Báo động dầu loang trên Vịnh Ba Tư

Các vết dầu loang trên Vịnh Ba Tư, gần đảo Qeshm, quanh đảo Lavan và ngoài khơi Kuwait. Ảnh: Sentinel-2/Cơ quan Vũ trụ châu Âu.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy mức độ tàn phá tại khu vực đối với hệ sinh thái mong manh của Vịnh Ba Tư. Lượng dầu tràn tại đây có thể ảnh hưởng đến đời sống và sinh kế của người dân dọc bờ biển vùng Vịnh, đồng thời đe dọa hệ sinh vật biển phong phú của khu vực.

Dầu tràn đe dọa sinh thái

Bức ảnh chụp ngày 7/4 cho thấy vết dầu loang kéo dài 8 km tại eo biển Hormuz, gần đảo Qeshm của Iran. Bà Nina Noelle, người phát ngôn của tổ chức Hòa bình Xanh Đức, nói với CNN rằng tàu Shahid Bagheri của Iran đã bị rò rỉ dầu tại khu vực này, sau khi trúng đòn tấn công của lực lượng Mỹ trong ngày 28/2.

Một hình ảnh khác cho thấy dầu xuất hiện quanh đảo Lavan sau khi cơ quan truyền thông nhà nước Iran cho biết một cơ sở dầu khí trên đảo bị “kẻ thù” tấn công trong ngày 7/4. Video lan truyền trên mạng xã hội và được CNN xác thực vị trí ghi nhận một đám cháy lớn bùng phát tại nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lavan.

Theo ông Wim Zwijnenburg, trưởng dự án tại tổ chức hòa bình PAX (Hà Lan), người theo dõi hệ quả từ các cuộc không kích quanh khu vực Vịnh, vụ tấn công tại Lavan gây ra “tình trạng khẩn cấp môi trường nghiêm trọng”.

Ông Trump cho biết ít nhất 5 địa điểm trên đảo Lavan đã bị hư hại, kéo theo các sự cố tràn dầu quanh đảo và dầu rò rỉ ra biển. “Các vết dầu hiện cũng đang lan tới đảo Shidvar, nơi này không có cư dân sinh sống nhưng là môi trường sống của nhiều loài được bảo tồn”, ông nói thêm.

Đảo Shidvar là một đảo san hô ở Vịnh Ba Tư, nằm cách đảo Lavan gần 2 km, có hệ động vật phong phú, bao gồm rùa và chim biển.

Hình ảnh vệ tinh cũng ghi nhận các vết dầu ngoài khơi bờ biển Kuwait vào ngày 6/4. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở nhiên liệu và hóa dầu tại các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Kuwait, trong ngày này nhằm đáp trả một cuộc tấn công vào tổ hợp hóa dầu ở tây nam Iran.

Trong kịch bản xấu nhất, các sự cố tràn dầu có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn người, đặc biệt là những cộng đồng sinh sống dọc bờ biển Iran, bao gồm nguy cơ làm ô nhiễm môi trường sống của các loài cá, đây vốn là sinh kế quan trọng đối với người dân ven biển trong khu vực, ông Zwijnenburg cảnh báo.

Các vết dầu cũng đe dọa đến nhiều loài sinh vật biển khác như rùa, cá heo và cá voi. Ngoài ra, dầu loang còn có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống lọc của nhà máy khử mặn, nguồn cung cấp nước sạch cho gần 100 triệu người dân trong khu vực.

Ở thời điểm hiện tại, khó có thể định lượng mức độ thiệt hại do các vết dầu loang gây ra, song giới chuyên gia lo ngại về thảm họa sinh thái, đặc biệt nếu thêm nhiều tàu chở dầu bị tấn công. Theo dữ liệu từ tổ chức Hòa bình Xanh Đức, hiện có khoảng 75 tàu chở dầu cỡ lớn đang có mặt tại vùng Vịnh, với tổng lượng dầu thô lên tới gần 19 tỷ lít.

Các sự cố tràn dầu có thể gây ra tác động rộng lớn, “ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái, từ vi sinh vật đến cá, chim và rùa biển”, bà Noelle cho biết.

Bà cũng nhấn mạnh việc xử lý các vết dầu này là rất khó khăn tại thời điểm này, do xung đột đang diễn ra khiến khả năng tiếp cận khu vực Vịnh để khắc phục sự cố gần như không thể.

Kho chứa dầu tại đảo Kharg đầy

Song song với thảm họa môi trường, áp lực kinh tế từ phía Mỹ đang gia tăng mạnh mẽ lên Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định các kho dự trữ dầu trên đảo Kharg của Iran sẽ đạt mức tối đa trong vài ngày tới. Ông nhấn mạnh tính hiệu quả của lệnh phong tỏa do Hải quân Mỹ thực hiện đối với các cảng biển của Iran nhằm triệt hạ tiềm lực tài chính của chính quyền này.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: Reuters.

“Như Tổng thống đã nêu rõ, Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran. Chỉ trong vài ngày tới, các kho dự trữ tại đảo Kharg sẽ đầy và các giếng dầu của Iran sẽ buộc phải đóng cửa”, ông Bessent tuyên bố trên mạng xã hội vào thứ Ba.

Ông cho biết thêm: “Việc hạn chế thương mại hàng hải nhắm trực tiếp vào huyết mạch kinh tế của Iran. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục duy trì áp lực tối đa thông qua chiến dịch 'Cơn thịnh nộ Kinh tế' (Economic Fury) để làm suy yếu một cách hệ thống khả năng huy động, luân chuyển và chuyển tiền về nước của Tehran”. Đồng thời, ông đưa ra cảnh báo trừng phạt đối với bất kỳ thực thể nào hỗ trợ Iran.

Đảo Kharg là nơi tập trung phần lớn sản lượng năng lượng của Iran. Trong suốt thời gian diễn ra chiến tranh, Iran vẫn duy trì sản xuất và tiêu thụ dầu ở mức cao hơn một chút so với giai đoạn trước xung đột.

Theo dữ liệu từ JPMorgan, dầu thô chiếm 80% doanh thu xuất khẩu của Iran. Nếu lệnh phong tỏa thành công khiến không gian dự trữ bị lấp đầy, nước này sẽ buộc phải cắt giảm hoặc ngừng hẳn hoạt động khai thác.

Theo Kpler, Iran vẫn còn 176 triệu thùng dầu thô trên biển, với 142 triệu thùng đang trong quá trình vận chuyển hoặc nằm ngoài Vịnh Ba Tư. Do đó, Tehran vẫn sở hữu khối tài sản trị giá hàng tỷ đô la có thể bán ra.

“Lệnh phong tỏa có thể tạo thêm đòn bẩy đàm phán, nhưng chỉ khi nó được thực thi nghiêm ngặt và duy trì liên tục trong nhiều tháng”, Natasha Kaneva, trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan, nhận định.