Trong suốt 20 năm, những người tham gia vào thị trường kim loại quý trên khắp thế giới từ lâu đã hết sức mệt mỏi đối với các màn tố tụng pháp lý và tranh luận công khai về hành vi thao túng giá vàng và bạc.

Vào ngày 14 tháng 4 năm 2004, gia tộc Rothschild - những người đang thống trị thị trường vàng thế giới suốt 200 năm qua bất ngờ từ bỏ quyền định giá thị trường vàng. Thật trùng hợp, người anh cả của thị trường bạc - AIG (Tập đoàn Bảo hiểm Quốc tế Mỹ) cũng tự nguyện từ bỏ quyền định giá của thị trường bạc vào ngày 1/6.

Gia tộc Rothschild thực sự không còn coi trọng vàng nữa sao? Nếu vậy, tại sao họ lại không từ bỏ cuộc chơi vào năm 1999 - khi giá vàng giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử, mà lại “rửa tay gác kiếm” vào năm 2004, khi giá vàng và bạc đang tăng như vũ bão? Một khả năng khác là giá vàng và bạc cuối cùng sẽ vượt khỏi tầm kiểm soát...

Sở dĩ họ mau chóng cắt đứt mối quan hệ với vàng và bạc là vì đợi đến 10 năm sau, khi giá vàng bạc xảy ra vấn đề lớn thì không ai có thể đổ lỗi cho gia tộc Rothschild nữa. Giờ đây, giá vàng bạc đã thực sự “xảy ra vấn đề lớn”, liên tục lập kỷ lục mới trong lịch sử, còn giá bạc cũng vượt mốc cao nhất trong 30 năm, có thời điểm còn lên tới hơn 25 đô-la/ounce. So với trước kia, giá vàng và bạc đã tăng gần 3 lần!

Đúng vậy, người anh cả của thị trường bạc - AIG là công ty bảo hiểm lớn nhất thế giới được chính phủ Mỹ giải cứu trong trận “Sóng thần tài chính” năm 2008. Sau khi AIG ngã ngựa, kẻ thao túng chính trong thị trường bạc là Bear Stearns. Vào ngày Bear Stearns sụp đổ, tức ngày 17 tháng 3 năm 2008, bạc đạt mức giá cao nhất kể từ năm 1980 - 21 đô-la/ounce.

Vàng và bạc cùng nhau tạo nên những câu chuyện ly kỳ về giá trị và tiền tệ năm 2008. Ảnh: Zee Business.

Thành lập vào năm 1923, Bear Stearns là ngân hàng đầu tư lớn thứ năm trên Phố Wall và là một trong những công ty kinh doanh chứng khoán chủ đạo ở Mỹ. Ngày 15 tháng 3 năm 2008, ngân hàng đầu tư gạo cội với 85 năm tuổi đời, từng trải qua cuộc Đại suy thoái và bao thăng trầm kinh tế ở Mỹ trong những năm 1930 bất ngờ tuyên bố thiếu tiền mặt nghiêm trọng.

Cùng ngày, Cục Dự trữ Liên bang và JP Morgan Chase đã cung cấp khoản hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho Bear Stearns. Nhiều người chỉ biết là Bear Stearns bị mua lại vì thua lỗ nghiêm trọng trong cuộc khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn của Mỹ và sắp phá sản. Nhưng ít ai biết rằng họ cũng là một trong những thế lực bán khống bạc lớn nhất trong thị trường hàng hóa tương lai của Mỹ. Do bán khống bạc và chịu đòn công kích từ nhiều phía nên cuối cùng họ rơi vào thảm cảnh này.

Ngày 14 tháng 3 năm 2008, sau gần một tháng tăng giá, bạc tăng vọt từ 17 đô-la lên gần 21 đô-la/ounce. Bear Stearns không thể gắng gượng thêm trước tình cảnh thiếu tiền, đó có lẽ là một lý do quan trọng khác dẫn tới thông báo đột ngột về tình trạng thiếu tiền mặt nghiêm trọng.

Điều này không chỉ khiến cho lượng vốn bán khống bạc của họ bị cạn sạch, mà còn có thể khiến giá bạc vượt khỏi tầm kiểm soát, tiếp theo là giá vàng tăng mạnh và đồng đô-la giảm mạnh. Cục Dự trữ Liên bang thấy tình hình bất lợi bèn lập tức ra tay cứu trợ. Bear Stearns nhận được khoản vay với kỳ hạn 28 ngày, Cục Dự trữ Liên bang cho Bear Stearns vay thông qua JP Morgan Chase, nhưng rủi ro cho vay thì do Cục Dự trữ Liên bang gánh chịu. Đây cũng là lần đầu tiên Cục Dự trữ Liên bang cho mượn theo cách này kể từ cuộc Đại Khủng hoảng những năm 1930.

Mặc dù nhận được các khoản vay ngắn hạn, Bear Stearns vẫn không thể gượng dậy và không tránh khỏi kết cục bị phá sản hoàn toàn. Ngày 16 tháng 3 năm 2008, sau khi Cục Dự trữ Liên bang thực hiện một động thái khẩn cấp và đồng ý khoản vay 30 tỷ đô-la “trọn gói” để hỗ trợ JP Morgan Chase, JP Morgan Chase tuyên bố mua lại Bear Stearns, qua đó giải cứu cuộc khủng hoảng giá bạc nghiêm trọng.

Vừa mua lại Bear Stearns, JP Morgan Chase ngay lập tức bắt đầu một đợt đàn áp giá bạc mới. Từ ngày 18 tháng 3, tức ngày thứ hai sau thương vụ mua lại Bear Stearns, giá bạc bắt đầu đột ngột lao dốc. Đến ngày 20 tháng 3, chỉ trong ba ngày, giá bạc giảm từ 21 đô-la/ounce xuống còn 17,5 đô-la/ounce. Vậy là mức tăng giá bạc suốt một tháng đã không còn.

Kể từ đó, JP Morgan Chase và Ngân hàng Hội Phong (HSBC) tiếp tục với bạc. Đến tháng 8 năm 2008, cả hai nắm giữ tổng cộng 85% vị thế đầu cơ ròng của bạc. Thị trường bạc nhất loạt giảm giá dưới những nỗ lực chung của hai ngân hàng này, ngày 13 tháng 8 bạc tụt xuống ngưỡng 13 đô-la. Từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 12, nó giảm xuống còn khoảng 9 đô-la/ounce và trở về mức giá năm 2006.

Tất cả điều này không thể thoát khỏi con mắt của Butler - một chuyên gia phân tích thị trường bạc. Tại sao có một tình huống mà các ngân hàng đã tăng đáng kể các vị thế bán khống bạc của họ? Butler nhiều lần đặt câu hỏi cho Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ và các thành viên của Quốc hội về vấn đề này. Cuối cùng, ông nhận được lời giải thích: vì JP Morgan đã tiếp quản Bear Stearns.

Trước đó, Butler và tất cả các nhà đầu tư bạc không thể tìm ra ai là thế lực bán khống lớn nhất trên thị trường bạc, bởi vì trong báo cáo của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai không tiết lộ danh tính của các nhà giao dịch. Báo cáo phân tích thị trường của Butler luôn được mô tả bằng cách không chỉ đích danh. Cho đến lúc đó, Butler mới chợt nhận ra rằng chính Bear Stearns và JP Morgan là hai thế lực chính đã đàn áp giá bạc.

Butler tiết lộ nội tình này ra bên ngoài, gây ra phản ứng mạnh mẽ từ thị trường và làm dấy lên sự phẫn nộ của đông đảo các nhà đầu tư bạc. Điều đó dẫn đến cuộc điều tra của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ với JP Morgan Chase, và nhiều nhà đầu tư đã đệ đơn khởi kiện nhằm chống lại sự thao túng bất hợp pháp thị trường bạc của JP Morgan Chase và HSBC.

Trước sức ép ngày càng tăng của các nhà đầu tư, đến tháng 9 năm 2010, JP Morgan Chase tuyên bố ngừng các nghiệp vụ kinh doanh tự chủ, để đáp ứng các yêu cầu của đạo luật giám sát tài chính mới của Mỹ mang tên “Đạo luật cải cách và bảo vệ người tiêu dùng phố Wall”. Khoảng 20 giao dịch viên hàng hóa tương lai tại London bị sa thải.

Kết quả là, thị trường bạc ngay lập tức tăng giá vượt mốc 21 đô-la/ounce và phá vỡ kỷ lục khi Bear Stearns sụp đổ ngày 17 tháng 3 năm 2008. Kể từ năm 1980, giá bạc hai lần lập kỷ lục cao nhất, và đều có liên quan đến những rắc rối lớn của thế lực thao túng chính thị trường bạc. Lẽ nào lịch sử thực sự chứa đầy những sự trùng hợp thú vị?

Điều đáng chú ý là rất nhiều sự biến lớn trên thị trường bạc đều bắt nguồn từ London, ví dụ như AIG và JP Morgan cũng vậy. Điều này chủ yếu là để tránh những rắc rối của các cơ cấu giám sát quản lý của Mỹ.

Việc thao túng giá bạc nổi tiếng nhất có thể kể đến thất bại kinh hoàng những năm 1970 của “đại phú hào” Mỹ - Hunt Brothers trong việc tích trữ bạc. Thông qua điển phạm này, sách báo dạy mọi người rằng việc giám sát quản lý thị trường thực sự sẽ có hiệu lực, và việc thao túng thị trường hàng hóa tương lai đã chấm dứt mãi mãi. Bất cứ ai muốn thao túng giá bạc một lần nữa thì hãy nhìn Hunt Brothers mà làm gương.