Thay vì tìm đến chuyên gia tâm lý, ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc sẵn sàng chi tiền cho các streamer chuyên “mắng thẳng mặt” chuyện tình cảm. Họ tự nhận mắc “não yêu đương” - trạng thái mất lý trí vì yêu - và xem những lời quở trách gay gắt là cú sốc cần thiết để tỉnh táo.
Xu hướng gây tranh cãi này đang phản ánh sự trỗi dậy mạnh mẽ của “kinh tế cảm xúc” tại quốc gia tỷ dân, theo SCMP.
Trên một buổi phát trực tiếp thu hút hàng nghìn lượt xem, một cô gái trẻ nghẹn ngào kể câu chuyện của mình: học vấn cao, gia đình khá giả nhưng lại yêu say đắm người đàn ông hơn 10 tuổi, hoàn cảnh khó khăn và không hề đáp lại tình cảm.
Thay vì an ủi, streamer có biệt danh Taozai đáp trả lạnh lùng: “Không chỉ ‘não yêu’, cô còn vô thức coi thường người học thấp và người nghèo. Cô phân biệt người khác thì người khác sẽ không yêu cô. Đó là hệ quả, và cô phải chịu”.
Với nhiều người, đây là sự bẽ mặt công khai. Nhưng với không ít bạn trẻ Trung Quốc, đó lại là “liều thuốc mạnh” giúp họ bừng tỉnh sau những mối quan hệ độc hại.
“Nghi thức” bị mắng lan rộng
Khái niệm “não yêu đương” (love-brained) là cách nói phổ biến tại Trung Quốc, ám chỉ những người đánh mất lý trí vì quá ám ảnh chuyện tình cảm. Từ đó, một “nghi thức” mới hình thành trên không gian mạng: trả tiền để được mắng.
Taozai - nổi bật với mái tóc xoăn đặc trưng - đã thu hút gần 2 triệu người theo dõi nhờ phong cách gay gắt, không kiêng nể. Người hâm mộ có thể trả 1.800 nhân dân tệ (khoảng 260 USD) cho gói thành viên một năm, được ưu tiên lên sóng và tư vấn riêng.
Trong một video lan truyền mạnh, khi một người đàn ông than phiền việc luôn phải hy sinh cho cô bạn gái thiếu chí tiến thủ, Taozai đáp: “Anh cũng vậy thôi. Ruồi chỉ bu vào thứ bẩn”.
Một influencer khác là Xiakespeare, 54 tuổi, cũng gây sốt nhờ phong cách “mắng yêu”. Với áo blouse trắng và kiểu tóc hai chùm, bà xây dựng hình ảnh như một nhà tư vấn tâm lý.
Khi một cô gái cố biện minh cho bạn trai đột ngột “mất tích” giữa cuộc trò chuyện, bà phản pháo: “Đang nói chuyện say sưa mà bỗng dưng im lặng? Hay là vì trong nghĩa trang không có sóng?”.
 |
| Nữ influencer sắc sảo Xiakespeare đưa ra một số lời khuyên gay gắt dành cho những người được gọi là "não yêu đương". Ảnh: 36kr. |
Không chỉ trên livestream, dịch vụ “mắng người não yêu đương” còn nở rộ trên các sàn thương mại điện tử. Nhiều cửa hàng ghi nhận hơn 3.000 đơn mỗi tháng. Giá một cuộc gọi 30 phút chỉ khoảng 60 nhân dân tệ (9 USD).
Một khách hàng nhận xét: “30 phút đó như gáo nước lạnh. Tôi dứt hẳn người cũ. Rẻ hơn nhiều so với gặp nhà trị liệu”.
Trong khi đó, chi phí tư vấn tâm lý trực tiếp tại các thành phố lớn Trung Quốc thường dao động từ 500 đến 2.000 nhân dân tệ mỗi giờ.
Thị trường nghìn tỷ của cảm xúc
Theo các chuyên gia, hiện tượng này không đơn thuần là tìm kiếm sự sỉ nhục. Ông Trương Dũng, giáo sư công tác xã hội tại Đại học Khoa học và Công nghệ Vũ Hán, cho rằng khi con người bị nhấn chìm trong cảm xúc tiêu cực, cơ chế phòng vệ của não bộ khiến họ khó tự phản tỉnh.
“Phản hồi mạnh từ bên ngoài, kể cả quở trách, có thể kích hoạt quá trình tự nhận thức”, ông nói.
Bên cạnh đó, tính ẩn danh trên mạng xã hội giúp người tham gia giảm cảm giác xấu hổ, dễ dàng chia sẻ câu chuyện cá nhân. Tuy nhiên, ông Trương cảnh báo việc thiếu tiêu chuẩn nghề nghiệp và giám sát có thể khiến một số “huấn luyện viên cảm xúc” lan truyền quan điểm lệch lạc về tình yêu.
Xu hướng này chỉ là một phần trong bức tranh rộng lớn hơn: sự trỗi dậy của kinh tế cảm xúc tại Trung Quốc. Theo Nhân dân Nhật báo dẫn báo cáo ngành, quy mô thị trường này đạt 2.300 tỷ nhân dân tệ năm 2024 và có thể vượt 4.500 tỷ nhân dân tệ vào năm 2029.
 |
| Kinh tế cảm xúc bùng nổ trong những năm gần đây tại Trung Quốc. Ảnh: VCG. |
Sự bùng nổ không chỉ nằm ở dịch vụ “mắng yêu”. Năm 2024, món đồ chơi quái vật Labubu với nụ cười nham hiểm đã giúp hãng Pop Mart đạt doanh thu 1,8 tỷ USD. Một lỗi may khiến thú nhồi bông hình ngựa mang gương mặt đang khóc cũng bất ngờ gây sốt vì chạm tới tâm trạng của những lao động trẻ chán nản với công việc lặp lại.
Thậm chí, một số phụ nữ trẻ còn thuê cosplayer đóng vai “người yêu hoàn hảo” lấy cảm hứng từ game, tiểu thuyết hay truyện tranh để hẹn hò ngoài đời - tìm kiếm cảm giác đồng hành nhưng trong một mối quan hệ có thể kiểm soát.
Theo giới học giả, khi nhu cầu được thấu hiểu và an ủi ngày càng lớn, cảm xúc trở thành một loại “hàng hóa” có thể định giá. Trong bối cảnh đó, giáo dục cảm xúc - cách quản lý và hiểu đúng cảm xúc của bản thân - được xem là vấn đề cốt lõi lâu dài, thay vì chỉ dựa vào những “cú mắng thức tỉnh” trên mạng.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
