Cả thế giới chờ đợi kết quả từ Australia

Australia chính thức cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ ngày 10/12/2025. Ảnh: Hollie Adams/Reuters.

Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội trở thành một phần không thể tách rời của đời sống. Cùng với đó, những lo ngại về tác động tiêu cực của các nền tảng này đối với trẻ em và thanh thiếu niên ngày càng gia tăng.

Trước tình trạng mạng xã hội ngày càng có những tác động sâu rộng, Australia đi đầu, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành lệnh cấm toàn diện đối với việc sử dụng mạng xã hội của trẻ em dưới 16 tuổi, qua đó mở ra một bước ngoặt quan trọng trong chính sách bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Australia cấm như thế nào?

Theo đạo luật có hiệu lực từ ngày 10/12/2025, các nền tảng mạng xã hội lớn như Instagram và Facebook của Meta, TikTok của ByteDance, YouTube của Alphabet, X của Elon Musk và Reddit buộc phải triển khai các biện pháp xác minh độ tuổi nghiêm ngặt để ngăn chặn người dùng dưới 16 tuổi truy cập.

Nếu không tuân thủ, các công ty công nghệ có thể đối mặt với mức phạt lên tới 49,5 triệu AUD (tương đương khoảng 34,9 triệu USD). Đây là trong những chế tài nghiêm khắc nhất từng được áp dụng đối với các ông lớn công nghệ.

Nhiều bằng chứng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ. Ảnh: Pexels.

Quyết định này của Australia xuất phát từ hàng loạt bằng chứng khoa học cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và các vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ em.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiếp xúc quá sớm với mạng xã hội có thể làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ, giảm lòng tự trọng và dẫn đến hành vi nghiện thiết bị số.

Bên cạnh đó, trẻ em còn phải đối mặt với các rủi ro như bắt nạt trực tuyến, lạm dụng tình dục, tiếp cận nội dung độc hại và bị khai thác dữ liệu cá nhân.

Giáo sư Sonia Livingstone, chuyên gia tâm lý xã hội và Giám đốc Trung tâm Digital Futures for Children thuộc trường Kinh tế London, cho rằng lệnh cấm của Australia có thể mở đường cho nhiều quốc gia khác.

Tuy nhiên, bà cũng nhận định đây chỉ là một “giải pháp tình thế” khi các chính phủ chưa thực sự kiểm soát hiệu quả các tập đoàn công nghệ. Theo bà, việc ban hành lệnh cấm phần nào phản ánh sự thất bại trong việc thực thi các quy định hiện hành, khi nhiều quốc gia đã có sẵn khung pháp lý nhưng chưa được áp dụng một cách nghiêm túc.

Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, chính sách này cũng vấp phải không ít tranh luận. Một số chuyên gia lo ngại rằng việc cấm hoàn toàn có thể khiến trẻ em tìm cách lách luật hoặc chuyển sang các nền tảng ít được kiểm soát hơn.

Ngoài ra, việc xác minh độ tuổi cũng đặt ra thách thức về quyền riêng tư và chi phí triển khai đối với các doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, những người ủng hộ cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm tạo ra môi trường số an toàn hơn cho thế hệ trẻ, đồng thời buộc các nền tảng phải chịu trách nhiệm lớn hơn đối với người dùng nhỏ tuổi.

Nhiều nước hành động

Với tư cách là người mở đường, Australia đang trở thành tâm điểm quan sát của toàn cầu. Các quốc gia còn lại vừa nhen nhóm ý định, vừa nín thở theo dõi từng diễn biến và hiệu quả thực tế từ 'phép thử' táo bạo từ "đất nước may mắn".

Tại châu Âu, hàng loạt quốc gia đang xúc tiến các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn. Ví dụ, Tây Ban Nha dự kiến cấm trẻ em dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội và yêu cầu các nền tảng áp dụng hệ thống xác minh độ tuổi.

Pháp đã thông qua dự luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, trong khi Áo, Ba Lan và Slovenia cũng đang xây dựng các quy định tương tự.

Nhiều quốc gia châu Âu, châu Á cân nhắc cấm mạng xã hội giống Australia. Ảnh: Pexels.

Hy Lạp thông báo sẽ áp dụng lệnh cấm đối với trẻ em dưới 15 tuổi từ năm 2027. Tại Bồ Đào Nha, trẻ từ 13 đến 16 tuổi chỉ được sử dụng mạng xã hội khi có sự đồng ý rõ ràng của phụ huynh, và các công ty vi phạm có thể bị phạt tới 2% doanh thu toàn cầu, theo Reuters.

Vương quốc Anh cũng đang xem xét lệnh cấm theo mô hình của Australia, đồng thời tiến hành thí điểm các biện pháp như giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng, áp dụng “giờ giới nghiêm” kỹ thuật số và đánh giá tác động của chúng đối với giấc ngủ, đời sống gia đình và kết quả học tập của thanh thiếu niên.

Tại châu Á và các khu vực khác, nhiều quốc gia cũng đang triển khai các biện pháp mạnh mẽ. Trong đó, Indonesia thông báo sẽ hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi và tiến hành vô hiệu hóa dần các tài khoản thuộc nhóm này trên các nền tảng có nguy cơ cao như TikTok, Facebook và Instagram.

Malaysia dự kiến áp dụng lệnh cấm tương tự từ năm 2026, trong khi bang Karnataka của Ấn Độ đã trở thành địa phương đầu tiên tại quốc gia này cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Tại Mỹ, dù khả năng ban hành lệnh cấm ở cấp liên bang còn hạn chế do các vấn đề liên quan quyền tự do ngôn luận, nhiều bang đã thông qua hoặc đang xem xét các đạo luật yêu cầu sự đồng ý của phụ huynh đối với người dùng vị thành niên.

Tại Việt Nam, vấn đề bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cũng đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn của các nhà hoạch định chính sách. Chiều 9/4 vừa qua, trong phiên thảo luận tổ của Quốc hội về báo cáo bổ sung đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn Hải Phòng) đã nhấn mạnh tính cấp thiết của việc tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em.

Liên quan vấn đề trên không gian mạng, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa nhấn mạnh rằng các hình thức xâm hại trẻ em trên không gian số đang ngày càng tinh vi, bao gồm dụ dỗ trực tuyến, bắt nạt qua mạng và khai thác, lạm dụng trẻ em.

Qua đó, bà đề xuất cần nghiên cứu các giải pháp nhằm cấm hoặc hạn chế việc sử dụng mạng xã hội của trẻ em trên một số nền tảng phổ biến, đi kèm với các điều kiện và biện pháp quản lý phù hợp.

“Trẻ em là nhóm nhạy cảm và dễ bị tổn thương. Nếu không có các giải pháp quản lý chặt chẽ và lâu dài, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, tinh thần cũng như tầm vóc của các thế hệ tương lai”, bà nhấn mạnh, đồng thời cho rằng không phải phụ huynh nào cũng có đủ thời gian để giám sát con cái khi sử dụng mạng xã hội, trong khi nhận thức của trẻ em vẫn đang trong quá trình phát triển, khiến các em dễ bị tác động bởi những nội dung không phù hợp.

Trẻ mẫu giáo không nói nổi một câu vì dùng điện thoại quá sớm Nhiều trẻ mẫu giáo tiếp xúc với màn hình từ sớm và sử dụng quá mức gặp khó khăn trong giao tiếp, thậm chí thao tác kết hợp giữa tay và mắt cũng không đủ nhanh nhạy. 16:16 23/1/2026