Chuyện phụ nữ châu Á chọn ly hôn ở tuổi 50-60 bỗng thành hiện tượng

Đối với những phụ nữ như bà Eiko Toyama, ly hôn từng là điều khiến họ sợ hãi bởi họ sợ sự phán xét, kỳ thị. Ảnh: CNN.

Hiện tượng phụ nữ châu Á mạnh dạn ly hôn khi đã bước sang tuổi 50-60 đang thu hút nhiều sự quan tâm.

Chia sẻ với CNN, bà Eiko Toyama, một phụ nữ Nhật Bản 63 tuổi, cho biết bà đã chờ suốt 32 năm để... ly hôn chồng. Trong suốt cuộc hôn nhân, bà phải đảm nhận toàn bộ việc nhà, chăm sóc con cái, đồng thời vẫn phải đóng góp tài chính cho cuộc sống gia đình.

Theo bà Toyama, chồng bà "muốn kiểm soát mọi thứ", từ các mối quan hệ xã hội, cho đến định hướng công việc của bà. Bà luôn cảm thấy ngột ngạt và bất hạnh. Dẫu vậy, bà vẫn cố gắng duy trì cuộc hôn nhân vì hai con.

Mọi thứ chỉ thay đổi khi bà bước sang tuổi 60. Hai con trai đều đã trưởng thành và có cuộc sống riêng, chồng bà vẫn khỏe mạnh. Bà Toyama cho rằng đây là thời điểm phù hợp nhất để bà bắt đầu cuộc sống mới, sống cho mình, bà quyết tâm nắm lấy cơ hội.

Với những phụ nữ như bà Toyama, ly hôn từng bị xem là bi kịch, là điều phải tuyệt đối tránh. Người ly hôn thường bị phán xét, thậm chí cảm thấy xấu hổ.

"Sau khi ly hôn, tôi chỉ có đúng một cảm xúc, đó là hạnh phúc. Tôi vui đến mức chỉ muốn bay nhảy khắp nơi", bà Toyama nói.

Chuyện ly hôn tuổi xế chiều

Câu chuyện của bà Toyama ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại châu Á, khi số vụ "ly hôn tuổi xế chiều" liên tục gia tăng. Các nền kinh tế như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đều đang đối mặt với khủng hoảng nhân khẩu học, khi tỷ lệ sinh giảm và dân số già hóa.

Năm ngoái tại Hàn Quốc, lần đầu tiên số vụ ly hôn của các cặp kết hôn từ 30 năm trở lên vượt số vụ ly hôn của các cặp kết hôn mới gắn bó dưới 5 năm. Ở Trung Quốc, số vụ ly hôn ở nhóm người cao tuổi cũng tăng.

Người cao tuổi tại Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Lúc này, làn sóng ly hôn ở nhóm người tuổi lớn bắt đầu thu hút sự quan tâm bởi phản ánh những biến đổi trong tư duy và cách sống. Các cuộc ly hôn ở nhóm người lớn tuổi thường bắt đầu từ phía người vợ.

Trong nhiều thập niên, họ phải chịu đựng các chuẩn mực khắt khe trong gia đình và ngoài xã hội. Những rào cản pháp lý, điều kiện tài chính và vị thế xã hội khiến họ không đủ mạnh mẽ để ly hôn. Tuy nhiên, đến thời điểm này, mọi chuyện đang dần thay đổi.

Tại Nhật Bản, trong số các cặp đôi chia tay sau nhiều thập kỷ chung sống, số phụ nữ chủ động nộp đơn ly hôn trong năm 2024 cao gấp đôi nam giới.

Theo các chuyên gia, hiện tượng này sẽ làm thay đổi cuộc sống của nhóm dân số cao tuổi tại nhiều quốc gia châu Á trong những thập niên tới. Sẽ nhiều người sống một mình hơn, cần nhiều chính sách hỗ trợ an sinh hơn, nhưng đồng thời cũng đang có nhiều người tự tin hơn với cuộc sống độc lập, tự chủ khi đã ở tuổi già.

Ông Sangyoub Park, phó giáo sư xã hội học tại Đại học Washburn (bang Kansas, Mỹ), đã nghiên cứu về vấn đề ly hôn trong nhóm người cao tuổi tại Hàn Quốc từ năm 2023. Ông Park cho biết: "Ở thế hệ của tôi, nếu là phụ nữ, ly hôn đồng nghĩa với thất bại nặng nề".

Dù vậy, quan điểm này bắt đầu thay đổi trong xã hội Hàn Quốc kể từ nửa sau thế kỷ XX, khi ngày càng nhiều phụ nữ tham gia thị trường lao động và học đại học. Sau đó, tỷ lệ ly hôn tuổi xế chiều tăng dần, đặc biệt trong khoảng một thập niên gần đây.

Pháp luật tạo "tấm đệm" cho phụ nữ khi ly hôn

Một phần nguyên nhân của hiện tượng ly hôn tuổi xế chiều đến từ vấn đề già hóa dân số đang ngày càng xuất hiện ở nhiều quốc gia. Khi số người cao tuổi nhiều hơn, số vụ ly hôn ở nhóm tuổi này cũng tăng lên. Trong khi đó, tỷ lệ người trẻ kết hôn giảm đi, nên số vụ ly hôn ở nhóm này cũng giảm theo.

Bên cạnh đó, các cải cách pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo tâm lý tự tin hơn để phụ nữ lớn tuổi đưa ra quyết định trong vấn đề hôn nhân. Pháp luật tại nhiều nước hiện đã có cơ chế bảo vệ tốt hơn cho phụ nữ.

Tại Hàn Quốc, từ năm 2014, tòa án cho phép đưa lương hưu và các khoản trợ cấp trong tương lai của người chồng vào khoản tài sản phân chia khi ly hôn. Điều đó có nghĩa nếu một người vợ dành toàn bộ thời gian để chăm sóc gia đình để người chồng đi làm, người vợ sẽ có quyền hưởng một phần lương hưu và các khoản trợ cấp của chồng sau khi ly hôn.

Nhật Bản cũng đã áp dụng quy định tương tự từ năm 2007. Những chính sách này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ người nghèo trong nhóm người cao tuổi tại châu Á vẫn ở mức cao.

Bà Toyama chia sẻ: "Đối với nhiều phụ nữ, lý do lớn nhất khiến họ không thể ly hôn là không có khả năng tự chủ tài chính. Một khi đã trở thành người nội trợ toàn thời gian, họ cảm thấy rất khó có thể rời bỏ chồng và sống hoàn toàn độc lập".

Bà Toyama cho biết nếu có con gái, bà sẽ luôn nhắn nhủ con: "Dù chuyện gì xảy ra cũng đừng bao giờ nghỉ việc để ở nhà làm nội trợ toàn thời gian sau khi kết hôn".

Theo phó giáo sư Park, điểm chung lớn nhất ở các quốc gia châu Á là tuổi thọ ngày càng cao, kéo theo cách nhìn mới về quãng đời ở tuổi xế chiều.

"Khi con người vẫn còn có thêm khoảng 20-30 năm để sống, họ bắt đầu kỳ vọng nhiều hơn và sẵn sàng rời bỏ một cuộc hôn nhân không hạnh phúc, không ý nghĩa. Theo cách nhìn đó, ly hôn không còn là thất bại mà có thể là khởi đầu của một chương mới trong đời", ông Park nói.

Bà Iman Lau, 50 tuổi, tạo dáng chụp ảnh tại căn hộ của bà ở Hong Kong (Trung Quốc). Ảnh: CNN.

Bà Iman Lau, 50 tuổi, sống ở Hong Kong (Trung Quốc) tự nhận bản thân là người phụ nữ truyền thống. Bà Lau từng chấp nhận việc chồng ngoại tình. Bà luôn tự trách bản thân rằng có thể mình chưa đủ tốt. Cuối cùng, chính chồng bà là người đề nghị ly hôn, bất chấp việc bà muốn cứu vãn cuộc hôn nhân.

"Tôi là một phụ nữ truyền thống. Cả đời mình, tôi chưa từng nghĩ sẽ ly hôn", bà Lau tâm sự. Ban đầu, cú sốc ấy khiến bà chao đảo. Nhưng rồi Lau nhận ra trong suốt 14 năm hôn nhân, bà chỉ xoay quanh chồng và đã bỏ quên bản thân. Sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn trong năm nay, bà quyết định thay đổi.

Bà tham gia các hội nhóm trực tuyến, kết bạn mới, tham gia các hoạt động ngoài trời như leo núi, bơi lội, chèo thuyền, và lặn biển. Bà học chơi piano.

Sau chuyến du lịch châu Âu, bà Lau treo những bức ảnh ưng ý lên tường nhà, gọi đó là "bức tường hạnh phúc", để nhắc bản thân về những trải nghiệm thú vị bà đã có sau khi sống đời độc thân. "Tôi không ngờ cuộc sống một mình lại có thể tuyệt vời đến thế", bà nói.

Bà Toyama hiện thường xuyên livestream trên Tiktok và có cộng đồng fan của riêng mình. Ảnh: CNN.

Ở tuổi 63, bà Toyama cũng bắt đầu cuộc sống mới. Bà phát video trực tiếp trên TikTok, sẵn sàng nhận tư vấn cho những người đang gặp vấn đề trong cuộc sống. Dựa trên những kết nối hiện nay, bà Toyama hình thành tệp khách hàng tiềm năng của riêng mình và chuẩn bị mở công ty tổ chức sự kiện, đồng thời cung cấp dịch vụ môi giới hôn nhân.

"Suốt 32 năm tôi không thể làm điều mình muốn khi sống trong hôn nhân. Còn bây giờ, tôi đã có 3 năm được tự do làm mọi thứ", bà Toyama chia sẻ.

Dù quá trình ly hôn và cuộc sống độc thân sau ly hôn không dễ dàng, bà Toyama vẫn cho rằng mọi thứ "dễ chịu hơn nhiều so với cảm giác thường xuyên lo âu, căng thẳng nhìn sắc mặt của chồng". "Quan trọng nhất là tôi đã có tự do”, bà Toyama nói.

Cả bà Toyama và bà Lau đều cho biết phản ứng của những người xung quanh hiện tại khá cởi mở. Hai bà nhận được nhiều lời chúc mừng, thậm chí có người còn tỏ ra ghen tỵ với cuộc sống tự do tự tại của hai bà.

Bà Lau cho biết: "Bạn bè cùng tuổi coi chủ đề ly hôn là điều cấm kỵ, họ tránh nói đến, thậm chí không dám hỏi tôi, chỉ nói lời an ủi kiểu: “Tôi rất tiếc”. Nhưng với thế hệ trẻ hơn, khi họ nghe câu chuyện đời tôi, hầu như ai cũng chúc mừng tôi. Thế giới này thực sự rất tuyệt vời. Ly hôn cũng có thể là cơ hội để bạn nhận ra rằng mình có thể sống rực rỡ hơn".