TikTok, YouTube và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng xuất hiện nhiều kênh sử dụng AI để đọc lại, tóm tắt hoặc chuyển thể nội dung báo chí thành video nhằm thu hút người xem.

Theo luật sư Huyền, việc sử dụng AI không làm thay đổi bản chất pháp lý của hành vi khai thác tác phẩm báo chí.

"Nếu quá trình sử dụng AI làm phát sinh việc khai thác nội dung được bảo hộ mà không có căn cứ pháp lý phù hợp hoặc không được sự cho phép của chủ thể quyền thì vẫn có thể bị xem là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ", bà Huyền cho biết.

Luật sư nói thêm, để đánh giá một video sử dụng nội dung báo chí có vi phạm bản quyền hay không, cơ quan chức năng sẽ xem xét mức độ sử dụng nội dung gốc, việc có sao chép cách thể hiện, cấu trúc lập luận, góc nhìn phân tích của tác phẩm hay không, cũng như mục đích sử dụng và tác động đến quyền khai thác của chủ sở hữu.

Pháp luật sở hữu trí tuệ không bảo hộ các sự kiện hay thông tin thời sự thuần túy, mà bảo hộ cách thức thể hiện thông tin. Vì vậy, việc AI khai thác các dữ kiện khách quan rồi diễn đạt lại bằng cách thức hoàn toàn mới chưa chắc đã vi phạm.

Ngược lại, nếu video đọc lại gần như nguyên văn bài báo, sao chép cấu trúc, cách thể hiện hoặc truyền tải gần như toàn bộ nội dung cốt lõi của tác phẩm để thu hút người xem, tạo doanh thu, làm giảm nhu cầu truy cập bài viết gốc thì vẫn có thể bị xem xét là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Đồng quan điểm, luật sư Trần Xuân Tiền (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, về bản chất, AI chỉ là công cụ. Nếu kết quả đầu ra vẫn là hành vi khai thác, sao chép hoặc sử dụng trái phép tác phẩm báo chí thì người sử dụng công cụ đó vẫn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Bên cạnh đó, luật sư Tiền cũng nhận định AI đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới như việc sử dụng dữ liệu báo chí để huấn luyện mô hình AI, xác định chủ thể chịu trách nhiệm trong chuỗi hoạt động AI hay đánh giá mức độ biến đổi của nội dung do AI tạo ra.

Khuyến khích chia sẻ nguồn tin chính thống

Theo các luật sư, mục tiêu của quy định mới không phải ngăn cản người dân tiếp cận hay lan tỏa thông tin chính thống mà nhằm bảo vệ thành quả lao động sáng tạo của các cơ quan báo chí và nhà báo.

Luật sư Tiền cho rằng, cần phân biệt rõ giữa hành vi tiếp cận, giới thiệu thông tin và hành vi khai thác lại tác phẩm báo chí.

Theo ông, người dân hoàn toàn có quyền chia sẻ đường dẫn bài báo, giới thiệu nguồn tin chính thống hoặc trích dẫn trong phạm vi pháp luật cho phép để phục vụ nhu cầu trao đổi thông tin.

Song, ranh giới nằm ở việc hành vi đó có làm thay thế nguồn tin gốc và ảnh hưởng đến quyền khai thác hợp pháp của cơ quan báo chí hay không.

"Nếu việc chia sẻ giúp dẫn người đọc đến với nguồn chính thống thì đó là hoạt động cần được khuyến khích. Ngược lại, nếu việc đăng lại khiến người dùng không còn nhu cầu truy cập vào cơ quan báo chí sở hữu nội dung thì đây là vấn đề cần được xử lý để bảo vệ quyền tác giả và sự phát triển bền vững của báo chí chuyên nghiệp", vị luật sư nêu quan điểm.