Căn bệnh một khi đã phát triệu chứng thì không có cơ hội sửa sai

Người mắc virus dại gần như không thể qua khỏi. Ảnh: Duy Hiệu.

Một con chó dương tính với virus dại cắn liên tiếp 12 người tại phường Hố Nai, thành phố Đồng Nai, trong đó có nhiều trẻ em. Điều khiến ngành y tế đặc biệt lo ngại không chỉ là số người bị phơi nhiễm mà còn ở việc phần lớn nạn nhân không đến cơ sở y tế ngay sau khi bị chó cắn.

Đáng nói, bệnh dại không cho người bệnh cơ hội sửa sai nếu bỏ lỡ thời điểm xử trí sau phơi nhiễm bởi một khi đã phát triệu chứng, gần như 100% bệnh nhân không qua.

Điều đáng lo ngại nhất

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đồng Nai, ổ dịch được phát hiện thông qua hệ thống giám sát thường xuyên tại các cơ sở tiêm vắc xin phòng dại. Trong thời gian ngắn, hai người đến tiêm phòng cùng khai báo bị một con chó cắn tại khu phố Lộ Đức. Từ dấu hiệu bất thường này, CDC Đồng Nai đã phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản, Trạm Thú y, Trạm Y tế và UBND phường Hố Nai tiến hành điều tra dịch tễ, xác minh nguồn lây.

Kết quả điều tra cho thấy chỉ trong hai ngày, con chó đã cắn liên tiếp 12 người, trong đó có nhiều trẻ em. Sau khi được bắt giữ và theo dõi, con vật chết, kết quả xét nghiệm xác định dương tính với virus dại.

Điều đáng chú ý là ngoài hai trường hợp chủ động đi tiêm phòng, những người còn lại đều không đến cơ sở y tế sau khi bị chó cắn, thậm chí không thông báo cho chính quyền địa phương. Chỉ khi lực lượng y tế tiến hành điều tra, rà soát và vận động, các trường hợp này mới đến cơ sở y tế để tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ.

Lực lượng chức năng phối hợp điều tra ổ dịch dại tại phường Hố Nai nhằm triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh. Ảnh: CDC Đồng Nai.

Theo bác sĩ Trịnh Đức Duy, Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, CDC Đồng Nai, điều đáng lo ngại nhất trong vụ việc không chỉ là con chó mắc bệnh dại mà còn là tâm lý chủ quan của người dân. Nhiều người cho rằng bị chó nhà cắn thì không sao hoặc vết thương nhỏ nên không cần tiêm phòng. Nếu ngành y tế không phát hiện kịp thời, hậu quả có thể rất nghiêm trọng vì khi bệnh dại đã khởi phát thì hầu như không còn khả năng cứu chữa.

Ngay sau khi có kết quả xét nghiệm, các lực lượng liên ngành đã tiêu hủy động vật mắc bệnh và những con chó có nguy cơ tiếp xúc gần; khoanh vùng, xử lý ổ dịch; tăng cường giám sát và rà soát toàn bộ các trường hợp phơi nhiễm để bảo đảm tất cả đều được tiếp cận vắc xin phòng dại kịp thời.

Sau vụ việc, UBND phường Hố Nai phối hợp với ngành y tế và thú y triển khai nhiều biện pháp khống chế ổ dịch như rà soát tổng đàn chó, mèo; tăng cường quản lý vật nuôi; yêu cầu chủ nuôi xích, nhốt hoặc rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng; tổ chức tiêm phòng dại cho chó, mèo và xử lý các trường hợp thả rông vật nuôi.

Theo lãnh đạo UBND phường Hố Nai, địa phương sẽ tiếp tục huy động các cơ sở thú y tham gia chiến dịch tiêm phòng dại, thành lập lực lượng xử lý chó, mèo thả rông, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và đẩy mạnh tuyên truyền nhằm khống chế triệt để ổ dịch.

Bệnh dại gần như không thể cứu chữa khi đã phát bệnh

Theo CDC Đồng Nai, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh khi cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương.

Điểm nguy hiểm của bệnh là thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí lâu hơn. Trong thời gian này, người bị phơi nhiễm thường không có biểu hiện bất thường nên dễ chủ quan hoặc cho rằng mình đã an toàn.

Tuy nhiên, virus vẫn âm thầm di chuyển theo các dây thần kinh đến hệ thần kinh trung ương. Khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng như sợ nước, sợ gió, co giật, kích động hoặc liệt, bệnh gần như không còn khả năng cứu chữa và người bệnh hầu như chắc chắn không qua khỏi.

Người dân tiêm vaccine phòng dại tại CDC Đồng Nai sau khi bị chó, mèo cắn. Ảnh: CDC Đồng Nai.

Chính vì vậy, tiêm vắc xin sau phơi nhiễm được xem là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn virus phát triển trước khi xâm nhập hệ thần kinh trung ương. Theo khuyến cáo của ngành y tế, ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn, cào hay liếm vào vùng da bị tổn thương, người dân cần rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vắc xin hoặc huyết thanh kháng dại nếu cần.

Người dân tuyệt đối không tự điều trị tại nhà, không đắp lá, không bôi thuốc theo kinh nghiệm dân gian và không nên chờ theo dõi con vật rồi mới đi tiêm phòng. Việc chần chừ sau phơi nhiễm có thể khiến người bệnh bỏ lỡ "thời gian vàng" để phòng bệnh.

Bên cạnh xử trí đúng sau khi bị động vật cắn, chủ nuôi cũng cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm đưa chó, mèo đi tiêm vắc xin phòng dại hàng năm, không thả rông vật nuôi và sử dụng dây xích hoặc rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng.

Khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện nghi mắc bệnh dại hoặc cắn người, người dân cần báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y để được xử lý kịp thời, tránh phát sinh thêm các trường hợp phơi nhiễm trong cộng đồng.

Vụ việc tại Đồng Nai là lời nhắc nhở rằng bệnh dại vẫn luôn hiện hữu và có thể xảy ra ở bất cứ đâu. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, căn bệnh này gần như không cho người bệnh cơ hội sửa sai khi đã phát bệnh. Trong khi đó, chỉ cần xử trí đúng ngay sau khi bị chó, mèo cắn và tiêm phòng đầy đủ theo chỉ định, bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa.