Masayoshi Son, nhà sáng lập SoftBank, vừa trở lại vị trí người giàu nhất Nhật Bản trong bảng xếp hạng Forbes 2026, với tài sản 80 tỷ USD. Ông xây dựng SoftBank từ một công ty phân phối phần mềm thành tập đoàn công nghệ - đầu tư toàn cầu, với những khoản đặt cược nổi tiếng vào Alibaba, Arm và gần đây là trí tuệ nhân tạo.
Son thành lập SoftBank năm 1981, khi mới 24 tuổi nhưng một trong những quyết định quan trọng nhất của ông lại xuất hiện từ trước đó gần một thập kỷ, khi ông đọc một cuốn tiểu thuyết lịch sử Nhật Bản.
Cuốn tiểu thuyết lịch sử bán được 25 triệu bản
Cuốn sách được tỷ phú Nhật Bản yêu thích là Ryōma ga Yuku - tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Ryōtarō Shiba, được đăng dài kỳ từ năm 1962 đến 1966. Cuốn sách kể về Sakamoto Ryōma, một nhân vật lịch sử sống vào những năm cuối của Mạc phủ Tokugawa, thời kỳ Nhật Bản đứng trước những biến động lớn và chuẩn bị bước sang thời Minh Trị.
Ryōma xuất thân từ một gia đình samurai cấp thấp ở Tosa, nay thuộc tỉnh Kochi. Ông tham gia vào những chuyển biến chính trị cuối thời Mạc phủ và được biết đến với tư tưởng cởi mở, tinh thần hướng ngoại cùng sự quan tâm đến công nghệ và thương mại phương Tây. Ryōma bị ám sát năm 1867, khi mới 31 tuổi.
Trong Ryōma ga Yuku, Shiba xây dựng hình tượng Ryōma như một người có tầm nhìn vượt khỏi những giới hạn của thời đại. Thay vì bám vào trật tự cũ, nhân vật này hướng tới một nước Nhật hiện đại hơn.
Tác phẩm trở thành một hiện tượng văn hóa tại Nhật Bản. Theo nhà xuất bản Bungeishunju, Ryōma ga Yuku đã vượt 25 triệu bản phát hành.
Dù vậy, đây vẫn là tiểu thuyết lịch sử, không phải một cuốn tiểu sử. Hình tượng Ryōma trong tác phẩm được lý tưởng hóa qua góc nhìn của Shiba và không hoàn toàn đồng nhất với nhân vật lịch sử ngoài đời.
Chính hình ảnh người trẻ dám bước ra khỏi khuôn khổ ấy đã gây ấn tượng mạnh với Son.
Từ cuốn sách tuổi 15 đến tham vọng “làm rung chuyển thế giới”
Son từng kể rằng ông đọc Ryōma ga Yuku năm 15 tuổi và có cảm giác như “được khai sáng”. Câu chuyện khiến ông suy nghĩ về việc mỗi người chỉ có một cuộc đời và nên theo đuổi một mục tiêu đủ lớn thay vì chọn con đường an toàn.
Ở tuổi 16, ông rời Nhật Bản sang Mỹ, sau đó theo học tại Đại học California, Berkeley.
Son cho biết ông đọc lại Ryōma ga Yuku nhiều lần trong những giai đoạn quan trọng, trong đó có thời điểm SoftBank mới thành lập và những năm ông phải đối mặt với bệnh tật cũng như khoản nợ khổng lồ.
Ảnh hưởng của Ryōma sau này xuất hiện rất rõ trong cách Son nói về SoftBank. Trong báo cáo thường niên năm 2017, ông viết về “sự ngưỡng mộ lâu dài” dành cho Sakamoto Ryōma. Son nhắc đến khát vọng của nhân vật này muốn “làm rung chuyển Nhật Bản”, rồi đặt mục tiêu của mình ở quy mô lớn hơn là “làm rung chuyển thế giới” bằng cuộc cách mạng thông tin.
Nhìn lại con đường của Son, câu nói ấy không chỉ là một khẩu hiệu. SoftBank liên tục đặt cược vào những ngành mà ông tin có thể thay đổi nền kinh tế, từ Internet, viễn thông đến chip và AI. Tập đoàn hiện tiếp tục đổ hàng chục tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo, trong đó có kế hoạch tham gia dự án hạ tầng AI Stargate trị giá 500 tỷ USD tại Mỹ.
Có thể Son không trở thành doanh nhân vì một cuốn sách nhưng Ryōma ga Yuku đã cho ông một hình mẫu về cách sống mà ông nhiều lần nhắc lại: không bằng lòng với những giới hạn sẵn có và luôn muốn đi trước sự thay đổi của thời đại.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
