Cách xử lý sâu xa của bộ não nhạy cảm

Vậy những người nhạy cảm như Anne làm như thế nào? Điều gì đã trao cho họ siêu năng lực? Câu trả lời nằm ở cách não bộ con người hoạt động. Đối với một nơ-ron, mọi thể loại đầu vào, từ âm thanh gầm gào của một chuyến tàu chở hàng đến một nụ cười trên gương mặt người thương, đều là những dữ liệu cần xử lý. Một vài não bộ - giống như của người nhạy cảm - xử lý sâu xa hơn và mất nhiều thời gian hơn những người khác.

Một bộ não có thể là một thanh thiếu niên chán chường đang làm công việc bán thời gian và để lỡ mất một nửa những gì đang diễn ra xung quanh, hoặc nó có thể là một vị luật sư soi xét mọi chi tiết của một vụ án. Những bộ não nhạy cảm là những vị luật sư, và giống như một vị luật sư hàng đầu, họ không nghỉ ngơi. Họ được thiết kế để được đi sâu đi xa.

Cách bộ não vận hành sẽ quyết định tính cách. Ảnh: Neuroscience News.

Khoa học đã chứng minh những sự khác biệt này. Vào năm 2010, Jadzia Jagiellowicz và đội ngũ của cô đã sử dụng hình ảnh cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để ngó vào bên trong những bộ não của những người nhạy cảm. Họ nhìn cả những người cực kỳ nhạy cảm và những người bớt nhạy cảm hơn trong khi cho họ xem những hình ảnh đen trắng về cảnh vật thiên nhiên, như một ngôi nhà với hàng rào xung quanh hay những kiện cỏ không ngoài cánh đồng.

Sau đó những hình ảnh được thay đổi theo một vài cách nào đó và được đưa ra cho những người tham gia xem lại lần nữa. Đôi khi sự thay đổi là khá lớn, như việc thêm một cái cọc vào hàng rào, và đôi khi chúng lại nhỏ nhoi, như làm một trong những kiện cỏ khô lớn hơn chút xíu.

Bạn có thể nghĩ bạn biết kết quả của việc này. Nhưng nếu bạn đang định đoán rằng những người nhạy cảm nhất tìm ra những sự khác biệt nhanh hơn những người kém nhạy cảm hơn, thì bạn đã lầm rồi đấy. Thay vì thế, những người nhạy cảm nhất mất nhiều thời gian hơn đôi chút để nhận ra sự thay đổi - nhất là những điều nhỏ nhặt. Họ mất nhiều thời gian hơn có lẽ là bởi, theo những nhà nghiên cứu, “họ đang chăm chú tới những chi tiết nhỏ nhặt của cảnh vật đó.”

(Nếu bạn hay xem những hình ảnh tìm sự khác biệt trên mạng xã hội và dành khá nhiều thời gian cho nó, bạn có thể là một người nhạy cảm).

Khi những nhà khoa học xem xét những hình ảnh quét não bộ, họ nhận ra một sự khác biệt khác. Những người cực kỳ nhạy cảm cho thấy sự kích hoạt đặc biệt nhiều hơn ở những vùng quan trọng trong não bộ có liên quan tới việc xử lý hình ảnh và đánh giá những sự phức tạp cùng chi tiết thay vì chỉ nhìn những đặc điểm nông cạn. Cụ thể, những người cực kỳ nhạy cảm có nhiều hoạt động ở vùng đỉnh giữa và sau, vùng chẩm thái dương và thái dương trái.

Những sự khác biệt này vẫn duy trì khi các nhà nghiên cứu kiểm soát các đặc tính khác, như chứng loạn thần kinh và sự hướng nội. Nói cách khác, đó là một đặc điểm của sự nhạy cảm - không phải là một điều gì đó khác - đã khiến họ xử lý sâu xa hơn.

Và quy trình xử lý sâu xa này không chỉ dừng lại khi trải nghiệm kết thúc - tâm trí nhạy cảm vẫn tiếp tục. Chúng ta biết điều này bởi vì Bianca Acevedo, một nhà khoa học thần kinh ở trường Đại học California, đã nghiên cứu não bộ nhạy cảm khi đang nghỉ ngơi. Để làm vậy, Acevedo và nhóm của bà quét não bộ của những người nhạy cảm trong khi họ thực hiện một nhiệm vụ đồng cảm: Họ nhìn vào những hình ảnh và miêu tả về những sự kiện vui vẻ, buồn bã, hoặc trung tính, và sau đó nhìn những gương mặt của những người quan trọng với họ và cả những người lạ thể hiện cảm xúc có liên quan tới sự kiện.

Giữa những lúc xem hình ảnh, họ được yêu cầu đếm ngược trừ 7 bắt đầu từ một con số lớn “để rửa trôi những ảnh hưởng của iệc trải nghiệm bất cứ cảm xúc nào,” Acevedo giải thích. Họ cũng được yêu cầu miêu tả những gì họ cảm nhận sau khi xem từng hình ảnh và, cuối cùng, được yêu cầu thư giãn trong khi não bộ của họ được quét.

Những nhà nghiên cứu tìm ra rằng, ngay cả khi sự kiện chứa đựng cảm xúc đã kết thúc - và ngay cả sau khi đã rửa trôi những cảm xúc còn sót lại - não bộ của người nhạy cảm vẫn tiếp tục xử lý sự kiện một cách sâu xa. Chiều sâu của quá trình xử lý này, như Acevedo giải thích, “là một đặc điểm quan trọng của sự nhạy cảm cao.”

Vì thế nếu bạn thường thấy bản thân suy nghĩ sâu sắc về một điều gì đó - một ý tưởng, một sự kiện, hoặc một trải nghiệm - lâu sau khi những người khác đã chuyển sang câu chuyện khác, thì bạn có thể là một người nhạy cảm.