Con rể Ông Cua ST25 kể chuyện đấu với 30 đơn đăng ký nhãn hiệu giả mạo

Ông Trần Quang Vũ, Chủ sở hữu Công ty TNHH Quang Hy (Thương hiệu Gạo Ông Cua ST25), Phụ trách Chiến lược và Thị trường Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí đem đến phiên thảo luận chuyên đề "Lãnh đạo Doanh nghiệp Trẻ: Định hình Động lực Tăng trưởng mới" trong khuôn khổ AEF 2026 câu chuyện bảo vệ tên gọi và giá trị của giống gạo Việt Nam.

Chật vật nhiều năm để bảo vệ thương hiệu

Theo ông Vũ, nhóm nghiên cứu Việt Nam vốn chỉ có thế mạnh về chọn tạo giống lúa nhưng chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Thời điểm đó, ông Vũ - con rể Hồ Quang Cua, "cha đẻ" của giống gạo ST25 - trực tiếp tham gia, nhưng ông thừa nhận bản thân cũng không có kiến thức về sở hữu trí tuệ.

Ông kể rằng một số doanh nghiệp lớn tại Việt Nam từng khuyên nhóm từ bỏ các đơn đăng ký tại các thị trường Mỹ, Anh và châu Âu, thay vào đó tập trung vào thị trường trong nước vì quy mô doanh nghiệp còn nhỏ.

Ông Trần Quang Vũ, Chủ sở hữu Công ty TNHH Quang Hy (Thương hiệu Gạo Ông Cua ST25); Phụ trách Chiến lược và Thị trường Doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí, chia sẻ tại phiên thảo luận chuyên đề. Ảnh: BTC.

Dù vậy, ông vẫn tin rằng việc bảo vệ thành quả nghiên cứu mà các nhà khoa học đã dành hàng chục năm để tạo dựng là cần thiết. Sau khi thuyết phục ông Hồ Quang Cua cho phép mình thử sức, ông bắt đầu theo đuổi vụ việc.

Quá trình này kéo dài 3 năm, với sự hỗ trợ của một hãng luật quốc tế lớn. Theo ông Vũ, nhóm đã phản đối thành công và ngăn chặn toàn bộ hơn 30 đơn đăng ký nhãn hiệu nói trên.

Xuyên suốt quá trình đó, nhóm cũng xây dựng một danh tính thương hiệu mới mang tên Gạo Ông Cua, gắn với tên tuổi của ông Hồ Quang Cua. Thay vì chỉ tập trung vào thị trường trong nước, nhóm đăng ký bảo hộ thương hiệu tại Mỹ, nơi doanh nghiệp cho rằng cần ưu tiên xử lý những nỗ lực đăng ký liên quan đến tên ST25, sau đó dần mở rộng sang Canada, Anh, châu Âu, Australia, Hong Kong (Trung Quốc), Trung Quốc và Việt Nam.

Nhóm còn gửi các giống lúa đến cơ quan hải quan Đức để phân tích dấu vân tay ADN, nhằm hỗ trợ nhận diện giống và ngăn chặn hàng giả có thể xuất hiện tại các thị trường này trong tương lai.

Tuy nhiên, đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh những nỗ lực bảo vệ thương hiệu sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu sản phẩm không thể tiếp cận thị trường và được người tiêu dùng đón nhận. Vì vậy, thách thức tiếp theo là làm thế nào đưa một giống gạo được phát triển từ một doanh nghiệp gia đình tại Đồng bằng sông Cửu Long ra thị trường quốc tế.

"Khi tôi nói rằng mình không biết gì, điều đó là thật. Nhưng kiến thức không phải phần khó nhất. Điều khó nhất là sự sẵn lòng", ông Vũ nói.

Theo ông, thế hệ hiện nay không thiếu những người tài giỏi, am hiểu công nghệ. Nhưng thị trường lại đang thiếu những người sẵn sàng chấp nhận rủi ro, đủ can đảm bước vào những ngành nghề mà nhiều người đã lãng quên và tiếp tục hoàn thành công việc còn dang dở của người khác.

Ông nhấn mạnh người trẻ không nhất thiết phải biết rõ về một ngành khi mới bắt đầu, nhưng phải sẵn lòng bước vào, học hỏi và đưa ngành đó lên một tầm cao mới.

Đến hiện tại, thương hiệu gạo Ông Cua ST25 đã có mặt tại các siêu thị ở Mỹ, Canada, Australia, Anh, Cộng hòa Czech và nhiều siêu thị tại Việt Nam.

Trước đó, nhiều chuyên gia nhận định Việt Nam khó có thể xuất khẩu gạo với giá trên 1.000 USD/tấn như gạo Thái Hom Mali, bởi gạo Việt Nam chưa có sức hấp dẫn tương đương. Tuy nhiên, theo ông, Gạo Ông Cua ST25 hiện đã xuất khẩu với mức giá khoảng 1.300 USD/tấn và được đón nhận tại nhiều thị trường phát triển.

Cần cân bằng giữa khả năng thích ứng và quản trị rủi ro

Cũng là một lãnh đạo doanh nghiệp trẻ góp mặt tại sự kiện, ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc điều hành kiêm Đồng sáng lập, Công ty TNHH SkyMavis, nhận định người Việt có thế mạnh trong học hỏi, tiếp cận công nghệ mới và thích ứng nhanh với biến động thị trường.

Khi nhìn thấy cơ hội, doanh nghiệp thường hành động quyết liệt, bắt đầu từ những ý tưởng nhỏ để phát triển thành sản phẩm có khả năng tiếp cận người dùng trên quy mô lớn.

Tuy nhiên, ông Trung cho rằng việc quá tập trung vào tốc độ tăng trưởng cũng khiến doanh nghiệp xem nhẹ một số yếu tố quan trọng, như cân bằng tài chính, hay quy trình vận hành và bảo mật.

Lấy ví dụ từ chính doanh nghiệp mình, ông cho biết công ty đã phải đối mặt với biến cố lớn khi hệ thống gặp nhiều vấn đề và các kết quả đã gây dựng trước đó suy giảm nhanh chóng. Những thiếu sót này sau đó khiến công ty phải trả giá bằng tiền bạc và niềm tin của người dùng.

Ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc điều hành kiêm Đồng sáng lập, Công ty TNHH SkyMavis, chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC.

Theo ông, khắc phục sự cố chỉ là bước đầu. Sau khủng hoảng, doanh nghiệp còn phải nhìn nhận lại mô hình phát triển, thay đổi cách tiếp cận và xác định những yếu tố cần ưu tiên nếu muốn tồn tại lâu dài.

Thay vì chỉ chú trọng mở rộng quy mô, công ty tập trung vào giá trị thực tế mang lại cho người dùng, đồng thời coi bảo mật và vận hành là những thành phần cốt lõi của sản phẩm.

Ông Trung cũng lưu ý rằng sự phát triển của AI đang giúp rút ngắn thời gian xây dựng sản phẩm, nhưng tốc độ này đi kèm những rủi ro mới. Theo ông, lợi thế về tốc độ của doanh nghiệp Việt Nam cần được duy trì, nhưng phải đi cùng việc đánh giá rủi ro và xây dựng năng lực bền vững.

Theo ông, tốc độ không nhất thiết đến từ việc tăng tốc đột ngột mà có thể được tạo ra thông qua những cải tiến nhỏ, liên tục và tích lũy theo thời gian.

Ông nhìn nhận muốn cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, doanh nghiệp Việt cần phát huy khả năng thích ứng và triển khai nhanh, đồng thời chú trọng hơn đến quản trị rủi ro, tính bền vững và giá trị dài hạn.