Cuốn tiểu thuyết về ngoại tình từng bị văn đàn Ấn Độ 'cấm cửa'

Các tác phẩm về ngoại tình từng bị xem là cấm kỵ trong nền văn học Ấn Độ. Ảnh: Một cảnh trong phim Chuyện tình nàng Sita.

Buddhadeb Basu (1908-1974) là nhà văn tài năng của Ấn Độ thế kỷ 20. Ông có một gia tài sáng tác độ sộ với hơn 200 tác phẩm thuộc nhiều thể loại. Sinh thời, nhà văn còn tham gia công tác giảng dạy Văn học So sánh tại Đại Học Jadavpur ở Kolkata.

Trong gia tài sáng tác của Buddhadeb Basu, tiểu thuyết Mưa suốt đêm dài được nhắc tới nhiều hơn cả, bởi nó có số phận truân chuyên. Ra đời vào năm 1967, cuốn tiểu thuyết viết về ngoại tình của Buddhadeb Basu bị coi là "có hại cho xã hội" và bị cấm lưu hành. Không chỉ sách in, mà bản thảo gốc cũng bị tiêu hủy, giới chức Ấn Độ muốn nó biến mất hoàn toàn.

Mãi tới năm 2008, Buddhadeb Basu mới lấy lại được vị thế của mình trên văn đàn, khi ông đã về bên kia thế giới hàng chục năm. Các cơ quan văn hóa của chính phủ đã phát hành tem tưởng niệm ông. Lúc này, cuốn tiểu thuyết Mưa suốt đêm dài được coi như một tác phẩm nổi bật trong sự nghiệp của tác giả, thay vì ngủ yên trong bóng tối.

Góc khuất của cuộc hôn nhân hoàn hảo

Cuốn tiểu thuyết bắt đầu bằng lời thú tội của Malati Mukherjee, một người phụ nữ ngoài 30 tuổi, đang sống cùng chồng và con gái. Trong một đêm mưa gió, khi người chồng là Angshu đi thăm người họ hàng bị ốm nặng, Malati đã ân ái với bạn của chồng là Jayanta, trên chính chiếc giường của hai vợ chồng.

Từ đây, những góc khuất trong tâm hồn người vợ trẻ, cùng bí mật người chồng đành phải đào sâu chôn chặt dần dần lộ ra. Một cuộc hôn nhân tưởng chừng hoàn mỹ, hóa ra chỉ toàn là ảo ảnh. Bởi người trong cuộc cũng không thể sống thật với lòng mình. Họ coi cuộc đời là sân khấu, từng ngày vở kịch lớn vẫn diễn ra. Vì đạo đức và thể diện, con người ta không thể sống thật với lòng mình.

Tiểu thuyết Mưa suốt đêm dài của nhà văn Buddhadeb Basu. Ảnh minh họa: IPM.

Angshu có vẻ ngoài điển trai. Từ lần đầu tiên gặp anh ta, khi còn là cô sinh viên trẻ đầy mơ mộng Malati đã bị hớp hồn. Cô say mê giảng viên trẻ đầy học thức và mong anh cũng để mắt tới mình. Cuối cùng, cô gái trẻ ấy đã toại nguyện. Một đám cưới diễn ra, người vợ trẻ bước vào hôn nhân và nhận ra mình đã lầm.

Học thức uyên bác, tâm hồn nghệ sĩ hay vẻ ngoài điển trai không đủ để xây dựng một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Một Angshu đạo mạo và mô phạm đến mức bệnh hoạn, trở nên lệch pha với một Malati quyến rũ và đầy nhục cảm. Cô vợ trẻ mong muốn chồng sẽ say mê mình như cách một người đàn ông mê đắm một người đàn bà. Họ sẽ bên nhau, hơi thở hòa vào hơi thở, da thịt lẫn trong da thịt.

Angshu vẫn coi Malati là cô sinh viên có tâm hồn trong sáng ngày nào. Anh ta muốn đọc thơ cho vợ nghe, cùng cô nói chuyện về những cuốn tiểu thuyết. Đường như người đàn ông ấy sinh mê văn chương và học thức hơn cả vợ. Anh ta không nhận ra sự mệt mỏi trong ánh mắt của Malati tội nghiệp khi phải nghe chồng thao thao bất tuyệt về những điều chán ngắt.

Thay vì dành thời gian ở riêng với Malati, Angshu thích những cuộc tụ tập bạn bè. Anh ta mời cả tá đàn ông tới nhà, ngồi trò chuyện cùng họ tới nửa đêm, bắt vợ ngồi đó như một con búp bê để trang trí vì anh ta nghĩ với một người chồng như vậy mới "đẹp mặt".

Thế rồi Jayanta xuất hiện, đó là một người đàn ông thất bại, có phần suồng sã mà ban đầu Malati ghét cay ghét đắng. Tuy nhiên, anh ta luôn tìm cách để ở riêng với cô, điều mà người chồng tìm cách trốn tránh.

Điều này cho Malati cảm giác mình quan trọng. Cô rơi vào lưới tình của Jayanta lúc nào chẳng hay. Cuộc tình vụng trộm này cho cô cảm giác mình được yêu, đúng như những gì cô khao khát từ chồng mà không được đáp lại.

Vén màn mê cung tâm hồn

Buddhadeb Basu đã viết về một đề tài cấm kỵ, bằng một thứ văn chương tinh tế. Ông bắt đầu tác phẩm bằng một vụ ngoại tình, mổ xẻ nó trong bức tranh hôn nhân, nhưng không lạm dụng các tình tiết liên quan đến tình dục. Ở một đất nước coi trọng lễ giáo và trinh tiết, dám viết về một người phụ nữ ngoại tình nhưng không hề tỏ ra ăn năn như Malati, chứng tỏ nhà văn rất dũng cảm.

Ông đã gạt bỏ lối mòn, không thần thánh hóa đức hạnh mà muốn người phụ nữ đối diện với những mong muốn của mình, phá bỏ những xiềng xích trong tâm khảm, để tìm tới hạnh phúc, một thứ hạnh phúc mà họ khao khát. Buddhadeb Basu muốn nói với người đọc rằng: Khi một người phụ nữ ngoại tình, đừng vội trách cô ấy, mà hãy tìm hiểu xem vì sao họ làm vậy? Người chồng không vô can trong chuyện này.

Malati và Angshu đem tới cho người độc một bức tranh điển hình về hôn nhân ở Ấn Độ cách đây hơn nửa thế kỷ. Khi người vợ phải thần phục người chồng, chiều theo mọi mong muốn dù là vô lý của anh ta, sự nhún nhường, thậm chí là nhẫn nhục của cô ấy là tiêu chuẩn cho đức hạnh. Nếu đồng ý trở thành một người vợ, phụ nữ sẽ không có cơ hội sống cho riêng mình.

Nếu độc giả muốn đi tìm một cái kết cho Mưa suốt đêm dài, có thể các bạn sẽ mông lung khi đọc đoạn kết của Buddhadeb Basu. Giữa điều bản thân muốn và thứ cần làm, đôi khi chúng ta học cách dối mình, dối người. Cuộc đời vẫn là sân khấu lớn, điều con người cần làm là diễn cho tròn vai.