|
|
Cá muối được xếp vào nhóm thực phẩm gây ung thư số một. Ảnh: Inews. |
Cá là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, cung cấp protein chất lượng cao, axít béo Omega-3 cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người nên ăn ít nhất 3 bữa cá/tuần. Cá là loại thịt trắng, giàu axit béo omega-3 nên có thể làm giảm lượng cholesterol xấu, ngăn ngừa hình thành cục máu đông và bảo vệ tim mạch. Hơn nữa, cá còn giàu DHA, giúp ngừa bệnh Alzheimer và được chứng minh là có tác dụng giảm nguy cơ ung thư ruột, ung thư gan.
Trong ẩm thực phong phú của người Việt, cá là loại thực phẩm quen thuộc, gắn liền với bữa cơm của mọi gia đình. Tuy vậy, không phải loại cá nào cũng an toàn khi sử dụng thường xuyên.
Dưới đây là 2 kiểu chế biến cá ăn nhiều có thể dễ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm, thậm chí nguy cơ ung thư cao.
Cá khô ướp muối
Cá khô hay cá muối là hình thức bảo quản cá bằng cách ướp, xát với muối khô vào con cá để bảo quản và tăng hương vị cho món ăn. Món cá muối là loại thực phẩm lâu đời và được người Việt rất yêu thích.
Tuy nhiên, vào năm 2017, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp món cá muối vào danh sách thực phẩm gây ung thư cấp độ 1. Điều đó có nghĩa là cơ quan này đã có đủ bằng chứng cho thấy cá muối có thể gây ung thư cho con người.
Món cá này chứa rất nhiều nitrat và nitrit. Chúng phản ứng với protein để tạo thành nitrosamine - chất gây đột biến DNA. Theo Cục An toàn Thực phẩm Hong Kong (Trung Quốc), quá trình ướp muối, phơi nắng và bảo quản cá lâu ngày có thể khiến cá sản sinh nitrosamine - hợp chất liên quan đến nguy cơ ung thư vòm họng và ung thư dạ dày.
Ngoài ra, cá khô nếu không được phơi đủ nắng hoặc bảo quản trong môi trường ẩm ướt rất dễ bị nấm mốc xâm nhập. Độc tố aflatoxin là loại độc tố sinh ra từ nấm mốc trên thực phẩm khô, được WHO xếp vào nhóm gây ung thư gan hàng đầu. Nhiều người có thói quen "tiếc rẻ" chỉ rửa sạch mốc rồi ăn tiếp, điều này cực kỳ nguy hiểm.
 |
| Gỏi cá sống là món ăn ưa thích của nhiều người nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, ung thư. Ảnh: Go2Joy. |
Món cá tái, sống
Hương vị ngọt, cảm giác tươi của món gỏi cá, cá sống khiến nhiều người ưa chuộng, nhưng cũng vô tình mở đường cho các loại ký sinh trùng và vi khuẩn nguy hiểm xâm nhập cơ thể. Theo Tổ chức An toàn thực phẩm Australia, cá được đông lạnh hoặc nấu chín đến 63 độ C thường an toàn. Nhưng khi ăn sống, tái hoặc hun khói lạnh, nguy cơ phơi nhiễm tăng rõ rệt.
Các món ăn chế biến từ cá sống có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm như giun Anisakis hoặc vi khuẩn như Vibrio, Bacillus cereus. Triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau khi ăn hoặc trong vài ngày, tùy thuộc vào tác nhân gây nhiễm.
Trong số các ký sinh trùng, giun Anisakis được coi là đáng lo ngại nhất. Ấu trùng của chúng có thể xâm nhập đường tiêu hóa, gây đau bụng, nôn ói, tiêu chảy hoặc khởi phát phản ứng dị ứng như ngứa lưỡi, nổi mẩn, thậm chí sốc phản vệ.
Điều này trở nên đáng báo động khi thói quen ăn sushi, sashimi, cá muối hay cá hồi hun khói lạnh ngày càng phổ biến, tạo cơ hội cho ấu trùng tồn tại và lây sang người. Một số loài cá thường nhiễm ký sinh trùng là cá trích, cá thu, cá tuyết, cá bơn non...
Nhiều loại ký sinh trùng từ cá sống cũng tiềm ẩn hiểm họa cho sức khỏe. Sán lá gan nhỏ ký sinh trong đường mật, gây viêm kéo dài, tạo sẹo xơ và tắc nghẽn, là yếu tố nguy cơ dẫn tới ung thư ống mật, loại ung thư hiếm gặp nhưng tiên lượng xấu.
Sán lá phổi di chuyển đến phổi, gây ho mạn tính, đau ngực, ho ra máu; một số ấu trùng còn có thể tấn công lên não, gây co giật, viêm màng não hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Trong khi đó, vi khuẩn Vibrio, Salmonella và Listeria có thể gây tiêu chảy cấp, nhiễm trùng huyết, đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ rằng ngâm giấm, vắt chanh hay ướp muối vào cá sống sẽ an toàn. Tuy nhiên, nhiều loài ký sinh trùng vẫn sống sót trong môi trường axit hoặc ở nồng độ muối dưới 10%. Vì vậy, biện pháp an toàn nhất là bảo quản đông lạnh đúng cách, nấu chín kỹ và đảm bảo vệ sinh khi chế biến cá.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị.
Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sach mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
