Một trang (folio) nổi tiếng từ Kinh Qur’an Xanh. Ảnh: Wikipedia.

Kinh Qur’an Xanh

Kh. 850-950 ◼ giấy vellum nhuộm dát vàng ◼ kh. 30,4 × 40,2 cm ◼ 600 trang ◼ Tunisia

Không rõ tác giả

Thiên Kinh Qur’an là kinh điển chính của Hồi giáo, được các tín đồ xem là mặc khải Allah ban xuống cho Muhammad từ năm 609 đến 632. Cuốn sách thiêng liêng này nói về Thượng đế và mối quan hệ của nhân loại với ngài, đưa ra những chỉ dẫn giúp các tín đồ đạt đến an lạc ở kiếp này và kiếp sau - mọi tín đồ Hồi giáo đều phải thuộc nằm lòng những lời răn.

Ra đời vào giai đoạn từ cuối thế kỷ 9 đến đầu thế kỷ 10, Kinh Qur’an Xanh lộng lẫy là một trong những bản Thiên Kinh đẹp nhất từng được làm ra. Tên của nó được đặt theo màu xanh chàm sống động nhuộm trên những trang sách. Phần chữ dát vàng tương phản là một nét đặc trưng ít thấy ở những cuốn sách thuộc giai đoạn này, dẫu vậy vẫn nhất quán với truyền thống Hồi giáo, với nhiều văn bản tôn giáo được viết bằng nhũ vàng hoặc bạc trên nền tối.

Người thợ chép Kinh Qur’an Xanh đã dùng những nét dài để làm phần chữ lấp đầy trang giấy cho thuận mắt. Sự rõ ràng đã được hy sinh cho tính thẩm mỹ: không có dấu đặc biệt nào ở trên và dưới các từ để chỉ nguyên âm (giống như những dấu trọng âm), ngoài ra người thợ còn chèn những khoảng trống trong nhiều từ, đơn thuần để các cột văn bản được thẳng hàng.

Người ta không biết Kinh Qur’an Xanh được làm ra khi nào, ở đâu và như thế nào, nhưng có thể đoán nó được làm ở Baghdad, thủ đô nhà nước Hồi giáo Abbas, hoặc là ở Cordoba, thủ đô nhà nước Hồi giáo Umayyad, nay thuộc Tây Ban Nha.

Giả thuyết được nhiều người đồng ý nhất, đó là cuốn sách được đặt làm cho Đại thánh đường ở Kairouan, Tunisia. Màu sắc độc đáo của nó có thể là một nỗ lực bắt chước sắc xanh hoặc tía vương giả được dùng cho những văn liệu sang trọng tương tự ở Đế quốc Byzantine đối địch lúc bấy giờ.

Việc sử dụng màu xanh chàm và dát vàng rõ ràng là tốn kém, cho thấy nó được một nhà bảo trợ hết sức giàu có đặt làm, có thể do chính caliph hoặc một người thân cận của ông. Ngày nay, các tay sách được chia ra và cất giữ ở nhiều bảo tàng trên thế giới, dù phần lớn đều nằm trong Bảo tàng Quốc gia Bardo ở Tunis.