Kiểu giao tiếp của bạn là gì?
Chúng ta không phải ai cũng có cách giao tiếp giống nhau. Nhìn chung, có 5 kiểu giao tiếp, và bạn không nhất thiết phải thuộc một kiểu duy nhất. Có khi bạn sẽ kết hợp sử dụng hai hoặc thậm chí nhiều kiểu khác nhau. Điều quan trọng ở đây là nếu bạn hiểu được cách giao tiếp của chính mình cũng như của những người khác, bạn có thể điều chỉnh sao cho phù hợp với từng đối tượng.
5 kiểu giao tiếp bao gồm:
1. Kiểu giao tiếp quyết đoán
Thường được xem là kiểu giao tiếp hiệu quả nhất, giao tiếp quyết đoán nghĩa là giao tiếp một cách tự tin và điềm tĩnh, thể hiện rõ ràng suy nghĩ của bản thân nhưng không lấn át người khác. Người giao tiếp theo cách này thường sử dụng ngôi thứ nhất ở thể chủ động, ví dụ như “Tôi không đồng ý khi anh/chị đi họp muộn” thay vì những câu thiếu chủ động hơn như “Anh/chị đừng có đi muộn nữa.” Họ giao tiếp thẳng thắn mà không hề thao túng cảm xúc, tâm lý của người khác; họ cân nhắc cũng như tôn trọng quyền lợi và ý kiến của người khác nhưng vẫn bảo vệ chính kiến, kỳ vọng và ranh giới của mình.
Nếu muốn giao tiếp một cách quyết đoán, hãy nói với sự tự tin - ngay cả khi bạn chưa thực sự cảm thấy như vậy. Thay vì dùng những cụm từ thiếu dứt khoát như “có thể”, “chắc là” hay “có khả năng”, bạn chỉ cần thay bằng từ “sẽ”. Hãy chủ động lắng nghe người khác và đưa ra phản hồi một cách điềm tĩnh và rõ ràng, đồng thời tìm ra giải pháp có lợi cho cả đôi bên.
Để giao tiếp hiệu quả với một người quyết đoán, hãy chủ động hỏi ý kiến của họ và tạo điều kiện để họ chia sẻ quan điểm, ý tưởng. Người có phong cách giao tiếp này thường tập trung tìm kiếm giải pháp, vì vậy họ sẽ tiếp nhận các góp ý một cách tích cực - kể cả những lời phê bình, miễn là có sự tôn trọng.
2. Kiểu giao tiếp lấn át
Trong khi người giao tiếp quyết đoán luôn tìm kiếm giải pháp và biết tôn trọng ý kiến của mọi người, người có phong cách lấn át lại muốn áp đặt quan điểm cá nhân lên người khác. Họ cũng thường xuyên thể hiện sự đối địch và áp đảo trong giao tiếp. Cho dù họ có đúng đi chăng nữa, cách giao tiếp này vẫn dễ gây mất lòng người khác.
Trong công việc, nếu đang muốn xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp với đồng nghiệp, bạn không nên áp dụng kiểu giao tiếp lấn át này. Còn nếu bạn gặp phải một người như vậy thì sao? Đầu tiên, hãy chuẩn bị sẵn tâm lý rằng họ có thể cố lấn át bạn trong lúc nói chuyện và khiến bạn khó chịu. Sau đó đi thẳng vào trọng tâm vấn đề càng nhanh càng tốt, trình bày thật ngắn gọn nhưng vẫn lịch sự.
3. Kiểu giao tiếp thụ động
Đây là kiểu người “dĩ hòa vi quý”, luôn cố gắng làm hài lòng người khác. Họ giao tiếp rất đơn giản, rất dễ tính và thường có xu hướng tránh né mọi xung đột, kể cả khi không thể bày tỏ ý kiến hoặc nhu cầu cá nhân. (Về lâu dài, sự kìm nén này có thể dẫn tới cảm giác bất mãn). Họ cũng thường để người khác dẫn dắt cuộc trò chuyện và dễ bị xuôi theo ý kiến chung, khiến tiếng nói của họ ít được chú ý và xem trọng.
Nếu bạn thấy bản thân mình trong đó, hãy bắt đầu bằng việc luyện tập cách giao tiếp tự tin và quả quyết hơn (dù ban đầu bạn có thể cần phải giả vờ). Hãy nhớ rằng mọi ý kiến và đóng góp của bạn đều rất giá trị. Bạn cũng cần phải học cách thiết lập ranh giới và dám nói “không” trước những yêu cầu phi lý để không cảm thấy quá tải hay bất mãn.
Để giao tiếp hiệu quả với những người có phong cách thụ động, hãy giúp họ cảm thấy được lắng nghe bằng cách chủ động hỏi ý kiến về các vấn đề. Tránh bác bỏ hoặc chỉ trích quan điểm của họ ngay lập tức, vì điều đó có thể làm họ mất tự tin. Thay vào đó, hãy duy trì một không khí trao đổi tích cực.
4. Kiểu giao tiếp lấn át ngầm
Đây là một sự kết hợp kỳ lạ giữa hai kiểu giao tiếp lấn át và thụ động. Kiểu người này bên ngoài tỏ ra rất dễ tính, nhưng ẩn dưới đó là sự đối địch, luôn muốn lấn át, thậm chí khó chịu. Điều này có thể được thể hiện qua những lời lẽ mỉa mai quá đà hoặc cách cư xử trịch thượng, bề trên.
Đây cũng không phải kiểu giao tiếp bạn muốn áp dụng ở nơi làm việc, nhưng không loại trừ khả năng bạn sẽ gặp phải những người như vậy. Để đáp trả, đừng thể hiện một thái độ tương tự. Thay vào đó, hãy giữ lối giao tiếp quyết đoán và tích cực, đồng thời quan sát để tìm hiểu nguyên nhân sâu xa khiến họ có phong cách giao tiếp như vậy; ví dụ, liệu đó có phải kiểu giao tiếp nhất thời chỉ xuất hiện khi họ bị căng thẳng, hay là thói quen giao tiếp thường trực?
5. Kiểu giao tiếp thao túng
Kiểu người này hiếm khi thể hiện rõ ràng điều mình muốn, thay vào đó, họ tìm cách thao túng suy nghĩ của người đối diện bằng những lời nói không thật lòng và các lập luận thiên về cảm xúc để đạt được mục đích. Điều này có thể khiến những người xung quanh cảm thấy họ giả tạo, hai mặt hoặc có phần trịch thượng. Giống như người có phong cách giao tiếp quyết đoán, họ biết rõ mình muốn gì - nhưng điểm khác biệt là họ không trực tiếp nói ra.
Nếu thấy hình ảnh của mình trong đó, hãy bắt đầu thay đổi bằng cách luyện tập giao tiếp thẳng thắn và quyết đoán hơn, đồng thời hiểu được rằng nhu cầu của mình không phải lúc nào cũng quan trọng nhất.
Để giao tiếp hiệu quả với những người kiểu này, hãy đáp lại lập luận dựa trên cảm xúc của họ bằng sự thật và lý lẽ vững chắc. Bình tĩnh nhưng kiên định với lập trường là cách tốt để cho thấy bạn không dễ bị thao túng.
