|
|
Hạnh phúc không đơn thuần phụ thuộc vào tiền bạc hay tài sản mà còn liên quan đến các mối quan hệ xã hội, mục đích sống, sức khỏe và sự tham gia vào các hoạt động, theo GS Nguyễn Thiện Nhân. Ảnh minh họa: Đinh Hà. |
Ngày 31/10, Bệnh viện Thống Nhất tổ chức Hội nghị Khoa học Kỹ thuật thường niên với chủ đề “Lão khoa tích hợp trong kỷ nguyên già hóa dân số”.
PGS.TS Lê Đình Thanh, Giám đốc bệnh viện, cho biết xu hướng già hóa dân số cùng sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa và tình trạng đa bệnh lý ở người cao tuổi đặt ra yêu cầu mới cho hệ thống y tế.
Mục tiêu hiện nay không chỉ là điều trị bệnh, kéo dài tuổi thọ mà còn duy trì khả năng hoạt động độc lập, kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Điều chỉnh nhu cầu theo tuổi tác và hoàn cảnh
Từ góc độ nghiên cứu về hạnh phúc, GS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM, nguyên đại biểu Quốc hội, cho rằng hạnh phúc là sự hài lòng của con người khi các nhu cầu ngắn hạn và dài hạn được đáp ứng. Mức độ hài lòng càng cao, con người càng cảm nhận được hạnh phúc.
"Hạnh phúc không đơn thuần phụ thuộc vào tiền bạc hay tài sản mà còn liên quan đến các mối quan hệ xã hội, mục đích sống, sức khỏe và sự tham gia vào các hoạt động", GS Thiện Nhân nói.
Theo GS Nhân, để hiểu hạnh phúc cần nhìn nhận con người trên hai phương diện là nguồn lực và năng lực tinh thần. Nguồn lực bao gồm thể chất, vật chất, các mối quan hệ xã hội và thông tin.
Trong khi đó, năng lực tinh thần gồm nhận thức, khả năng dự báo, mô phỏng và hệ thống nhu cầu.
 |
| GS.TS Nguyễn Thiện Nhân chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: BVCC. |
Thông qua tương tác với gia đình và xã hội, mỗi người hình thành nhận thức về bản thân, môi trường sống, các mối quan hệ và những chuẩn mực hành vi. Từ đó, họ lựa chọn cách ứng xử, xây dựng mục tiêu và kế hoạch để đáp ứng nhu cầu.
Tuy nhiên, nguồn lực và năng lực tinh thần thay đổi theo tuổi tác. Khi còn trẻ, sức khỏe, thể chất và khả năng tạo thu nhập thường tăng lên. Ngược lại, khi tuổi cao, khả năng vận động, phục hồi, tự bảo vệ và xử lý thông tin có thể suy giảm.
Nếu vẫn đặt ra mục tiêu và đưa ra quyết định như thời trẻ, người cao tuổi có thể gặp khó khăn khi thực hiện kế hoạch. Khi nhu cầu không được đáp ứng, họ dễ cảm thấy không hài lòng với cuộc sống.
Vì vậy, GS Nguyễn Thiện Nhân cho rằng người cao tuổi cần lựa chọn những nhu cầu phù hợp với năng lực và điều kiện hiện có, thay vì tiếp tục theo đuổi tất cả mục tiêu từng đặt ra khi còn đi làm.
Điều này không đồng nghĩa người già phải từ bỏ mong muốn phát triển. Những người đủ sức khỏe và điều kiện vẫn có thể tiếp tục làm việc, tạo thu nhập và phát huy năng lực.
Sống khỏe, sống có ích và có niềm vui
Theo GS Nhân, một vấn đề quan trọng là người cao tuổi cần nhận thức rõ những thay đổi của cơ thể để điều chỉnh sinh hoạt. Người chuẩn bị nghỉ hưu cần được trang bị kiến thức về đặc điểm sức khỏe tuổi già, các bệnh thường gặp và cách chủ động chăm sóc bản thân.
Chế độ ăn uống cần phù hợp với tuổi tác và tình trạng sức khỏe. Không gian sống cũng cần được điều chỉnh để bảo đảm an toàn. Giường ngủ, nơi ăn uống và nhà vệ sinh nên bố trí thuận tiện, hạn chế chướng ngại vật và cầu thang gây khó khăn khi di chuyển. Đặc biệt, không nên thiết kế nhà vệ sinh phải đi qua cầu thang vì nguy cơ ngã.
 |
| Theo thống kê của Sở Y tế TP.HCM, thành phố hiện có khoảng 1,57 triệu người cao tuổi. Ảnh: Duy Hiệu. |
Hoạt động thể chất cần được lựa chọn phù hợp với sức khỏe, có sự tư vấn về môn tập, thời lượng và tần suất. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, đường huyết và cân nặng cũng rất quan trọng.
Bên cạnh sức khỏe thể chất, duy trì các mối quan hệ với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp cũ có ý nghĩa lớn đối với tinh thần.
"Người cao tuổi cũng cần tìm thấy niềm vui thông qua sở thích cá nhân, hoạt động giải trí và những kết nối có ý nghĩa", GS Nhân nhấn mạnh.
Một nhu cầu khác cần được chú trọng là sống có ích. Sau khi nghỉ hưu, người cao tuổi vẫn có thể phát huy kinh nghiệm thông qua việc báo hiếu, hỗ trợ con cháu, giúp đỡ người khó khăn, đóng góp cho cộng đồng và bảo vệ môi trường. Họ cũng cần được tôn trọng, ghi nhận những đóng góp và kỹ năng đã tích lũy trong quá trình làm việc.
Đặc biệt, GS Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe. Người cao tuổi cần biết cách ăn uống, uống nước, vệ sinh răng miệng, tắm rửa, thay quần áo và đi lại an toàn.
Ông dẫn ví dụ bản thân thường xuyên đi bơi nhưng nhận thấy việc tắm sau khi bơi có nguy cơ té ngã. Vì vậy, ông chủ động mua một chiếc ghế nhựa để ngồi, giúp bảo đảm an toàn hơn.
Từ những phân tích trên, GS Nguyễn Thiện Nhân đề xuất hai nguyên tắc để người cao tuổi sống hạnh phúc. Thứ nhất, mỗi người cần lựa chọn nhu cầu hợp lý, phù hợp với điều kiện, năng lực và nguồn lực của bản thân. Thứ hai, cần nâng cao năng lực tinh thần, giữ gìn và củng cố nguồn lực để chủ động xây dựng, điều chỉnh kế hoạch sống.
Ông cũng kiến nghị các chuyên gia phối hợp với bộ môn Lão khoa, Đại học Y Dược TP.HCM nghiên cứu, biên soạn tài liệu hướng dẫn học tập và thực hành, giúp người cao tuổi có thêm kiến thức, kỹ năng để chủ động xây dựng cuộc sống hạnh phúc.
Theo GS Nguyễn Thiện Nhân, phương châm sống dành cho người cao tuổi nên là “sống khỏe, sống có ích và sống có niềm vui”.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
