|
|
Hình ảnh 3D về virus EV71 - chủng tay chân miệng nguy hiểm nhất vì có khả năng tấn công hệ thần kinh trung ương. Ảnh: Shutterstock. |
Tay chân miệng là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Phần lớn trường hợp chỉ có biểu hiện sốt, loét miệng và nổi mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân rồi tự khỏi sau khoảng một tuần.
Tuy nhiên, đây không phải là căn bệnh "lành tính tuyệt đối". Trong một số trường hợp, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh, gây biến chứng thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Lịch sử của bệnh tay chân miệng
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh tay chân miệng được ghi nhận lần đầu tiên tại New Zealand vào năm 1957. Sau đó, các nhà khoa học xác định virus Coxsackie A16 là một trong những tác nhân phổ biến gây bệnh.
Đến năm 1969, một chủng virus khác là Enterovirus 71 (EV71) được phát hiện tại California, Mỹ. Tuy nhiên, một nghiên cứu hồi cứu ở Hà Lan cho thấy loại virus này có thể đã xuất hiện từ năm 1963.
Đến cuối thế kỷ 20, EV71 đã gây ra nhiều đợt bùng phát tại châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Trong đó, khu vực Tây Thái Bình Dương được WHO đánh giá là một trong những nơi ghi nhận số ca mắc cao nhất.
Khác với nhiều chủng virus gây tay chân miệng chỉ tạo ra các triệu chứng nhẹ, EV71 được xem là chủng nguy hiểm nhất vì có khả năng tấn công hệ thần kinh trung ương. Người nhiễm có thể không có triệu chứng hoặc chỉ mắc tay chân miệng nhẹ, nhưng cũng có thể tiến triển thành các bệnh lý thần kinh nghiêm trọng như viêm não, viêm thân não, kèm suy tim, suy hô hấp và suy tuần hoàn.
Ở những trường hợp nặng, tỷ lệ không qua khỏi có thể khá cao, đặc biệt ở trẻ từ 5 tuổi trở xuống. Chính vì độc lực mạnh và khả năng gây biến chứng thần kinh nghiêm trọng, EV71 được các chuyên gia đánh giá là chủng enterovirus có độc tính thần kinh cao nhất. Tại Trung Quốc, bệnh tay chân miệng do EV71 từng trở thành vấn đề y tế công cộng đáng lo ngại với nhiều đợt dịch quy mô lớn.
 |
| Xuất hiện các nốt mẩn đỏ, mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân... là dấu hiệu bệnh tay chân miệng điển hình. Ảnh: Shutterstock. |
Vì sao tay chân miệng nguy hiểm?
Biểu hiện ban đầu của tay chân miệng khá giống nhiều bệnh do virus khác nên dễ khiến phụ huynh chủ quan. Trẻ thường sốt nhẹ hoặc sốt vừa, đau họng, chán ăn, quấy khóc, sau đó xuất hiện các vết loét trong miệng và mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc mông.
Đa số trẻ sẽ hồi phục hoàn toàn sau 7-10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là một tỷ lệ nhỏ, đặc biệt những trẻ nhiễm EV71, có thể chuyển nặng rất nhanh.
Virus không chỉ gây tổn thương ngoài da mà còn có khả năng xâm nhập hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, viêm màng não, viêm thân não hoặc tổn thương tủy sống. Khi tình trạng viêm ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa hô hấp và tuần hoàn, trẻ có thể xuất hiện phù phổi cấp, suy hô hấp, viêm cơ tim hoặc sốc tuần hoàn - những biến chứng có thể khiến bệnh nhân không qua khỏi nếu không được xử trí khẩn cấp.
Điểm nguy hiểm của tay chân miệng là các biến chứng thường xuất hiện khá sớm, chỉ sau 2-5 ngày kể từ khi khởi phát bệnh. Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến của trẻ trong tuần đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
 |
| Trẻ mắc tay chân miệng với chủng virus EV71 sẽ diễn tiến nặng nhanh. Ảnh: Hoài Bảo. |
Chưa có thuốc đặc trị, thế giới khuyến cáo gì?
Theo WHO, không phải tất cả chủng virus gây tay chân miệng đều có mức độ nguy hiểm như nhau. EV71 - chủng virus thường liên quan đến các ca bệnh nặng - được chia thành ít nhất 8 nhóm di truyền (A-H). Trong đó, hai nhóm B và C là những chủng được quan tâm nhất vì từng gây nhiều đợt bùng phát tại khu vực Đông Á.
Phân nhóm C4 hiện là chủng lưu hành chủ yếu tại Trung Quốc, trong khi B4, B5 và C5 phổ biến ở một số nước châu Á khác. Ngược lại, tại châu Âu, các chủng C1 và C2 xuất hiện nhiều hơn nhưng nhìn chung ít gây biến chứng thần kinh nghiêm trọng. Điều này cho thấy mức độ nặng của bệnh tay chân miệng có thể khác nhau tùy theo chủng virus lưu hành ở từng khu vực.
Đến nay, WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) vẫn nhấn mạnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với hầu hết trường hợp tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, hạ sốt, giảm đau, bù đủ nước và theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển nặng.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi thay tã, sau khi đi vệ sinh và trước khi chế biến hoặc cho trẻ ăn.
- Vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
- Không dùng chung cốc, thìa, khăn mặt hay các vật dụng cá nhân với trẻ mắc bệnh.
- Cho trẻ nghỉ học khi có triệu chứng để hạn chế lây lan trong trường học và cộng đồng.
- Theo dõi sát trong những ngày đầu mắc bệnh và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao liên tục, giật mình, ngủ li bì, run tay chân, nôn nhiều hoặc khó thở.
WHO cũng cho biết một số vaccine phòng EV71 đã được cấp phép sử dụng tại một số quốc gia nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh nặng do chủng virus này. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có vaccine phòng tay chân miệng có thể bảo vệ trước tất cả chủng gây bệnh. Vì vậy, vệ sinh cá nhân, giữ môi trường sạch sẽ và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo vẫn là những biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ.
Nhằm giúp phụ huynh hiểu đúng về bệnh, nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm và chủ động bảo vệ trẻ trước nguy cơ biến chứng, Tri Thức - Znews phối hợp cùng Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu thực hiện chương trình Medi Talk với chủ đề “Tay chân miệng - Nhận diện sớm, chăm sóc đúng”.
Tọa đàm phát sóng trên Tri Thức - Znews vào lúc 10h00 ngày 13/7/2026, có sự đồng hành và tham vấn chuyên môn từ các chuyên gia:
- PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1
- BSCKI Lê Thị Giao Thi, Trưởng phòng Quản trị nội dung đào tạo và kiểm duyệt chuyên môn Y khoa eCom, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu.
Độc giả có thể để lại câu hỏi ngay dưới bài viết này để được các bác sĩ nhi khoa đầu ngành giải đáp trực tiếp trong chương trình:
- 2026-07-13 11:00+0700
Tự động cập nhật sau 30 giây
-
Một vấn đề mà rất nhiều phụ huynh quan tâm là vaccine phòng tay chân miệng chủng EV71 đã được cấp phép tại Việt Nam, vậy thì khi nào trẻ có thể tiếp cận loại vaccine này tại các trung tâm tiêm chủng?
Xin được nhờ bác sĩ Hùng và bác sĩ Giao Thi chia sẻ thêm.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng:
Khi vaccine EV71 được cấp phép, chúng tôi cũng rất quan tâm và đã tìm hiểu khá kỹ các dữ liệu liên quan đến vaccine, từ quy trình sản xuất, hiệu quả bảo vệ cho đến các nghiên cứu lâm sàng, đặc biệt là thử nghiệm giai đoạn III.
Theo những thông tin khoa học được công bố, trong quá trình nghiên cứu giai đoạn III, vaccine đã được thử nghiệm tại nhiều địa điểm, trong đó có cả Đài Loan và Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu cho thấy vaccine có hiệu quả và độ an toàn tốt, từ đó được các cơ quan quản lý xem xét và Bộ Y tế cấp phép lưu hành.
Điều mà nhiều phụ huynh cũng như giới chuyên môn rất mong đợi hiện nay là khi nào trẻ em Việt Nam có thể tiếp cận vaccine sớm nhất. Theo thông tin từ nhà sản xuất, sau khi các đơn vị trong nước hoàn tất đặt hàng, doanh nghiệp vẫn cần thời gian để sản xuất và cung ứng số lượng vaccine đủ đáp ứng nhu cầu rất lớn tại Việt Nam.
Sau khi vaccine được nhập khẩu về, các cơ quan chức năng cũng cần thực hiện các bước kiểm định, đánh giá chất lượng theo quy định trước khi phân phối đến các đơn vị tiêm chủng. Vì vậy, sẽ cần thêm một khoảng thời gian nhất định trước khi vaccine chính thức được triển khai rộng rãi.
BSCKI Lê Thị Giao Thi:
Đối với các đơn vị tiêm chủng như Long Châu, việc triển khai vaccine cũng phụ thuộc vào tiến độ cung ứng và phân phối từ nhà sản xuất.
Trong thời gian chờ vaccine được đưa về Việt Nam, chúng tôi tập trung vào công tác truyền thông, giúp phụ huynh hiểu rõ vai trò của vaccine cũng như chủ động tìm hiểu thông tin chính thống về đối tượng tiêm chủng, độ tuổi chỉ định và các vấn đề liên quan đến an toàn tiêm chủng.
Bên cạnh đó, hệ thống tiêm chủng Long Châu cũng đã chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và hệ thống bảo quản vaccine theo đúng quy định để sẵn sàng triển khai tiêm chủng ngay khi vaccine được phân phối chính thức.
Do đó, phụ huynh nên theo dõi các thông báo từ những kênh thông tin chính thức của các trung tâm tiêm chủng để cập nhật thời điểm vaccine có mặt và đưa trẻ đi tiêm trong thời gian sớm nhất khi đủ điều kiện.
-
Vaccine EV71 có cần tiêm nhắc hằng năm như vaccine cúm hay không?
BSCKI Lê Thị Giao Thi:
Hiện nay, theo hướng dẫn của nhà sản xuất, lịch tiêm cơ bản gồm 2 mũi. Riêng trẻ từ 2 tháng đến dưới 2 tuổi cần thêm một mũi nhắc lại, tức tổng cộng 3 mũi. Hiện chưa có khuyến cáo phải tiêm nhắc lại hằng năm như vaccine cúm mùa.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng:
Dù chúng ta thường nói đến các đỉnh dịch vào một số thời điểm trong năm, nhưng thực tế hiện nay tay chân miệng có thể xuất hiện quanh năm. Ngay cả thời điểm hiện tại, dù đã qua giai đoạn cao điểm, tại khoa hồi sức vẫn còn những trường hợp nặng phải thở máy. Do đó, nếu vaccine đã được triển khai và trẻ thuộc nhóm chỉ định thì phụ huynh không nhất thiết phải chờ đến mùa dịch mới tiêm.
Có thể đưa trẻ đi tiêm sớm để được bảo vệ càng sớm càng tốt. Và dù đã tiêm vaccine hay chưa, chúng ta vẫn cần duy trì nguyên tắc "3 sạch": ăn sạch, uống sạch; môi trường sống sạch và bàn tay sạch.
Ăn sạch, uống sạch nghĩa là thức ăn phải được chế biến hợp vệ sinh, ăn chín uống sôi, đồng thời không dùng chung muỗng, đũa, ly, cốc hay các vật dụng cá nhân với người bệnh để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Môi trường sạch cũng cần lưu ý. Trẻ mắc tay chân miệng thường chảy nước bọt, nước mũi hoặc có dịch tiết chứa virus. Nếu các bề mặt, đồ chơi hay vật dụng sinh hoạt không được vệ sinh thường xuyên, virus có thể tồn tại và lây sang những trẻ khác khi tiếp xúc.
Trong đó, bàn tay sạch là yếu tố đặc biệt quan trọng. Virus có thể tồn tại trên nhiều bề mặt trong thời gian dài. Nếu trẻ chạm vào các bề mặt nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng thì nguy cơ mắc bệnh rất cao.
Vì vậy, cần tập cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vui chơi. Đây không chỉ là biện pháp phòng tay chân miệng mà còn giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Điều quan trọng là người lớn phải làm gương. Nếu cha mẹ yêu cầu con rửa tay nhưng bản thân mình không thực hiện thì rất khó hình thành thói quen cho trẻ.
-
Vaccine EV71 được chỉ định cho những nhóm tuổi nào, thưa bác sĩ Giao Thi?
Theo thông tin từ nhà sản xuất và các hướng dẫn chuyên môn hiện nay, vaccine EV71 được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Đây cũng chính là nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh và xuất hiện biến chứng nặng cao nhất. Đặc biệt, đây là giai đoạn trẻ bắt đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo và thường xuyên tiếp xúc với nhiều trẻ khác nên nguy cơ lây nhiễm rất lớn.
Về thời điểm tiêm, lý tưởng nhất là tiêm trước mùa dịch để cơ thể trẻ có đủ thời gian tạo miễn dịch bảo vệ. Tại Việt Nam, tay chân miệng thường có hai giai đoạn gia tăng số ca mắc là khoảng tháng 3-5 và tháng 9-12 hằng năm.
Lịch tiêm cơ bản hiện nay gồm 2 mũi, cách nhau 56 ngày. Riêng nhóm trẻ từ 2 tháng đến dưới 2 tuổi sẽ cần thêm một mũi nhắc lại để tăng cường miễn dịch. Trong thời gian chờ triển khai rộng rãi, phụ huynh vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh và theo dõi sát các dấu hiệu nghi ngờ tay chân miệng ở trẻ.
-
Một sự kiện được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm trong thời gian qua là việc Bộ Y tế đã cấp phép vaccine phòng tay chân miệng do EV71 vào tháng 3/2026. Là một chuyên gia nhi khoa, bác sĩ Hùng đánh giá như thế nào về cột mốc này đối với công tác phòng ngừa bệnh tay chân miệng?
Đối với các bệnh truyền nhiễm nói chung, chúng ta luôn có nhiều lớp bảo vệ khác nhau. Đối với tay chân miệng, trước hết vẫn là các biện pháp truyền thống như ăn sạch, uống sạch, môi trường sạch và bàn tay sạch. Đây là những biện pháp có ý nghĩa rất lớn trong việc hạn chế lây lan bệnh.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có những trường hợp trẻ mắc bệnh và không may nhiễm phải chủng EV71 - chủng virus có nguy cơ gây biến chứng thần kinh nặng và tử vong. Vì vậy, việc có thêm vaccine phòng EV71 là một tiến bộ khoa học rất đáng mừng.
Đây là kết quả của quá trình nghiên cứu kéo dài nhiều năm. Vaccine đã được đánh giá đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn, được các cơ quan chuyên môn quốc tế xem xét trước khi được Bộ Y tế cấp phép sử dụng tại Việt Nam.
Theo các nghiên cứu lâm sàng giai đoạn III, hiệu quả bảo vệ của vaccine có thể đạt khoảng 98-100% đối với EV71 và khả năng bảo vệ kéo dài trong nhiều năm. Đây là một tín hiệu rất tích cực vì giúp chúng ta có thêm một công cụ hiệu quả để giảm số ca bệnh nặng, giảm biến chứng thần kinh và giảm nguy cơ tử vong.
Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng EV71 không phải là tác nhân duy nhất gây tay chân miệng. Ngoài EV71 còn có nhiều chủng virus khác như Coxsackie A6, A10, A16... vẫn có thể gây bệnh và đôi khi cũng gây biến chứng. Do đó, vaccine không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh truyền thống.
Chúng ta kỳ vọng vaccine sẽ giúp giảm số ca nặng và tử vong, nhưng vẫn phải duy trì các biện pháp như rửa tay thường xuyên, ăn uống hợp vệ sinh và giữ môi trường sống sạch sẽ.
-
Có thể thấy, việc phòng lây nhiễm tay chân miệng trong gia đình đóng vai trò rất quan trọng. Vậy phụ huynh cần vệ sinh và phòng ngừa như thế nào để bảo vệ những thành viên khác trong gia đình, thưa bác sĩ Giao Thi?
Tay chân miệng là bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc với các dịch tiết của người bệnh như nước bọt, dịch từ bóng nước hoặc phân. Do đó, việc vệ sinh để phòng lây lan là việc rất quan trọng và cần được thực hiện nghiêm túc chứ không chỉ dừng lại ở việc "giữ vệ sinh chung".
Điều đầu tiên và quan trọng nhất vẫn là rửa tay sạch bằng xà phòng. Phụ huynh cần rửa tay sau khi chăm sóc trẻ, thay tã, xử lý chất nôn hoặc chất thải của trẻ để tránh lây lan cho trẻ khác. Đồng thời, trước khi cho trẻ ăn hoặc chuẩn bị thức ăn cũng cần rửa tay kỹ để đảm bảo an toàn.
Bên cạnh đó, cần vệ sinh và khử khuẩn thường xuyên các vật dụng cá nhân như ly, chén, muỗng, đũa, đồ chơi và những vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Đối với trường học, khi phát hiện trẻ mắc tay chân miệng thì cần cho trẻ nghỉ học từ 7-10 ngày. Nhà trường cũng cần thông báo cho phụ huynh và triển khai các biện pháp vệ sinh, khử khuẩn môi trường học tập nhằm hạn chế nguy cơ lây lan cho các trẻ khác.
Đó là những biện pháp cơ bản nhưng rất quan trọng để giảm nguy cơ lây nhiễm trong gia đình cũng như trong cộng đồng.
-
Nhiều người thắc mắc rằng liệu trẻ lớn hoặc người trưởng thành có nguy cơ mắc tay chân miệng hay không, thưa bác sĩ?
Tay chân miệng là bệnh mà bất kỳ ai cũng có thể mắc. Tuy nhiên, nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng cao nhất vẫn là trẻ dưới 5 tuổi.
Trong đợt dịch năm 2011 với 169 trường hợp tử vong, phần lớn trẻ tử vong đều ở độ tuổi khoảng dưới 2 tuổi. Ngay cả trong các nghiên cứu gần đây tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, đa số trường hợp nặng cũng tập trung ở nhóm tuổi khoảng 2 tuổi. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa trẻ lớn hoặc người lớn sẽ không mắc bệnh.
Trong số hơn 26.000 trường hợp tay chân miệng được ghi nhận trong những tháng đầu năm 2026, khoảng 92% xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, trong khi 6,6% thuộc nhóm từ 5 đến 10 tuổi. Dù vậy, bệnh không chỉ giới hạn ở trẻ nhỏ. Trên thực tế, TP.HCM từng ghi nhận trường hợp một phụ nữ 21 tuổi mắc EV71 sau khi chăm sóc người thân bị tay chân miệng và xuất hiện biến chứng thần kinh.
Do đó, khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng, người lớn cũng cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và vệ sinh sạch sẽ sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc chất thải của trẻ. Nếu trong gia đình có nhiều trẻ nhỏ thì nên phân công người chăm sóc riêng để hạn chế nguy cơ lây lan.
-
Khi thấy trẻ nổi ban hoặc xuất hiện bóng nước, nhiều người thường áp dụng các kinh nghiệm dân gian như tắm lá, đắp lá thuốc hoặc sử dụng các loại thuốc nam lên vùng tổn thương. Vậy những biện pháp này có mang lại hiệu quả trong điều trị tay chân miệng hay không?
Dưới góc độ an toàn dược, chúng tôi không khuyến cáo phụ huynh sử dụng thuốc nam, lá thuốc hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc để đắp lên các tổn thương của trẻ.
Các bóng nước trong bệnh tay chân miệng đa phần sẽ tự lành nếu được chăm sóc và vệ sinh đúng cách. Ngược lại, việc đắp lá hoặc sử dụng các sản phẩm không rõ thành phần có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kích ứng da hoặc khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, một số loại thuốc hoặc lá cây có màu còn có thể che lấp tổn thương da, gây khó khăn cho bác sĩ trong quá trình thăm khám và đánh giá hình thái ban đầu của tổn thương.
Trên thực tế, nhiều phụ huynh đưa trẻ đến nhà thuốc khi thấy xuất hiện bóng nước và muốn mua thuốc bôi. Tuy nhiên, điều mà các dược sĩ được đào tạo kỹ không phải là bán thuốc bằng mọi giá, mà là giúp phụ huynh nhận diện sớm các dấu hiệu của tay chân miệng và khuyến khích đưa trẻ đi khám sớm để được phân độ bệnh.
Nếu trẻ sốt cao, loét miệng hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ tay chân miệng, dược sĩ sẽ tư vấn phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá thay vì chỉ điều trị triệu chứng tại nhà.
-
Thông thường khi thấy con sốt, nhiều cha mẹ sẽ ra nhà thuốc mua thuốc về cho uống. Tuy nhiên, trẻ nhỏ có nhiều độ tuổi và cân nặng khác nhau nên liều dùng cũng không giống nhau. Vậy có cách nào đơn giản để phụ huynh có thể ghi nhớ khi sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ không, thưa bác sĩ?
Đối với thuốc hạ sốt, nguyên tắc quan trọng nhất là không dựa vào tuổi mà phải dựa vào cân nặng của trẻ.
Thông thường, paracetamol được sử dụng với liều 10-15 mg/kg cân nặng mỗi lần. Nếu trẻ còn sốt, có thể lặp lại sau mỗi 4-6 giờ theo hướng dẫn. Do đó, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không tự ý tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần dùng thuốc. Paracetamol là thuốc tương đối an toàn nhưng nếu dùng quá liều có thể gây độc cho gan. Vì vậy cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng.
Một sai lầm khá phổ biến là phụ huynh vô tình cho trẻ dùng quá liều vì sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc có chứa paracetamol mà không biết. Do đó, với trẻ mắc tay chân miệng, nên ưu tiên sử dụng thuốc hạ sốt đơn thành phần và ghi lại thời gian dùng thuốc để tránh uống trùng liều.
Ngoài ra, aspirin không được khuyến cáo sử dụng cho trẻ em. Đối với ibuprofen, phụ huynh chỉ nên dùng khi có hướng dẫn của nhân viên y tế và đã loại trừ những bệnh lý cần lưu ý như sốt xuất huyết.
Một điểm quan trọng là cần đọc kỹ hàm lượng thuốc. Ví dụ, siro paracetamol loại 120 mg/5 ml sẽ khác với loại 160 mg/5 ml. Tương tự, các gói bột có hàm lượng 80 mg, 150 mg hay 250 mg cũng hoàn toàn khác nhau. Vì vậy, phụ huynh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và dùng đúng dụng cụ đo liều theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Trên thực tế, khi phụ huynh đến mua thuốc cho trẻ sốt, dược sĩ không chỉ tập trung vào việc hạ sốt mà còn chú ý khai thác các dấu hiệu cảnh báo. Nếu trẻ có biểu hiện lừ đừ, giật mình chới với, sốt cao liên tục không hạ hoặc nôn ói nhiều thì dược sĩ sẽ khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, thay vì chỉ tiếp tục dùng thuốc hạ sốt tại nhà.
-
Trên thực tế, khi con mắc bệnh, rất nhiều cha mẹ vẫn lúng túng trong việc chăm sóc trẻ tại nhà. Từ đó có thể dẫn đến những sai lầm không đáng có. Xin mời BSCKI Lê Thị Giao Thi chia sẻ với phụ huynh cách chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà như thế nào là đúng nhất.
Khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý vấn đề vệ sinh. Điều quan trọng nhất là phải rửa tay thường xuyên, nhất là trước khi chế biến thức ăn cho trẻ, sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ hoặc sau khi tiếp xúc với đồ chơi và các vật dụng cá nhân của trẻ.
Bên cạnh đó, cần vệ sinh và khử khuẩn các vật dụng thường xuyên sử dụng như ly, muỗng, chén, đồ chơi hoặc những bề mặt trẻ tiếp xúc hằng ngày. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, phụ huynh có thể sử dụng dung dịch Cloramin B 2% để khử khuẩn, nhưng cần pha đúng nồng độ hướng dẫn để tránh gây kích ứng.
Về chế độ dinh dưỡng, do trẻ bị loét miệng nên việc ăn uống thường gặp khó khăn. Cha mẹ nên cho trẻ uống đủ nước và ưu tiên các loại thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt. Không nên ép trẻ ăn quá mức vì có thể khiến trẻ đau nhiều hơn và sợ ăn. Đồng thời cũng không nên kiêng khem quá mức. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm phù hợp để trẻ vẫn được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng trong thời gian mắc bệnh.
Khi trẻ sốt, cần sử dụng thuốc hạ sốt đúng liều lượng, đúng khoảng cách giữa các lần dùng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Ngoài ra, trẻ cần được nghỉ học và hạn chế tiếp xúc với các trẻ khác trong thời gian mắc bệnh để tránh lây lan trong cộng đồng. Thông thường, trẻ nên được nghỉ học khoảng 7-10 ngày tùy theo tình trạng bệnh và hướng dẫn của bác sĩ.
-
Trong một số bệnh lý như sốt xuất huyết, chúng ta thường có những cột mốc quan trọng như ngày thứ 3, ngày thứ 4 hay ngày thứ 5 để theo dõi diễn tiến bệnh. Vậy với tay chân miệng, có những giai đoạn nào mà phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không, thưa bác sĩ?
Tay chân miệng là bệnh do virus đường ruột gây ra và lây truyền chủ yếu qua ba con đường.
Thứ nhất là qua nước bọt và dịch tiết hầu họng. Trong nước bọt của trẻ mắc bệnh có chứa rất nhiều virus.
Thứ hai là từ các bóng nước trên da. Khi bóng nước vỡ ra, virus có thể phát tán ra môi trường.
Thứ ba là qua đường phân. Virus sinh sản trong đường tiêu hóa và có thể tiếp tục được thải ra ngoài qua phân nhiều tuần sau khi trẻ đã hết triệu chứng lâm sàng.
Những virus này có thể bám trên đồ chơi, mặt bàn, tay nắm cửa hoặc các vật dụng sinh hoạt hằng ngày. Khi trẻ khác chạm vào rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng thì nguy cơ lây nhiễm rất cao.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus phát triển ở vùng hầu họng, sau đó đi vào máu và lan đến nhiều cơ quan khác nhau. Khi đến da sẽ gây các tổn thương ở tay, chân; khi đến niêm mạc miệng sẽ gây loét miệng; còn khi tấn công hệ thần kinh trung ương sẽ gây viêm não, viêm thân não và các biến chứng thần kinh, tim mạch nguy hiểm.
Có thể tạm chia bệnh tay chân miệng thành bốn giai đoạn.
Giai đoạn đầu tiên là giai đoạn ủ bệnh, thường kéo dài từ 3 đến 7 ngày kể từ khi virus xâm nhập cơ thể.
Tiếp theo là giai đoạn khởi phát. Trẻ có thể sốt nhẹ, đau họng, chảy nước dãi, loét miệng và biếng ăn. Nếu quan sát kỹ sẽ thấy bắt đầu xuất hiện các bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, ngón tay, vùng mông hoặc đầu gối.
Giai đoạn quan trọng nhất là giai đoạn toàn phát, thường rơi vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh. Đây là thời điểm virus có thể đã xâm nhập hệ thần kinh trung ương. Trẻ vẫn còn sốt cao và bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như giật mình chới với, đi loạng choạng, yếu chi, nôn ói nhiều, khó thở hoặc vã mồ hôi.
Nếu virus tấn công sâu hơn vào thân não, trẻ có thể nhanh chóng rơi vào suy hô hấp, suy tuần hoàn và tử vong. Đây chính là giai đoạn mà chúng tôi luôn nhấn mạnh cần theo dõi sát nhất.
May mắn là khoảng 90% trường hợp sẽ diễn tiến theo hướng thuận lợi. Sau khoảng 3-5 ngày, trẻ bắt đầu giảm sốt, các vết loét miệng đỡ đau hơn, ăn uống tốt hơn và đến khoảng ngày thứ 7 thì bước vào giai đoạn hồi phục. Điều quan trọng là phụ huynh phải nhớ rằng giai đoạn nguy hiểm nhất của tay chân miệng chính là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5.
-
Khi trẻ được theo dõi tại nhà thì có những dấu hiệu nào phụ huynh cần đặc biệt lưu ý để đưa trẻ quay trở lại bệnh viện ngay?
Trước hết phải nhấn mạnh rằng nhóm nguy cơ cao nhất vẫn là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi. Trong đợt dịch lớn năm 2011, khi phân tích các trường hợp tử vong, phần lớn trẻ ở độ tuổi khoảng 2 tuổi. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là trẻ lớn hơn sẽ an toàn tuyệt đối.
Thực tế, đã từng ghi nhận những trường hợp lớn tuổi hơn mắc bệnh nặng. Thậm chí năm ngoái tại TP.HCM có trường hợp một phụ nữ 21 tuổi chăm sóc em bị tay chân miệng, sau đó xuất hiện sốt, mệt mỏi, yếu liệt tay chân, sụp mi, lơ mơ. Kết quả xét nghiệm xác định có liên quan đến EV71.
Điều đó cho thấy EV71 có thể gây biến chứng thần kinh nặng ở nhiều độ tuổi khác nhau, dù nhóm nguy cơ cao nhất vẫn là trẻ nhỏ.
Khi trẻ được điều trị tại nhà, điều đầu tiên phụ huynh cần làm là theo dõi sát tình trạng sốt. Nếu trẻ sốt kéo dài trên 48 giờ mà không cải thiện thì cần đưa đi khám lại. Nếu ban đầu trẻ chỉ sốt nhẹ nhưng sau đó sốt tăng lên trên 39 độ C thì cũng phải cảnh giác vì đây có thể là dấu hiệu bệnh đang diễn tiến nặng.
Một dấu hiệu đặc biệt quan trọng là giật mình chới với. Nhiều phụ huynh thường nghĩ đây là phản ứng bình thường của trẻ khi ngủ. Tuy nhiên, ở trẻ mắc tay chân miệng, giật mình có tính chất rất khác.
Trẻ đang chơi bình thường nhưng đột nhiên ôm chặt người chăm sóc. Khi vừa đặt xuống lại giật mình, hốt hoảng như sắp ngã. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần thì đó là dấu hiệu cảnh báo rất quan trọng. Chỉ cần trong vòng vài giờ hoặc trong một ngày mà trẻ xuất hiện từ hai lần trở lên thì phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Dấu hiệu khác là nôn ói nhiều. Đây là triệu chứng khá đặc hiệu trong các trường hợp tay chân miệng có nguy cơ diễn tiến nặng. Ngoài ra, nếu trẻ đang đi lại, chạy nhảy bình thường mà đột nhiên đi loạng choạng, run chân tay, yếu chi, khó thở, tay chân lạnh, vã mồ hôi hoặc xuất hiện những biểu hiện thần kinh bất thường khác thì cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức.
Tôi muốn nhấn mạnh lại một lần nữa: phụ huynh cần nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm:
Nếu trẻ sốt trên hai ngày chưa hết
Sốt cao trên 39 độ C
Quấy khóc nhiều
Nôn ói
Giật mình chới với
Đừng chờ đến khi trẻ tím tái, khó thở hoặc rối loạn tri giác mới đưa đến bệnh viện. Khi đó có thể đã bỏ lỡ "giờ vàng". Và khi đã có những dấu hiệu cảnh báo này thì dù là ban đêm hay bất kỳ thời điểm nào cũng phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
Trong thực tế, chúng tôi từng gặp những trường hợp phụ huynh thấy con có dấu hiệu nặng vào lúc nửa đêm nhưng cố đợi đến sáng vì ngại đi viện hoặc nghĩ rằng bác sĩ sẽ không tiếp nhận. Đến sáng hôm sau, khi trẻ được đưa đến bệnh viện thì đã trong tình trạng rất nặng, thậm chí ngừng thở. Khi đó việc cứu sống trở nên vô cùng khó khăn.
-
Một số biểu hiện của tay chân miệng cũng khá giống những bệnh lý khác. Chẳng hạn như phát ban, nổi mụn nước có thể khiến phụ huynh nhầm với thủy đậu. Vậy thưa bác sĩ Hùng, làm thế nào để phân biệt tay chân miệng với các bệnh lý khác?
Đầu tiên cần phân biệt tay chân miệng với nhiệt miệng. Những vết loét do nhiệt miệng thường sâu hơn, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và đặc biệt không đi kèm các tổn thương ở tay, chân hay mông như tay chân miệng. Thông thường chỉ vài ngày là vết loét tự lành.
Thứ hai là phân biệt tay chân miệng với thủy đậu. Thủy đậu thường xuất hiện các nốt đỏ trên da, sau đó thành bóng nước. Điều đặc trưng là trên cùng một cơ thể có thể tồn tại nhiều giai đoạn tổn thương khác nhau: nốt đỏ, bóng nước, đóng mày rồi bong vảy. Khi quan sát kỹ, bác sĩ chuyên khoa thường có thể nhận biết được.
Ngoài ra còn cần phân biệt tay chân miệng với nhiễm não mô cầu. Bệnh này thường xuất hiện các chấm xuất huyết nhỏ, sau đó lan rộng thành những mảng xuất huyết tím đen, có thể hoại tử. Đây cũng là bệnh lý diễn tiến rất nhanh, rất nặng và cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Điều quan trọng nhất là phụ huynh cần nhớ nếu trẻ sốt một đến hai ngày, chảy nước dãi nhiều, đau họng, bỏ ăn thì nên kiểm tra kỹ khoang miệng xem có hồng ban hay vết loét hay không. Đồng thời, cần quan sát lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, vùng mông quanh hậu môn xem có mụn nước hay không.
Nếu thấy những dấu hiệu này thì nên nghĩ đến tay chân miệng và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ xác nhận chẩn đoán. Nếu chỉ là độ 1, tức là chỉ có loét miệng và bóng nước ngoài da, trẻ hoàn toàn có thể được điều trị tại nhà dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi đó bác sĩ sẽ kê thuốc hạ sốt, hướng dẫn chăm sóc và theo dõi các dấu hiệu cảnh báo. Đồng thời, trẻ cần được nghỉ học để hạn chế lây lan cho những trẻ khác.
-
Dù tay chân miệng đã là bệnh khá quen thuộc nhưng đôi khi phụ huynh vẫn nhận diện chưa đầy đủ hoặc có tâm lý chủ quan. Vậy dưới góc độ cộng đồng, BSCKI Lê Thị Giao Thi có thể chia sẻ những dấu hiệu giúp cha mẹ nhận biết sớm bệnh tay chân miệng? Những dấu hiệu nào thường dễ bị bỏ sót nhất?
Về phát hiện sớm, phụ huynh cần lưu ý một số dấu hiệu cơ bản.
Đầu tiên là trẻ có thể sốt và xuất hiện các nốt hồng ban hoặc mụn nước ở tay, chân, vùng mông hoặc đầu gối. Bên cạnh đó, trẻ thường có các biểu hiện ở miệng như loét miệng, đau họng, chảy nhiều nước bọt. Vì đau miệng nên trẻ có thể bỏ bú, biếng ăn, quấy khóc hoặc thường xuyên đưa tay vào miệng.
Điều đáng nói là những triệu chứng này rất dễ bị nhầm với viêm họng hoặc các bệnh sốt siêu vi thông thường. Vì vậy, nhiều phụ huynh thường chủ quan trong giai đoạn đầu. Đặc biệt, các dấu hiệu nguy hiểm rất dễ bị bỏ sót, chẳng hạn như trẻ giật mình chới với.
Theo khuyến cáo, nếu trẻ đang bình thường, lanh lợi nhưng đột nhiên lừ đừ, bú kém, ngủ kém hoặc thay đổi hành vi thì phụ huynh cần đặc biệt lưu ý. Trong đó, dấu hiệu giật mình chới với là một cảnh báo rất quan trọng. Nếu trẻ xuất hiện triệu chứng này, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám ngay. Ngoài ra, nếu trẻ sốt cao liên tục, nôn nhiều hoặc các dấu hiệu trên xuất hiện lặp đi lặp lại thì đây đều là những dấu hiệu cảnh báo bệnh có thể diễn tiến nặng.
-
Với kinh nghiệm nhiều năm công tác tại Bệnh viện Nhi đồng 1, bác sĩ nhận thấy các bệnh nhi thường được đưa đến viện ở thời điểm nào?
Qua nhiều năm điều trị bệnh tay chân miệng, chúng tôi nhận thấy phần lớn phụ huynh hiện nay đã có nhận thức tốt hơn. Khi thấy trẻ có loét miệng, nổi ban hoặc mụn nước ở tay, chân, miệng hay vùng mông, nhiều gia đình nghĩ ngay đến tay chân miệng và đưa trẻ đến khám sớm.
Đối với những trường hợp đến sớm, bác sĩ sẽ thăm khám và phân độ bệnh. Nếu chỉ là độ 1, chưa có biểu hiện thần kinh thì đa số có thể điều trị ngoại trú và theo dõi tại nhà.
Tuy nhiên, có những trường hợp bệnh diễn tiến rất nhanh. Chỉ trong vài giờ, trẻ có thể chuyển từ độ 1 sang độ 2, độ 3, thậm chí độ 4 nếu không được phát hiện kịp thời. Đây chính là giai đoạn mà chúng tôi thường gọi là "giờ vàng".
Ngoài ra vẫn có một nhóm nhỏ bệnh nhi đến viện muộn. Những trường hợp này thường để lại nhiều tiếc nuối. Trẻ có thể đã xuất hiện các dấu hiệu thần kinh như giật mình chới với, giật mình, đi loạng choạng, sốt cao kéo dài nhưng phụ huynh chưa nhận diện được mức độ nguy hiểm.
Đến khi trẻ rơi vào tình trạng suy tim, phù phổi cấp hoặc trụy tim mạch thì diễn tiến rất nhanh. Dù chúng tôi áp dụng nhiều biện pháp hồi sức tích cực nhưng vẫn có trường hợp không thể cứu được vì đến quá trễ. Số ca này không nhiều nhưng luôn là điều khiến những người làm nhi khoa trăn trở.
-
Vì sao EV71 lại được xem là nỗi sợ của bệnh tay chân miệng? Chủng virus này khác gì so với những chủng khác, thưa bác sĩ?
Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột, gọi chung là Enterovirus, gây ra. Trong nhóm này có nhiều chủng khác nhau, trong đó có EV71. Ngoài ra còn có các chủng như Coxsackie A6, A10, A16... cũng có thể gây bệnh tay chân miệng.
Tuy nhiên, phần lớn các chủng đó thường gây bệnh nhẹ hơn. Riêng EV71 nguy hiểm ở chỗ nó có ái lực rất cao với mô thần kinh. Sau khi xâm nhập qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa, virus sinh sản ở vùng hầu họng, đi vào máu rồi có thể tấn công hệ thần kinh trung ương thông qua hàng rào máu não hoặc theo các rễ thần kinh đi vào não. Từ đó, virus gây viêm não.
Đặc biệt, EV71 thường tấn công vùng thân não - nơi điều khiển các chức năng sống quan trọng như tim mạch và hô hấp. Khi vùng này bị tổn thương, trẻ sẽ xuất hiện các triệu chứng thần kinh và những biến chứng rất nặng. Ban đầu có thể là mạch nhanh, tăng huyết áp. Sau đó trẻ có thể bị suy tim, phù phổi cấp. Đây chính là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở bệnh tay chân miệng nặng.
Do đó, điều đáng sợ nhất của bệnh tay chân miệng không phải là những nốt ban hay vết loét miệng mà là khi virus tấn công hệ thần kinh, gây viêm não, viêm thân não và dẫn đến suy tim, phù phổi cấp. Đó là lý do EV71 luôn được xem là chủng virus nguy hiểm nhất trong các tác nhân gây tay chân miệng.
-
Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, số ca mắc tay chân miệng đã tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ năm trước. Đây là con số rất đáng cảnh báo. Vậy thưa PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng, tình hình dịch tay chân miệng tại miền Nam, đặc biệt là TP.HCM, hiện được đánh giá như thế nào?
Miền Nam luôn là khu vực ghi nhận phần lớn các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em, trong đó có tay chân miệng, do yếu tố thời tiết. Khoảng 60% số ca tay chân miệng của cả nước xảy ra tại các tỉnh phía Nam.
Đặc biệt, TP.HCM là nơi tập trung dân cư đông đúc, trong khi tay chân miệng chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, nhất là nhóm trẻ đang đi nhà trẻ, mẫu giáo. Đây là điều kiện thuận lợi cho bệnh lây lan.
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, tính đến tuần thứ 11 năm 2026, thành phố đã ghi nhận hơn 7.000 trường hợp mắc tay chân miệng.
Theo báo cáo cập nhật của Cục Y tế Dự phòng, đến ngày 24/4, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca mắc, 8 ca tử vong. Đặc biệt, các mẫu hợp tác nghiên cứu gần đây giữa Bệnh viện Nhi Đồng 1 và đơn vị nghiên cứu lâm sàng thuộc Đại học Oxford cho thấy EV71 chiếm khoảng 40% số mẫu phân lập được.
Đây là điều rất đáng lo ngại bởi EV71 là chủng virus liên quan trực tiếp đến các biến chứng thần kinh, tim mạch nặng và nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
-
Có một cột mốc mà có lẽ với những bác sĩ chuyên ngành truyền nhiễm, đặc biệt là nhiễm nhi, sẽ rất khó quên. Đó là vào năm 2002, Việt Nam ghi nhận những ca bệnh tay chân miệng đầu tiên. Khi đó, PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hùng là một trong những nhân viên y tế trực tiếp tham gia điều trị cho các bệnh nhân. Ở thời điểm đó, những ca bệnh tay chân miệng đầu tiên được phát hiện như thế nào, thưa bác sĩ?
Cách đây hơn 20 năm, khoảng năm 2002-2003, khái niệm bệnh tay chân miệng ở Việt Nam còn rất xa lạ. Gần như ngành y tế cũng như người dân chưa từng nghe đến bệnh này.
Tuy nhiên, trên thế giới và đặc biệt ở các nước lân cận như Malaysia hay Đài Loan (Trung Quốc) đã xuất hiện những đợt dịch lớn. Năm 1998, Đài Loan ghi nhận rất nhiều trường hợp tay chân miệng nặng với biến chứng thần kinh, tim mạch do Enterovirus 71 (EV71) gây ra, tỷ lệ tử vong rất cao.
Khoảng năm 2003, tại Bệnh viện Nhi đồng 1, chúng tôi tiếp nhận nhiều trẻ sốt cao, có biểu hiện thần kinh và diễn tiến rất nhanh. Có những trường hợp chỉ trong vài giờ đã tử vong. Thời điểm đó, các bác sĩ thường chẩn đoán là hội chứng não cấp vì xét nghiệm vi sinh và sinh học phân tử chưa phát triển như hiện nay.
Trong một khoảng thời gian ngắn, xuất hiện rất nhiều ca tử vong với bệnh cảnh tương tự khiến các bác sĩ tại Nhi đồng 1 và nhiều bệnh viện nhi khác rất băn khoăn. Chúng tôi nhận thấy rõ ràng có một tác nhân mới nhưng chưa xác định được đó là gì.
Sau khi tìm hiểu các tài liệu và thông tin quốc tế, chúng tôi nhận thấy bệnh cảnh này rất giống với các trường hợp tay chân miệng tại Đài Loan. Có một trường hợp tử vong được tiến hành tử thiết (sinh thiết sau tử vong). Mô não của bệnh nhi được gửi sang Đài Loan và các nhà khoa học tại đây đã thực hiện hóa mô miễn dịch, phát hiện sự hiện diện của EV71 trong mô não. Đó là trường hợp đầu tiên giúp chúng tôi nhận diện được tác nhân gây bệnh.
Tuy nhiên, cột mốc chính thức đánh dấu việc phát hiện EV71 tại Việt Nam là năm 2004. Khi đó, Viện Pasteur TP.HCM với sự hỗ trợ của các đơn vị nghiên cứu đã phân lập được virus từ các mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân tại Bệnh viện Nhi đồng 1. 12 trường hợp đầu tiên được xác định EV71 từ mẫu phết họng và các bệnh phẩm liên quan.
Đến năm 2005, Việt Nam ghi nhận đợt dịch lớn. Sau đó, các nghiên cứu liên quan đã được công bố trên các tạp chí quốc tế. Đây được xem là cột mốc quan trọng đánh dấu việc Việt Nam chính thức phát hiện và xác định EV71 là tác nhân gây các biến chứng thần kinh, tim mạch nặng ở bệnh tay chân miệng. Ngày nay, tay chân miệng đã trở thành căn bệnh quen thuộc nhưng vẫn luôn là nỗi lo thường trực của ngành y tế và người dân.
