Chu kỳ dịch sốt xuất huyết có xu hướng ngắn lại

Cán bộ y tế hướng dẫn người dân phòng sốt xuất huyết. Ảnh: TTXVN.

Tại Hà Nội, cộng dồn năm 2026 ghi nhận 418 ca mắc tại 94 xã phường, chưa có ca không qua khỏi, số mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 (cùng kỳ năm ngoái là 297 ca mắc). Hiện thành phố có 4 ổ dịch đang hoạt động.

Nắng nóng, dịch gia tăng nhanh

Theo nhận định của Trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, số ca mắc sốt xuất huyết trên địa bàn đang có xu hướng gia tăng theo chu kỳ hàng năm và đã ghi nhận các ổ dịch mới, dự báo trong thời gian tới số mắc có thể tiếp tục gia tăng và xuất hiện thêm các ổ dịch mới.

CDC Hà Nội cũng đang phối hợp với các đơn vị thực hiện giám sát ca bệnh, ổ dịch sốt xuất huyết mới; giám sát khu vực ghi nhận bệnh nhân sốt xuất huyết tại các phường, xã.

Tại TP.HCM, dù chưa bước vào cao điểm mùa dịch nhưng số ca bệnh sốt xuất huyết đã tăng gần 65% so với cùng kỳ năm 2025. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, dịch có nguy cơ bùng phát trên diện rộng nếu không có các biện pháp phòng bệnh quyết liệt ngay từ đầu mùa dịch. Tính đến tháng 6, thành phố đã ghi nhận 17.718 ca mắc sốt xuất huyết, đã có 4 trường hợp không qua khỏi do sốt xuất huyết.

Nhiều tỉnh cũng đang có số ca mắc sốt xuất huyết cao như Cần Thơ ghi nhận khoảng 3.038 ca mắc sốt xuất huyết từ đầu năm đến nay, với 1.285 ổ dịch, 252 trường hợp bệnh nặng. Tại Tây Ninh, từ đầu năm đến nay tỉnh cũng ghi nhận trên 2.000 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 2,1 lần so với cùng kỳ năm 2025, chưa ghi nhận trường hợp không qua khỏi.

Theo Bộ Y tế từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận trên 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có 5 ca không qua khỏi. Số ca mắc sốt xuất huyết từ đầu năm đến nay tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Dịch sốt xuất huyết có xu hướng diễn biến phức tạp và xuất hiện sớm hơn so với các năm trước.

Đánh giá về những thay đổi của dịch sốt xuất huyết hiện nay, các chuyên gia nhận định không chỉ thay đổi về chu kỳ, nếu trước đây dịch sốt xuất huyết xuất hiện ở các tỉnh phía Nam thì hiện nay đã lan rộng ra nhiều địa phương trên cả nước. Nhiều tỉnh miền Bắc trước đây vốn ít ghi nhận ca bệnh nay cũng đã xuất hiện các đợt bùng phát dịch lớn.

Chu kỳ dịch thay đổi nhưng biện pháp phòng bệnh không thay đổi

Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), nhận định: Chu kỳ bùng phát dịch sốt xuất huyết đang có xu hướng ngắn lại. Nếu năm 2022 (được cho là năm chu kỳ dịch) cả nước ghi nhận 371.000 ca mắc trên toàn quốc thì những năm gần đây, số ca mắc sốt xuất huyết vẫn duy trì khoảng 150.000 ca/năm. Đáng chú ý, riêng năm 2025 dịch bệnh không giảm vào những tháng cuối năm như quy luật trước đây mà vẫn lưu hành, dẫn tới ngay những tháng đầu năm 2026, số ca mắc sốt xuất huyết vẫn cao.

Theo đó, đáng lo ngại hơn, dịch sốt xuất huyết đang lưu hành chủ yếu là tuýp DENV-2, làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều ca nặng.

Theo TS. Nguyễn Văn Dũng, Trưởng khoa Côn trùng, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, vừa qua, tại nhiều địa phương, bộ máy chính quyền có nhiều thay đổi, số lượng nhân lực trong phòng dịch, chính sách thay đổi cũng có thể ảnh hưởng đến công tác phòng chống sốt xuất huyết. Trong bối cảnh đó, vai trò của người dân rất quan trọng trong phòng dịch sốt xuất huyết.

Về véc tơ truyền bệnh, TS. Nguyễn Văn Dũng cho biết: “Muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue có vòng đời là chu trình từ trứng nở ra bọ gậy, bọ gậy phát triển thành loăng quăng, rồi thành muỗi trưởng thành. Một chu trình như vậy kéo dài khoảng từ 12-15 ngày. Nếu nhiệt độ càng nóng thì chu trình này càng rút ngắn lại. Đây là lý do vì sao mùa nắng nóng thì muỗi Aedes càng sinh sôi phát triển nhanh hơn, dễ gây dịch mạnh hơn”.

Theo đó, với dịch sốt xuất huyết, quan trọng nhất để phòng bệnh vẫn là không có loăng quăng, bọ gậy, không phát sinh muỗi thì sẽ hạn chế lây truyền bệnh.

“Đặc điểm sinh học của muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết là ít đậu trên tường mà hay đậu vào quần áo ở trong nhà nên rất khó phòng chống muỗi trưởng thành; do vậy chỉ có biện pháp phòng muỗi tốt nhất là diệt loăng quăng bọ gậy, lật úp các dụng cụ chứa nước sạch để muỗi không có chỗ đẻ trứng. Ngay cả nhiều nơi, môi trường rất sạch nhưng vẫn bùng phát dịch do vẫn có những khu vực chứa nước sạch là môi trường để muỗi sinh sôi”, TS. Nguyễn Văn Dũng cho biết.

Với thông điệp “Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết”, Bộ Y tế cũng kêu gọi mỗi người dân dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra các dụng cụ chứa nước, đậy kín vật chứa, loại bỏ các điểm đọng nước và duy trì thói quen ngủ màn. Nếu xuất hiện tình trạng sốt cao kéo dài trên hai ngày, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.