'Cửa sau' của cơn lốc nghiện game tại Trung Quốc

Trẻ em Trung Quốc dễ dàng lách luật để chơi game trên điện thoại. Ảnh: Pexels.

Những năm qua, Trung Quốc đã triển khai hệ thống chống nghiện game trực tuyến với yêu cầu bắt buộc tất cả trò chơi phải kết nối xác thực danh tính thật, đồng thời áp dụng các giới hạn nghiêm ngặt về thời gian chơi và mức nạp tiền đối với người chưa thành niên.

Dẫu vậy, thực tế cho thấy những quy định này đang bị vô hiệu hóa bởi chính sự tiện lợi của công nghệ, theo Tân Hoa Xã.

Trẻ vẫn có thể lách luật

Khảo sát của truyền thông nước này chỉ ra rằng người chưa thành niên hoàn toàn có thể vượt qua rào cản bằng cách sử dụng tài khoản đã được xác thực của người lớn trên điện thoại để đăng nhập game chỉ bằng một thao tác. Khi đó, hệ thống không còn khả năng nhận diện người chơi thực tế, khiến cơ chế kiểm soát chỉ còn vỏ bọc hình thức.

Ví dụ, trên hệ điều hành Android, game di động thường tồn tại dưới hai dạng là phiên bản máy chủ chính thức và phiên bản phân phối qua các kênh ứng dụng của nhà sản xuất điện thoại. Phần lớn người dùng tải game từ kho ứng dụng tích hợp sẵn, đồng nghĩa với việc đăng nhập được liên kết trực tiếp với tài khoản điện thoại.

Lỗ hổng xuất hiện khi các thiết bị này cho phép đăng nhập một chạm. Chỉ cần tài khoản điện thoại đã từng được xác thực danh tính của người trưởng thành, bất kỳ ai sử dụng thiết bị cũng có thể truy cập game mà không cần xác minh lại. Điều này đồng nghĩa với việc trẻ em có thể dễ dàng “mượn” danh tính của cha mẹ để vượt qua mọi giới hạn.

Trẻ em Trung Quốc say mê chơi game tại một cửa hàng công nghệ. Ảnh: Xinhua.

Một trường hợp điển hình được ghi nhận vào tháng 3 vừa qua, một trẻ 6 tuổi sử dụng điện thoại Vivo để chơi game “Eggy Party” và chi tiêu hơn 14.000 nhân dân tệ (hơn 2.000 USD). Toàn bộ quá trình đăng nhập không yêu cầu nhập thông tin hay nhận diện khuôn mặt mà chỉ cần hệ thống tự động đọc dữ liệu tài khoản đã lưu trên thiết bị.

Phía đơn vị vận hành cho biết giao dịch này hợp lệ về mặt kỹ thuật do được thực hiện bằng tài khoản đã xác thực và có nhập đúng mật khẩu thanh toán. Vì không phát hiện dấu hiệu mạo danh rõ ràng, hệ thống không kích hoạt cơ chế chặn.

Thực tế, mô hình “ủy quyền đăng nhập một chạm” đang được nhiều hãng điện thoại áp dụng nhằm tối ưu trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, sự tiện lợi này lại đi kèm với rủi ro lớn khi không thể phân biệt người sử dụng thực tế. Khi một thiết bị đã hoàn tất xác thực danh tính, các game cùng hệ sinh thái có thể được truy cập mà không cần kiểm tra lại, tạo ra “cửa sau” cho người chưa thành niên.

Dữ liệu từ Tòa án Internet Quảng Châu cho thấy trong 3 năm qua, hơn 5.000 vụ tranh chấp liên quan việc nạp tiền game của trẻ em đã được thụ lý, trong đó 65% xuất phát từ việc sử dụng tài khoản của người lớn. Đáng chú ý, các vụ có giá trị giao dịch từ 10.000 đến 50.000 nhân dân tệ chiếm tỷ lệ cao nhất.

Theo nhận định của thẩm phán Gao Shanshan, hệ thống hiện nay chỉ kiểm soát các tài khoản được xác định là của người chưa thành niên, trong khi tài khoản người lớn gần như nằm ngoài phạm vi giám sát. Điều này cho thấy cơ chế xác thực mới chỉ dừng ở bước kiểm tra thông tin đăng ký, chưa thể xác định người dùng thực tế.

Báo cáo công bố tháng 5/2025 của Tòa án Internet Quảng Châu cũng chỉ ra rằng dù nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích hành vi người chơi, họ vẫn chưa có giải pháp hiệu quả cho trường hợp trẻ em sử dụng tài khoản người lớn.

Ai có lỗi?

Phân tích thêm về tình trạng hiện tại, Tân Hoa Xã nêu rằng không chỉ là vấn đề kỹ thuật, lỗ hổng trong hệ thống chống nghiện còn xuất phát từ lợi ích kinh tế trong chuỗi ngành công nghiệp game. Các tài khoản đã xác thực là người trưởng thành thường mang lại lượng người dùng lớn và doanh thu cao, khiến doanh nghiệp không mặn mà với việc siết chặt kiểm soát.

Trong mô hình ngày nay, các nhà sản xuất điện thoại đóng vai trò là kênh phân phối và được hưởng hoa hồng từ giao dịch nạp tiền. Điều này khiến họ trở thành mắt xích quan trọng nhưng lại ít chịu áp lực trực tiếp khi xảy ra tranh chấp.

Nhiều lý do khiến khâu kiểm soát trẻ em chơi game vẫn có lỗ hổng. Ảnh minh họa: Pexels.

Một lãnh đạo doanh nghiệp game thừa nhận trước lượng người dùng khổng lồ từ các kênh phân phối, việc áp đặt yêu cầu kiểm soát chặt chẽ là điều không dễ. Hơn nữa, dữ liệu người dùng - vốn là tài sản giá trị của các hãng điện thoại - không được chia sẻ đầy đủ, khiến nhà phát hành game chỉ có thể dựa vào thông tin “đã xác thực người trưởng thành” mà không thể kiểm chứng sâu hơn.

Hệ quả là khi xảy ra tranh chấp, phụ huynh thường rơi vào tình trạng “đá bóng trách nhiệm” giữa các bên. Trong khi doanh nghiệp game chịu áp lực dư luận, các nhà cung cấp kênh phân phối lại ít bị nhắc đến, dù cùng hưởng lợi từ hệ thống này.

Một vấn đề khác là sự thiếu kết nối dữ liệu giữa các bên. Do không có cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực, các hành vi bất thường như nạp tiền lớn bằng tài khoản người lớn không được phát hiện kịp thời. Nhà phát hành không nhận được cảnh báo từ phía thiết bị, trong khi nhà cung cấp kênh lại không nắm được hành vi trong game, tạo ra khoảng trống giám sát.

Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng Trung Quốc cần tiếp tục siết chặt quản lý, đồng thời buộc doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi vận hành.

Giải pháp đầu tiên là hoàn thiện công nghệ nhận diện người dùng. Các nền tảng cần xây dựng cơ chế liên kết “tài khoản - thiết bị - người sử dụng”, kết hợp xác thực hai lớp, bao gồm cả nhận diện khuôn mặt trong lần đăng nhập đầu tiên hoặc khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Thứ hai, doanh nghiệp game cần điều chỉnh mô hình kinh doanh, hạn chế các thiết kế giao diện dễ gây kích thích chi tiêu như thao tác xác nhận liên tục hay các gợi ý nạp tiền nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần. Việc tăng cường cảnh báo rủi ro rõ ràng được xem là bước cần thiết để kiểm soát hành vi tiêu dùng của người chưa thành niên.

Cuối cùng, việc chia sẻ dữ liệu an toàn giữa nhà phát hành và kênh phân phối cần được thúc đẩy. Thông qua các mô hình học máy, hệ thống có thể nhận diện sớm những trường hợp trẻ em sử dụng tài khoản người lớn, từ đó kích hoạt cơ chế kiểm soát kịp thời.

Streammer 12 tuổi muốn bỏ học để theo nghiệp game Mong muốn theo đuổi sự nghiệp thể thao điện tử chuyên nghiệp, một cậu bé 12 tuổi ở Nhật Bản quyết định không học lên cấp 2. 07:47 6/1/2026