Căng thẳng Nga-Mỹ leo thang khi ông Trump nhắm vào ‘hạm đội bóng tối’

Tàu Bella 1 đã từ chối lệnh dừng lại của Lực lượng Tuần duyên Mỹ kể từ ngày 21/12/2025, tàu rơi vào tình trạng bị truy đuổi từ đó đến nay. Ảnh: Reuters.

Trước động thái mới nhất của Mỹ, ngày 7/1, Bộ Ngoại giao Nga cho biết Moskva đang theo dõi sát các thông tin xung quanh việc quân đội Mỹ chặn bắt tàu chở dầu Marinera, tàu treo cờ Nga, trên Bắc Đại Tây Dương.

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ: “Trên cơ sở các thông tin tiếp nhận được về sự hiện diện của công dân Nga trong thủy thủ đoàn, chúng tôi yêu cầu phía Mỹ bảo đảm đối xử nhân đạo và tôn trọng các điều kiện sinh hoạt cơ bản đối với các thủy thủ người Nga, tuân thủ nghiêm các quyền và lợi ích của họ, đồng thời không cản trở việc họ sớm trở về nước”.

Theo Reuters, Nga tuyên bố việc Mỹ chặn bắt tàu Marinera là hành động vi phạm luật hàng hải quốc tế. Bộ Giao thông Vận tải Nga cho biết đã mất liên lạc với tàu Marinera (tên ban đầu là Bella 1) sau khi lực lượng hải quân Mỹ giành được quyền kiểm soát tàu này ở gần vùng biển Iceland.

Theo tuyên bố của Bộ Giao thông Vận tải Nga, căn cứ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, quyền tự do hàng hải được áp dụng trên vùng biển quốc tế và “không quốc gia nào có quyền sử dụng vũ lực đối với các tàu được đăng ký hợp pháp dưới quyền tài phán của quốc gia khác”.

Tàu Marinera (tức Bella 1) từng nhiều lần vượt qua các vòng phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào vùng biển Venezuela, nhưng sau cùng vẫn bị chặn bắt.

Hai quan chức Mỹ, đề nghị giấu tên, nói với Reuters rằng chiến dịch ngày 7/1 do Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ phối hợp với quân đội Mỹ thực hiện. Theo các nguồn tin này, tàu quân sự Nga, trong đó có cả tàu ngầm, vốn đã xuất hiện ở khu vực lân cận để bảo vệ tàu Marinera (Bella 1). Dù vậy, trong quá trình Mỹ chặn bắt tàu, không có dấu hiệu cho thấy xảy ra đối đầu giữa lực lượng hai nước.

Mỹ tiếp tục nhắm vào “hạm đội bóng tối”

Chiến dịch chặn bắt tàu chở dầu Marinera (Bella 1) của Mỹ có sự hỗ trợ của Không quân Hoàng gia Anh và một tàu quân sự Anh. Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết đây là một phần trong “nỗ lực toàn cầu nhằm trấn áp hành vi né tránh lệnh trừng phạt”.

Hiện chưa rõ tàu Marinera sẽ được đưa đến đâu, song các nguồn thạo tin chia sẻ với Reuters rằng nhiều khả năng tàu sẽ đi vào vùng biển thuộc chủ quyền của Anh. Bộ Quốc phòng Anh từ chối bình luận về điều này.

Sĩ quan thuộc Lực lượng Tuần duyên Mỹ quan sát tàu Marinera (Bella 1) bằng ống nhòm trong ngày 7/1. Ảnh: US European Command.

Trong bối cảnh tàu ngầm và tàu quân sự Nga xuất hiện gần khu vực Mỹ chặn bắt tàu Marinera (Bella 1), giới quan sát lo ngại nguy cơ gia tăng căng thẳng giữa Washington và Moskva.

Dù tàu Marinera (Bella 1) đã treo cờ Nga và được Nga tuyên bố bảo hộ trong quá trình bị Tuần duyên Mỹ truy đuổi, Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News: “Đó không phải tàu chở dầu của Nga. Họ cố tình giả dạng tàu Nga để né tránh chế độ trừng phạt”.

Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố: “Hoạt động vận chuyển năng lượng trên biển duy nhất được cho phép là những hoạt động phù hợp với luật pháp Mỹ và an ninh quốc gia. Ngành năng lượng Venezuela có tiềm năng kinh tế không giới hạn thông qua các kênh thương mại hợp pháp”.

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi cho biết thủy thủ đoàn trên tàu Marinera đã “tìm mọi cách tránh bị chặn bắt”, “không tuân thủ mệnh lệnh” của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ, do đó họ có thể phải đối mặt với các cáo buộc hình sự.

Cũng trong ngày, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ chặn giữ một tàu chở dầu khác mang tên M Sophia, treo cờ Panama, trên vùng biển Mỹ Latinh. Đây là vụ chặn bắt tàu chở dầu thứ 4 do Mỹ tiến hành trong những tuần gần đây. Theo hồ sơ của công ty dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA, con tàu này đang chở đầy dầu tại thời điểm bị chặn bắt.

Tàu Marinera (Bella 1) không chở dầu tại thời điểm bị chặn bắt. Tuy nhiên, Mỹ cho rằng cả Marinera và M Sophia đều thuộc “hạm đội bóng tối”, một mạng lưới tàu che giấu vị trí được sử dụng trong việc vận chuyển dầu bị trừng phạt.

Theo Reuters, kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt năng lượng với Venezuela trong năm 2019, Venezuela buộc phải dựa vào “hạm đội bóng tối” để xuất khẩu dầu mỏ. Giới phân tích cho rằng “hạm đội bóng tối” đang ngày càng phải đối mặt với nhiều nguy cơ, đội tàu này cũng tiềm ẩn khả năng trở thành nguyên nhân gây ra xung đột.

Mỹ xúc tiến kế hoạch với dầu mỏ Venezuela

Trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai đề cập đến những thỏa thuận Mỹ muốn xúc tiến thực hiện đối với dầu mỏ Venezuela. Mỹ mong muốn Venezuela phối hợp với các công ty dầu khí Mỹ sớm tiến hành các thỏa thuận.

Các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Trump, trong đó có Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đã tổ chức các cuộc họp kín về Venezuela với các lãnh đạo cấp cao trong Quốc hội Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng ở Washington DC (Mỹ) ngày 15/12/2025. Ảnh: Reuters.

Trên mạng xã hội, ông Trump nói Venezuela sẽ dùng nguồn thu từ thỏa thuận dầu mỏ với Mỹ để mua hàng hóa Mỹ, bao gồm nông sản và dược phẩm. “Nói cách khác, Venezuela cam kết làm ăn với Mỹ với tư cách là đối tác chính của quốc gia này”, ông Trump viết.

Ông Trump cũng cho biết Mỹ sẽ tinh chế và bán ra thị trường tới 50 triệu thùng dầu thô đang bị mắc kẹt tại Venezuela vì lệnh trừng phạt. Ông Trump coi đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch phục hồi ngành dầu khí ở Venezuela, quốc gia sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

Để thực hiện kế hoạch này, Mỹ sẽ “nới lỏng có chọn lọc các lệnh trừng phạt” đối với dầu mỏ Venezuela, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay.

Hiện tại, tập đoàn dầu khí quốc doanh của Venezuela PDVSA đã lên tiếng xác nhận về việc đang đàm phán với Mỹ.

Sau chiến dịch của Mỹ tiến hành tại Venezuela nhằm bắt giữ nhà lãnh đạo của quốc gia này, ông Nicolás Maduro, nhiều quốc gia đã đồng loạt lên tiếng phản đối.

Ngay cả các đồng minh của Washington cũng bày tỏ lo ngại trước tiền lệ chưa từng có, khi Mỹ bắt giữ nguyên thủ của một quốc gia. Động thái này xảy ra trong bối cảnh ông Trump tiếp tục đe dọa hành động ở nhiều nơi khác trên thế giới, từ Mexico cho đến Greenland, để thúc đẩy lợi ích của Mỹ.

Tại Venezuela, các trợ lý thân cận của ông Maduro đang nắm quyền. Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez đang phải cân bằng giữa việc lên án “vụ bắt cóc” ông Maduro và xúc tiến hợp tác với Mỹ để giảm căng thẳng, giữa bối cảnh ông Trump cảnh báo vẫn có thể tiếp tục gây sức ép với Venezuela.