Thông tin trên được Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, trao đổi tại Hội thảo "Nộp tiền khắc phục hậu quả án kinh tế: Hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng" do Báo Nông thôn ngày nay/Điện tử Dân Việt tổ chức sáng 30/10.
Nghị quyết số 37/2026/QH16 của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về hình sự và xử lý kỷ luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì lợi ích chung.
 |
| Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa tại hội thảo. |
Ông Phạm Văn Hòa cho biết đánh giá việc ban hành Nghị quyết 37/2026 của Quốc hội có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ.
Theo ông, chính sách này nhằm khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và doanh nghiệp mạnh dạn thực hiện nhiệm vụ, đầu tư sản xuất, kinh doanh vì lợi ích chung. Những trường hợp trong quá trình thực hiện có sai sót, thậm chí gây thất thoát tài sản nhà nước nhưng không vụ lợi, tham nhũng, không có lỗi cố ý chủ quan và không gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cần được xem xét áp dụng cơ chế miễn trách nhiệm theo quy định.
Đại biểu cho rằng thực tế thời gian qua, một bộ phận cán bộ có năng lực, trình độ cao vướng vòng lao lý do sai phạm trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Điều này khiến nhiều người e ngại, né tránh trách nhiệm, dù biết công việc có lợi cho xã hội.
"Có làm thì có thể sai, không làm thì không sai. Vì vậy, thà không làm còn hơn làm rồi vướng vào pháp luật", ông nói.
Theo ông, Nghị quyết 37 sẽ góp phần khắc phục tâm lý này, tạo cơ chế để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Chính sách không chỉ hướng đến khu vực nhà nước mà còn áp dụng với doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước khi tham gia các hoạt động liên quan.
Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh cơ chế này có ý nghĩa thực tiễn, góp phần tạo môi trường thuận lợi để cán bộ và doanh nghiệp yên tâm thực hiện nhiệm vụ, đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Cần phân biệt miễn trách nhiệm hình sự hay miễn chấp hành hình phạt
Từ góc nhìn thực tiễn nghiên cứu, giảng dạy và công tác trước đây, PGS-TS, Đại tá Đỗ Cảnh Thìn - Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, xử lý chỉ là một khâu trong quá trình thực thi pháp luật, không phải mục đích cuối cùng.
Trong tư duy pháp lý, sự hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng là nguyên tắc đã được khẳng định từ lâu và tiếp tục thể hiện trong pháp luật hình sự hiện hành.
Nghiêm trị đối với những người chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố, nguy hiểm; đồng thời khoan hồng đối với những người thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác và chủ động khắc phục hậu quả.
"Tôi từng là điều tra viên trong lĩnh vực án kinh tế, trực tiếp tham gia điều tra, xử lý nhiều vụ án, sau đó chuyển sang nghiên cứu và giảng dạy. Từ trải nghiệm thực tiễn, tôi nhận thấy việc xử lý một con người bằng các biện pháp tố tụng luôn cần được cân nhắc thận trọng", ông Đỗ Cảnh Thìn nhấn mạnh.
Ông Thìn lý giải, khi một người bị khởi tố, truy tố, những tổn thất không chỉ nằm ở hậu quả pháp lý mà còn tác động trực tiếp đến uy tín, danh dự, cơ hội nghề nghiệp, quan hệ với khách hàng, đối tác và tương lai của họ. Vì vậy, xử lý nghiêm minh trước hết phải là xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
"Từ góc nhìn đó, tôi cho rằng việc khuyến khích người vi phạm chủ động khắc phục hậu quả, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, là cách tiếp cận nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Đây không phải là dung túng hay giảm nhẹ một cách tùy tiện, mà là tạo cơ hội để người vi phạm nhận thức sai lầm, khắc phục thiệt hại và có điều kiện sửa chữa, làm lại cuộc đời, tiếp tục đóng góp cho xã hội", PGS-TS, Đại tá Đỗ Cảnh Thìn chia sẻ.
 |
| PGS-TS, Đại tá Đỗ Cảnh Thìn phát biểu tại hội thảo. |
Tuy nhiên, theo ông, cần phân biệt rõ khoan hồng với tha bổng, miễn trách nhiệm hình sự hay miễn chấp hành hình phạt. Người vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Việc chủ động khắc phục hậu quả là một căn cứ cần được xem xét khi đánh giá tính chất, mức độ vi phạm và quyết định hình thức xử lý phù hợp.
Đặc biệt, cần phân biệt giữa hành vi cố ý vi phạm, lợi dụng việc khắc phục hậu quả để trục lợi với những trường hợp vi phạm do nhận thức hoặc sai sót trong quá trình thực hiện công việc, sau đó thực sự nhận ra sai lầm và chủ động khắc phục.
Nếu người cố ý thực hiện hành vi phạm tội rồi dùng tiền để tìm cách giảm nhẹ trách nhiệm thì không thể đánh đồng với người thành khẩn, tự giác khắc phục thiệt hại. Cách tiếp cận phải bảo đảm không tạo ra nhận thức sai lệch rằng cứ có tiền khắc phục là có thể tránh được trách nhiệm pháp lý.
PGS-TS Đỗ Cảnh Thìn nhấn mạnh, trong các vụ án kinh tế, yêu cầu quan trọng là kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm, thu hồi tài sản và hạn chế thiệt hại cho Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội. Việc khuyến khích người vi phạm tự nguyện khắc phục hậu quả có thể góp phần thực hiện hiệu quả những mục tiêu này, đồng thời hạn chế thiệt hại kép về kinh tế và nguồn lực con người.
"Tôi cho rằng chủ trương kết hợp nghiêm trị với khoan hồng không phải là vấn đề mới, mà là tư tưởng xuyên suốt trong chính sách pháp luật. Điểm đáng chú ý hiện nay là chúng ta đang từng bước cụ thể hóa chủ trương đó bằng cách tiếp cận phù hợp hơn với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, tạo niềm tin để doanh nghiệp và những người tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh có động lực chủ động sửa chữa sai lầm, khắc phục hậu quả và tiếp tục cống hiến", ông Đỗ Cảnh Thìn cho hay.
Tủ sách Xã hội giới thiệu những cuốn sách hay và mới về các chủ đề từ thời sự, chính trị, đến giao thông, hạ tầng... Tủ sách đồng thời cung cấp nhiều kiến thức, dữ liệu để độc giả hiểu nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.
