Sáng ngày 2/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 2. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 10, cả nước đã giải ngân hơn 708.500 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 74,1% kế hoạch, tăng 217.500 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.
Trong giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư công từ ngân sách dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, trong đó lĩnh vực giao thông chiếm 57% vốn ngân sách trung ương.
Đối với nguồn vốn ODA, trong 10 tháng đầu năm, Việt Nam đã ký 7 thỏa thuận vay ODA và vay ưu đãi với tổng trị giá 743 triệu USD. Giá trị đàm phán, ký kết cả năm dự kiến đạt khoảng 3,71 tỷ USD. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân vốn ODA mới đạt hơn 35% kế hoạch, dù đã cải thiện so với mức 20,8% cùng kỳ năm trước.
Với hình thức đối tác công tư (PPP), từ năm 2021 đến nay, cả nước triển khai 69 dự án với tổng vốn khoảng 2,14 triệu tỷ đồng, trong đó có 50 dự án thuộc lĩnh vực giao thông. Bình quân mỗi đồng vốn nhà nước huy động được gần 3 đồng vốn ngoài ngân sách.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên chất vấn. Ảnh: Quochoi.vn. |
Đại biểu nêu tình trạng bán thầu qua nhiều cấp trung gian
Tại phiên chất vấn, ĐBQH Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng đầu tư công là một trong những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tuy nhiên, bên cạnh những vướng mắc ở khâu chuẩn bị đầu tư, đại biểu chỉ ra tình trạng nhà thầu trúng thầu nhưng không trực tiếp thi công mà chuyển giao công việc qua nhiều cấp trung gian.
"Ví dụ một tập đoàn hoặc tổng công ty mẹ sau khi trúng thầu tiếp tục giao công việc cho công ty con. Công ty con lại giao cho xí nghiệp, tổ hoặc đơn vị thi công, trước khi công việc đến tay đơn vị trực tiếp thực hiện.
Qua mỗi tầng nấc đều phải trích lại một phần chi phí quản lý và lợi nhuận. Đến đơn vị thi công cuối cùng lại phải gánh các khoản chi phí này, ngoài ra còn phải chịu rủi ro từ biến động giá cả, dẫn đến đội vốn, thậm chí bị chiếm dụng vốn, chậm thanh toán và phát sinh nợ đọng", ông nói.
 |
| Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 12/11. Ảnh: quochoi.vn. |
Cùng quan tâm đến hiệu quả đầu tư công, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) phản ánh thực tế nhiều dự án đã được bố trí vốn nhưng không giải ngân được, kéo dài tiến độ, đội vốn và chậm đưa vào khai thác, trong khi nhiều công trình thiết yếu lại thiếu nguồn lực.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Tài chính làm rõ nguyên nhân cốt lõi, đồng thời đưa ra giải pháp khắc phục tình trạng phân bổ vốn dàn trải, kịp thời điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả sang những dự án có khả năng triển khai tốt hơn.
Hai Bộ trưởng chỉ ra bất cập trong đấu thầu và giải ngân vốn
Trả lời các đại biểu, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh giá tiến độ giải ngân đầu tư công năm nay đã cải thiện đáng kể so với năm trước, song vẫn chịu tác động từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Theo ông, năm 2026 là năm đầu triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn mới, trong khi quy mô vốn tăng so với năm trước, tạo thêm áp lực đối với công tác tổ chức thực hiện.
Đề cập phản ánh của đại biểu Tạ Văn Hạ, Bộ trưởng thừa nhận tình trạng bán thầu là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả triển khai dự án.
Theo ông, trách nhiệm trước hết thuộc về chủ đầu tư. Sau khi tổ chức đấu thầu, chủ đầu tư phải tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ quá trình thi công, bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng các nội dung đã cam kết trong hợp đồng.
Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm hạn chế tình trạng này.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng cho biết chậm giải phóng và bàn giao mặt bằng vẫn là một trong những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công. Trong năm nay, giá nhân công và nguyên vật liệu xây dựng tăng cao cũng tạo thêm khó khăn cho các dự án.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời vấn đề đại biểu nêu. Ảnh: Quochoi.vn. |
Cùng tham gia trả lời chất vấn, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh bổ sung tình trạng thiếu vật liệu, nhân lực thi công, việc công bố chỉ số giá xây dựng chưa kịp thời tại một số địa phương và ảnh hưởng của thời tiết. Về nguyên nhân chủ quan, ông chỉ ra những hạn chế trong năng lực quản trị, tổ chức thực hiện và điều hành của một số chủ đầu tư.
Liên quan đến tình trạng lựa chọn nhà thầu phụ mà đại biểu Tạ Văn Hạ phản ánh, ông Trần Hồng Minh cho biết đây là vấn đề đã được Bộ Xây dựng nhiều lần đề cập.
Theo ông, một số liên danh đáp ứng đầy đủ điều kiện tham gia đấu thầu nhưng đưa ra mức giảm giá rất thấp, có dự án chỉ khoảng 0,5-1%. Trong khi đó, một số công trình trọng điểm được Quốc hội cho phép áp dụng cơ chế chỉ định thầu với mức tiết giảm 5% cơ bản mang lại hiệu quả.
Một vấn đề khác là có những nhà thầu tham gia liên danh và trúng nhiều dự án, nhưng năng lực thực tế của từng đơn vị chưa bảo đảm. Điều này dẫn đến tình trạng nhà thầu sau khi trúng thầu tiếp tục giao lại công việc cho đơn vị khác thực hiện.
"Đây là vấn đề rất khó. Mặc dù Luật Đấu thầu đã quy định chặt chẽ về quy trình đánh giá năng lực tài chính, máy móc, thiết bị và nhân lực thi công của nhà thầu, tình trạng bán thầu vẫn xảy ra. Trách nhiệm thuộc về đơn vị thi công và phải được xử lý theo quy định pháp luật", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng cho rằng chủ đầu tư cũng phải chịu trách nhiệm trong việc kiểm soát tiến độ, quản lý chất lượng dự án, đặc biệt là công tác kiểm tra, giám sát các đơn vị thi công.
Về giải pháp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Luật Đấu thầu đã được sửa đổi dưới sự chủ trì của Bộ Tài chính. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tham gia quá trình xây dựng các nghị định hướng dẫn nhằm siết chặt công tác đấu thầu, bảo đảm tính khách quan và hạn chế những bất cập nêu trên.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
