|
|
Bên trong hostel Blue Mountain, Thượng Hải, Trung Quốc, năm 2008-2009. Ảnh: Wu. |
Huang Pei đủ tiền ở khách sạn 5 sao, nhưng trong chuyến ghé Tô Châu (miền đông Trung Quốc) gần đây, anh vẫn chọn giường dorm có giá 60 tệ ở một nhà nghỉ nhỏ (hostel) do một người bạn đường hơn 10 năm trước mở. Ngày xưa họ bàn chuyện những cung đường, chi phí; bây giờ lại bàn chuyện con cái.
Huang thừa nhận mỗi lần quay trở lại đều cảm thấy "lạc nhịp" hơn một chút: bạn cùng phòng trẻ hơn, ai cũng dán mắt vào điện thoại, thậm chí có nơi bảo anh… quá già để ở hostel, anh chia sẻ với Sixth Tone.
Là chủ hostel, Xiaohai cũng thấy rõ sự đổi thay. Khách quen kiểu Huang nay mỗi năm chỉ còn vài người ghé.
Trong hai thập kỷ qua, những hostel thuộc mạng lưới Youth Hostel Association (Hiệp hội Nhà nghỉ Thanh niên - YHA) đã trở thành xương sống của du lịch bụi Trung Quốc: giường tầng giá rẻ, gần bến tàu xe, phòng sinh hoạt chung là nơi kết bạn, trao đổi thông tin, ghép nhóm lên đường.
Vào thời hoàng kim, mạng lưới YHA có hơn 300 cơ sở trên khắp đất nước. Đến năm 2025, con số này chỉ còn chưa tới 70 cơ sở. Tiền thuê mặt bằng leo thang, khách thưa dần, nhiều nơi phải chuyển sang mô hình khách sạn boutique hoặc rời hệ thống.
  |
| Một nhà nghỉ thuộc YHA tại Chu Hải, tỉnh Quảng Đông, tháng 10/2025. Ảnh: YHA. |
Trên mạng xã hội, thẻ thành viên YHA cũ bỗng xuất hiện trở lại như một làn sóng hoài niệm. Những tấm thẻ bạc màu được gọi là "kỷ vật của tuổi trẻ", gợi nhớ thời người ta đi xa với ít tiền nhưng nhiều kết nối. Theo Yin Chen - CEO YHA Trung Quốc - đó là nỗi nhớ về một kiểu du lịch chậm rãi và kết nối hơn, ra đời từ thập niên 1990 khi tầng lớp trung lưu mới hình thành.
Sau Olympic Bắc Kinh 2008, hostel bùng nổ. Wu Sihong, người mở chuỗi Blue Mountain ở Thượng Hải năm 2007, nhớ rõ phòng sinh hoạt chung khi ấy gồm bàn dài, sofa cũ, trên kệ bày đầy những cuốn cẩm nang Lonely Planet và trên tường dán đầy những mẩu giấy viết tay, bưu thiếp và ảnh do khách để lại.
Mỗi tối, người lạ thành bạn, lịch trình thay đổi sau vài câu chuyện. Đêm khai mạc Olympic 2008, khách Trung Quốc và nước ngoài đứng kín phòng sinh hoạt, cùng hát quốc ca - khoảnh khắc mà Wu nói chỉ hostel mới có.
    |
| Khu vực sinh hoạt chung tại một số hostel ở Trung Quốc. Ảnh: |
Nhưng dần dần, gu du lịch đổi khác. Khách từ phòng 8 giường chuyển sang 4 giường, rồi sang phòng riêng tiêu chuẩn. Tiền thuê mặt bằng tăng 5-7% mỗi hai năm, có lúc tăng vọt tới 70%. Biên lợi nhuận từng giúp mô hình nhà trọ phát triển đã nhanh chóng bị thu hẹp. Các chi nhánh Blue Mountain lần lượt đóng cửa; cơ sở cuối cùng khép lại vào năm 2022, sau khi chủ nhà từ chối giảm tiền thuê nhà giữa thời kỳ đại dịch.
Ở Tô Châu, Xiaohai rời khỏi hệ thống YHA từ 2022 vì phí thường niên không còn đủ bù đắp chi phí và lượng đặt phòng giảm sút. Giá giường dorm gần 20 năm chỉ nhích từ 40 lên 55 tệ - khó mà đủ sống. Hostel của anh tồn tại được vì nhà thuộc sở hữu của gia đình và là di sản. Anh vẫn giữ phòng sinh hoạt, không treo rèm giường tầng, dán những poster YHA cũ như cố níu lấy tinh thần xưa.
 |
| Khu vực chung bên trong hostel của Xiaohai, Tô Châu, tỉnh Giang Tô, tháng 10/2025. Ảnh: Chen Yiru/Sixth Tone. |
Đối với Yin Chen, CEO của YHA, những nơi như vậy hiện nằm ngoài lề của một hệ thống đã được định hình lại bởi đại dịch. "Chúng tôi cứ nghĩ mọi thứ sẽ cải thiện trong một năm, rồi thêm một năm nữa," bà nói. "Nhưng ba năm đã xóa sạch toàn bộ tiền tiết kiệm của chúng tôi."
Theo Yin Chen, sau đại dịch, nhiều hostel buộc phải cắt phòng chung để nhồi thêm giường. Du khách trẻ ngày nay cũng ít mặn mà với chuyện kết bạn ven đường: balo thưa dần, vali kéo ngày càng nhiều. Du lịch chuyển từ "đi xa nhất với ít tiền nhất" sang "check-in nhanh, chụp ảnh rồi đi".
Ở một số thành phố, các doanh nghiệp nhà nước đã tận dụng quỹ đất sẵn có để xây dựng những khu hostel quy mô lớn, hướng tới các đoàn trao đổi, tour học tập và chương trình nhóm nhiều hơn là khách du lịch bụi tự do.
Trước khi các nhà nghỉ ở Blue Mountain bắt đầu đóng cửa, Wu từng thử níu không khí cũ bằng "cắt điện nhân tạo" mỗi tuần 2 tiếng để mọi người rời màn hình, nhưng bất lực. Ai cũng có dữ liệu di động, mất Wi-Fi cũng chẳng ngăn nổi những chiếc điện thoại sáng lên trong bóng tối.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.
