Bao sái bàn thờ là một nghi thức quen thuộc trong đời sống tinh thần của người Việt. Công việc này bao gồm lau dọn, làm sạch, sắp xếp lại toàn bộ bàn thờ, bát hương và rút tỉa chân nhang. Không chỉ đơn thuần là vệ sinh, bao sái còn được xem như một cách thể hiện sự kính trọng, lòng hiếu thảo đối với tổ tiên, đồng thời chuẩn bị không gian thờ tự trang nghiêm, gọn gàng để đón năm mới.
Trong văn hóa truyền thống, việc bao sái bàn thờ dịp cuối năm gắn liền với quá trình chuẩn bị Tết Nguyên đán. Mặc dù bàn thờ vẫn được lau dọn thường xuyên quanh năm, nhưng vào những ngày giáp Tết, công việc này thường được thực hiện kỹ lưỡng hơn.
Bao sái bàn thờ trước ngày 23 tháng Chạp có được không?
Theo thói quen của nhiều gia đình, việc bao sái bàn thờ và rút tỉa chân nhang thường diễn ra vào cuối tháng Chạp. Đây được xem là khoảng thời gian thuận tiện vì công việc dọn dẹp nhà cửa đã bước vào giai đoạn cao điểm, mọi người dành thời gian tổng vệ sinh để chuẩn bị đón năm mới.
Tuy nhiên, năm 2026 được các chuyên gia phong thủy đánh giá là năm “đặc biệt” do tiết lập xuân đến sớm, rơi ngay trong tháng Chạp. Lập xuân là tiết khí đầu tiên trong hệ thống 24 tiết khí, đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ mới của đất trời, thời điểm vạn vật bước sang giai đoạn sinh sôi, phát triển. Vì vậy, mốc thời gian này thường được nhiều người lưu tâm khi sắp xếp các công việc mang tính nghi lễ.
Trong quan niệm phong thủy, việc bao sái hoặc di chuyển đồ thờ sau tiết lập xuân được cho là không tốt, tức làm xáo trộn sự ổn định của không gian thờ tự vào đầu chu kỳ mới. Từ đó, các chuyên gia phong thủy khuyến nghị nên hoàn tất việc bao sái bàn thờ và rút tỉa chân nhang trước thời điểm lập xuân để đảm bảo sự yên ổn, trang nghiêm cho khu vực thờ cúng.
Cụ thể, tiết lập xuân năm 2026 rơi vào ngày 4/2 Dương lịch (ngày 16 tháng Chạp). Vì vậy, nếu xét theo mốc này, gia chủ nên sắp xếp hoàn thành việc bao sái trước ngày 4/2 Dương lịch. Nhiều ý kiến cho rằng, khoảng thời gian sau khi cúng Rằm tháng Chạp được xem là phù hợp để bắt đầu công việc, vừa đảm bảo yếu tố thời điểm, vừa thuận lợi cho việc chuẩn bị Tết.
 |
| Bàn thờ vẫn được lau dọn thường xuyên quanh năm, nhưng vào những ngày giáp Tết, công việc này thường được thực hiện kỹ lưỡng hơn. |
Tuy nhiên, trong quan niệm dân gian, sau khi tiễn ông Công ông Táo lên chầu trời (ngày 23 tháng Chạp), các vị thần được cho là tạm rời nơi an vị. Do vậy, nhiều gia đình lựa chọn dọn dẹp bàn thờ ngay sau ngày này với suy nghĩ đây là lúc không gian thờ tự "trống”, thuận tiện để lau dọn, sắp xếp lại mà không ảnh hưởng đến việc thờ cúng hàng ngày.
Nhìn tổng thể, việc bao sái bàn thờ trước hay sau ngày 23 tháng Chạp không có một quy định cứng nhắc áp dụng cho tất cả. Thời điểm cụ thể phụ thuộc vào điều kiện sinh hoạt, niềm tin và sự sắp xếp của mỗi gia đình. Điều quan trọng là công việc này nên được hoàn thành trước lễ cúng Tất niên để kịp chuẩn bị bàn thờ trang nghiêm, sạch sẽ cho những ngày đầu năm mới.
Khi tiến hành bao sái, gia chủ nên chú ý đến tác phong và thời gian thực hiện. Thông thường, việc lau dọn bàn thờ nên được làm vào ban ngày để đảm bảo ánh sáng, sự cẩn trọng và thuận tiện. Người thực hiện cần ăn mặc gọn gàng, lịch sự, giữ thái độ nghiêm túc, thành tâm. Các thao tác như di chuyển bát hương, rút tỉa chân nhang, lau đồ thờ cần được làm nhẹ nhàng, cẩn thận để tránh xáo trộn, đổ vỡ.
Dù tiếp cận dưới góc độ văn hóa hay phong tục, bao sái bàn thờ dịp cuối năm vẫn mang ý nghĩa tích cực, giúp mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua, sắp xếp lại không gian sống và nuôi dưỡng sự trân trọng đối với cội nguồn. Việc lựa chọn thời điểm phù hợp không chỉ giúp công việc thuận lợi mà còn tạo tâm thế an yên, chủ động bước vào năm mới.
 |
| Bao sái bàn thờ nên được tiến hành trước lễ Tất niên. Ảnh: Đỗ Thu Ngọc. |
Văn khấn trước khi bao sái bàn thờ và rút tỉa chân nhang
Đọc văn khấn thường được nhiều gia đình quan tâm để bày tỏ sự kính trọng trước khi bắt đầu lau dọn.
Văn khấn trước khi rút chân nhang
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Tín con chủ tên là.. Ngụ tại địa chỉ...
Hôm nay ngày... tháng... năm... tín chủ con tự xét thấy bản thân mình chưa chu toàn nên để hương án có chút bụi bẩn, có chút chưa được thanh tịnh, trang nghiêm.
Tín chủ xin kính cáo với các chư Vị (tùy theo bàn thờ đó thờ thần linh, hộ pháp, hay gia tiên…), chọn được ngày lành tháng tốt hôm nay xin cho phép tín chủ được sái tịnh để bàn thờ được trang nghiêm, thanh tịnh, kính mong các chư vị chứng minh và gia hộ.
Mong các vị tạm ẩn tạm lánh, độ cho con lau dọn được khang trang mỹ hảo, cho hương án được an chính vị, cho âm phần được an yên, cho gia cư được lạc thổ, cho cung tài không động, cung lộc không hao.
Chúng con người trần mắt thịt, tội lỗi đầy thân, chỉ biết kính cẩn tâm thành nếu có gì si mê lầm lỡ kính xin được tha thứ bỏ quá đại xá cho.
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Văn khấn bao sái bàn thờ
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Tín chủ tên là... Ngụ tại địa chỉ...
Hôm nay ngày... tháng... năm... xét thấy bản thân mình chưa đủ chu toàn nên để hương án bị bụi, tín chủ con xin thành tâm sám hối.
Tín chủ con xin kính cáo với các chư vị (tùy theo bàn thờ đó bàn thờ gì, thần linh, hộ pháp, hay gia tiên…), hôm nay chọn được ngày lành tháng tốt xin cho phép tín chủ con được sái tịnh để cho bàn thờ được trang nghiêm và thanh tịnh nhất kính mong các chư vị chứng minh và gia hộ.
Mong các vị độ cho chúng con lau dọn được chỉn chu khang trang mỹ hảo, cho hương án được an chính vị, cho âm phần được an yên, cho gia cư được lạc thổ,
Chúng con người trần mắt thịt, tội lỗi đầy thân, chỉ biết kính cẩn tâm thành nếu có gì si mê lầm lỡ kính xin được tha thứ bỏ quá đại xá cho.
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Nam Mô A Di Đà Phật!
Dù chọn thời điểm nào, việc bao sái bàn thờ nên được tiến hành trước lễ Tất niên, trong không khí nghiêm túc, gọn gàng và thành kính. Đây cũng là cách nhiều gia đình chuẩn bị một không gian thờ tự chỉn chu để đón Tết và khởi đầu năm mới.
Trong thế giới đa dạng và phong phú, mỗi người đều có những góc nhìn và định nghĩa riêng về sự trưởng thành. Với tác giả Ngân Om, trưởng thành không gói gọn trong tuổi tác, giàu nghèo hay vị trí xã hội. Trưởng thành thực sự là khi chúng ta nhìn lại bản thân và thấy mình đã biết cách yêu thương, chăm sóc chính mình, để từ đó yêu thương và hòa hợp với những người xung quanh.
