Cơn phẫn nộ nhắm vào Tổng thống Trump

Phong cách quay xe phút chót của ông Trump vốn không lạ, nhưng sau mỗi lần ông quay xe, thế giới vẫn phải giải mã động thái của vị Tổng thống quyền lực và khó đoán hàng đầu thế giới.

Bị gắn mác “TACO”, ông Trump chịu áp lực trong nước

Ngay trước hạn chót mà ông Trump đặt ra cho Iran, Tổng thống Mỹ tuyên bố ngừng bắn 2 tuần để tạo dư địa cho đàm phán. Lúc này, eo biển Hormuz trở thành tâm điểm.

Nếu hàng trăm tàu dầu đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư có thể sớm di chuyển qua eo biển Hormuz, thảm họa kinh tế toàn cầu có thể được ngăn chặn, bài toán kinh tế tại Mỹ cũng được xoa dịu.

Tuy nhiên, phía Iran lại có cái nhìn khác. Trong kế hoạch 10 điểm được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đưa ra, Tehran yêu cầu quyền điều phối mọi lưu thông qua eo biển Hormuz, để đảm bảo "vị thế kinh tế và địa chính trị độc tôn" của Iran tại tuyến hàng hải trọng yếu này.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng nhấn mạnh rõ ràng rằng nước này sẽ không buông lỏng đòn bẩy tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.

"Trong vòng hai tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ khả thi thông qua sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran", ông Araghchi viết trên nền tảng X.

Mỹ và Iran có hai tuần ngừng bắn để tạo dư địa cho đàm phán, hiện phía Iran nhìn nhận diễn biến này như một chiến thắng. Ảnh: Reuters.

Những diễn biến mới nhất trong chiến sự Iran là chắc chắn điều may mắn cho toàn thế giới. Nhưng việc Tehran nắm quyền kiểm soát eo biển và sở hữu đòn bẩy lớn tác động tới nền kinh tế toàn cầu tạo ra thách thức đối với chiến lược của Mỹ, thậm chí có thể bị xem là thất bại đối với ông Trump.

Theo CNN, tại Mỹ, phản ứng trước thỏa thuận ngừng bắn chia rẽ sâu sắc. Những người không ủng hộ ông Trump giễu cợt rằng ông lại "TACO" (Trump Always Chickens Out), lại quay xe vào phút chót.

Quyết định giảm leo thang của ông Trump là đáng hoan nghênh vì giúp ngăn chặn thảm kịch xét trên nhiều khía cạnh, nhưng đồng thời lại khiến các đối thủ của ông Trump nhấn mạnh rằng ông sẽ luôn nhượng bộ vào phút chót.

Ngoài ra, việc Iran tiếp tục kiểm soát việc ra vào eo biển trong thời gian ngừng bắn cho thấy ông Trump thiếu lựa chọn trong cách tiến hành cuộc chiến tại Iran. Thậm chí, cuộc chiến đã vượt khỏi tầm kiểm soát, còn ông chỉ đang tìm cách chấm dứt.

Ngược lại, những người ủng hộ ông Trump coi diễn biến mới là chiến thắng chiến thuật đến từ tài đàm phán gây sốc, “có cương có nhu” của “cá mập" kỳ cựu trong lĩnh vực bất động sản. Họ cho rằng chỉ có ông Trump mới có thể khiến Iran đồng ý ngồi vào bàn đàm phán.

Ông Trump thành tâm điểm chỉ trích

Sức rung chuyển của các diễn biến trong chiến sự Iran tiếp tục khẳng định quyền lực của Tổng thống Mỹ: Ông trở thành nhân vật trung tâm trong cơn bão biến động do chính ông tạo ra.

"Chỉ có Tổng thống mới biết mọi thứ đang ở đâu và ông ấy sẽ làm gì tiếp theo", Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố trong khi cả thế giới nín thở đếm ngược đến "giờ G".

Theo CNN, trước hết, lời đe dọa của ông Trump trên mạng xã hội rằng "một nền văn minh có thể bị xóa sổ trong đêm nay, không bao giờ có thể cứu vãn được" đã vượt qua ranh giới mà chưa Tổng thống Mỹ nào dám chạm tới.

Những lời đe dọa của ông bị dư luận trong nước và quốc tế đánh giá là nguy hiểm và không phù hợp, đặt ra câu hỏi về cách hành xử của tổng tư lệnh một siêu cường quân sự, cũng như tính khí của vị Tổng thống 79 tuổi.

Ông Trump được xem là Tổng thống Mỹ đạt tới mức độ quyền lực "vô tiền khoáng hậu" trong lịch sử chính trường Mỹ. Ảnh: Reuters.

Những lời đe dọa kinh hoàng, ngôn từ tục tằn, thiếu chuẩn mực của ông Trump trong các đăng tải gần đây khiến nhiều nhà quan sát dày công phân tích.

Đó có thể là sự bộc phát trong lúc thất vọng, dù vậy, lời nói của Tổng thống luôn có sức nặng. Việc công khai đưa ra tuyên bố giết chóc là nguy hiểm và không phù hợp.

Dù không thực hiện leo thang, nhưng các đăng tải của ông Trump đã vượt qua những chuẩn mực hành vi mà nhiều đời Tổng thống Mỹ từng duy trì. Đăng tải của ông Trump cũng phản ánh một nước Mỹ ngày càng khó đoán trên trường quốc tế.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski viết trên X: "Lối hùng biện này là sự xúc phạm đến những lý tưởng mà quốc gia chúng ta đã tìm cách duy trì và thúc đẩy trên khắp thế giới trong gần 250 năm qua".

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jack Reed cảnh báo ông Trump đã "trở nên cuồng nộ bất thường”.

Thứ hai, diễn biến chiến sự Iran cũng làm dấy lên những câu hỏi về Hiến pháp Mỹ. Hệ thống kiểm soát và các đối trọng quyền lực trong chính trường Mỹ vốn không vận hành theo kiểu "chỉ Tổng thống mới biết mình sẽ làm gì".

Ông Trump vốn tin rằng mình có quyền lực không bị hạn chế, ông tiến hành chiến sự tại Iran mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội. Ông không đưa ra lý do phát động chiến sự một cách nhất quán, cũng không có chiến lược rút lui rõ ràng và sẵn sàng đưa ra những lời đe dọa gây sốc.

Phong cách lãnh đạo khó đoán, thiên về suy đoán cá nhân và các quyết định cực đoan của ông Trump đã có lúc đẩy cuộc khủng hoảng tới bờ vực nguy hiểm.

Trong tương lai, nước Mỹ có thể nhìn lại cuộc khủng hoảng Iran như một bài học về rủi ro, khi Tổng thống bổ nhiệm nội các thiếu tinh thần phản biện, còn Quốc hội không thực hiện đầy đủ vai trò giám sát.

Trong nhiệm kỳ hai, ông Trump xây dựng được Nội các gồm các thành viên trung thành. Ảnh: Reuters.

Thứ ba, việc ông Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự trọng yếu khác của Iran vốn đã vấp phải chỉ trích, có nguy cơ khiến Mỹ phạm tội ác chiến tranh.

Lời đe dọa của ông Trump về việc xóa sổ nền văn minh tại Iran như giọt nước tràn ly, làm dấy lên những lời kêu gọi phế truất ông. Câu chuyện về Tu chính án thứ 25 đang quay trở lại.

Để phế truất ông Trump, cần có sự ủng hộ của đa số thành viên Nội các và Phó Tổng thống. Hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy kịch bản này sẽ xảy ra.

Dù vậy, các nhà lập pháp của đảng Dân chủ và cả một số người vốn ủng hộ đảng Cộng hòa đã bày tỏ sự lo ngại về mức độ cực đoan của Tổng thống Trump trong cuộc chiến với Iran.

"Tu chính án thứ 25!", cựu nghị sĩ Cộng hòa Marjorie Taylor Greene, đăng tải trên X. Bà Greene gọi những lời đe dọa của ông Trump là "sự tàn ác và điên rồ".

Ông Anthony Scaramucci, người từng giữ chức giám đốc truyền thông trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, cũng kêu gọi phế truất Tổng thống. "Hãy tìm cách phế truất ông ấy ngay lập tức", ông Scaramucci viết.

Tu chính án thứ 25 thực tế rất khó kích hoạt. Tuy nhiên, những phản ứng dữ dội đến cả từ những người từng là đồng minh thân cận như lời nhắn nhủ ông Trump rằng ông nên suy nghĩ kỹ về các phát ngôn và hành động tiếp theo trong chiến sự Iran.