Bác sĩ kể khoảnh khắc cứu bé trai bị hủy cơ, suy tạng sau trận bóng

Một em nhỏ gục xuống bảng đồng hồ xe máy, trẻ còn lại thì gục vào lưng người lớn để trốn nắng gắt. Ảnh: Đinh Hà.

Trận bóng đá lúc 9h sáng của một ngày oi ả cuối tháng 5 bỗng chốc thành nỗi ám ảnh kinh hoàng với một gia đình tại TP.HCM. Nam sinh khỏe mạnh, nặng hơn 60 kg bất ngờ gục ngã, tri giác lịm dần ngay trên sân cỏ.

Từ một buổi tập thể thao cuối tuần bình thường, em bị đẩy thẳng vào cuộc chạy đua hồi sức 3 ngày đêm, đối mặt với bẫy tử thần mang tên "sốc nhiệt" giữa mùa nắng nóng đỉnh điểm.

Cuộc chạy đua hồi sức 3 ngày đêm

Theo lời kể từ gia đình, nam sinh có thói quen đá bóng vào buổi chiều tại một câu lạc bộ địa phương và duy trì lịch tập luyện ngoài trời vào cuối tuần. Trước đó, thể trạng của em hoàn toàn khỏe mạnh, không có bất kỳ bệnh lý nền nào.

Vào sáng ngày xảy ra sự việc (3/5), nam sinh tham gia trận bóng dưới điều kiện thời tiết nắng gắt lúc khoảng 9h mà không đội nón. Sau một thời gian vận động liên tục, em bất ngờ mệt mỏi, vã nhiều mồ hôi rồi ngất xỉu đột ngột trên sân. Trong khi đó, các bạn cùng chơi vẫn sinh hoạt bình thường.

Ban đầu, những người xung quanh nghĩ nam sinh chỉ bị kiệt sức thông thường nên để nằm nghỉ ngơi. Tuy nhiên, giáo viên nhận thấy các dấu hiệu bất thường, tri giác của em xấu đi nhanh chóng nên đã khẩn cấp đưa đến cơ sở y tế gần đó sơ cứu, trước khi chuyển gấp lên bệnh viện tuyến trên.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết bệnh nhi nhập viện trong tình trạng lơ mơ, sốt cao gần 40 độ C, tím tái đầu chi, huyết áp khó đo và suy hô hấp nặng.

"Đây là một trường hợp sốc nhiệt điển hình ở trẻ em do vận động cường độ cao dưới môi trường nắng nóng gay gắt mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp", bác sĩ Tiến kể lại với Tri Thức - Znews.

Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, các bác sĩ xác định bệnh nhi rơi vào tình trạng sốc giảm thể tích do cơ thể mất nước nghiêm trọng vì đổ mồ hôi nhiều nhưng không bù đủ nước, đồng thời bị tăng thân nhiệt nặng do ảnh hưởng từ môi trường. Do tri giác của trẻ diễn tiến xấu, ê-kíp điều trị đã chủ động đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp sớm nhằm kiểm soát đường thở.

Ngay lập tức, một phác đồ hồi sức cấp cứu chuyên sâu được kích hoạt. Các bác sĩ tiến hành truyền dịch chống sốc với tốc độ cao khoảng 20 ml/kg trong vòng 15 phút. Do bệnh nhi có thể trạng lớn, tổng lượng dịch điện giải phải truyền vào cơ thể lên tới khoảng 12 lít mới có thể cải thiện được huyết động. Dù vậy, các bác sĩ vẫn phải phối hợp sử dụng thêm thuốc vận mạch liều thấp để duy trì và ổn định huyết áp động mạch xâm lấn.

Bệnh nhi được điều trị tích cực trong tình trạng suy đa cơ quan. Ảnh: BVCC.

Bác sĩ Tiến phân tích, khác với hiện tượng sốt thông thường do nhiễm trùng hoặc nhiễm siêu vi, tình trạng tăng thân nhiệt do sốc nhiệt hầu như không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường. Do đó, ê-kíp phải liên tục chườm lạnh, điều chỉnh điện giải, đường huyết để hạ thân nhiệt cho bệnh nhi.

Sau giai đoạn hồi sức ban đầu, các chỉ số khí máu và men gan của nam sinh có dấu hiệu cải thiện nhẹ. Tuy nhiên, sau khoảng 24 giờ, độc tính từ tình trạng sốc nhiệt kéo dài bắt đầu bùng phát. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhi bị tổn thương đa cơ quan nghiêm trọng, men gan tăng rất cao, chức năng thận và tụy bị suy giảm mạnh.

Trước diễn tiến nguy kịch, ê-kíp điều trị quyết định tiến hành kỹ thuật lọc máu liên tục sớm cho bệnh nhi nhằm loại bỏ lượng lớn myoglobin giải phóng từ cơ bị hủy, đào thải các chất gây viêm và hỗ trợ hạ nhiệt độ lõi cơ thể, hạn chế các tổn thương không phục hồi lên não bộ. Bệnh nhi phải lọc máu liên tục suốt 72 giờ (tương đương 3 ngày đêm) mới dần ổn định.

Song song đó, em được hỗ trợ chức năng gan bằng thuốc, bổ sung vitamin K1, calci, magne cùng nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu khác. Sau gần 3 tuần điều trị kiên trì, bệnh nhi mới hồi phục hoàn toàn, cai được máy thở, chức năng gan thận trở về bình thường và được xuất viện.

Giới hạn chịu đựng của trẻ dưới nắng gắt

Từ trường hợp này, bác sĩ Tiến cảnh báo thời tiết nắng nóng gay gắt là mối nguy cơ lớn đối với trẻ em khi tham gia các hoạt động thể chất ngoài trời. Khả năng chịu đựng nhiệt độ cao của cơ thể trẻ nhỏ thường chỉ kéo dài khoảng 30-45 phút. Khi đổ mồ hôi quá nhiều mà không được bù nước kịp thời, trẻ rất dễ bị mất nước, rối loạn điện giải nghiêm trọng, dẫn đến ảnh hưởng hoạt động của tim, não và hệ thần kinh.

Để phòng ngừa sốc nhiệt cho trẻ khi chơi thể thao ngoài trời, phụ huynh và giáo viên cần lưu ý hạn chế việc để trẻ vận động kéo dài dưới trời nắng gắt. Nên ưu tiên tập luyện ở những nơi có mái che hoặc không gian thông thoáng.

"Cứ sau 20-25 phút vận động, trẻ cần được nghỉ ngơi định kỳ ở nơi bóng mát và bổ sung nước thường xuyên", bác sĩ Tiến nói.

Cơ thể của trẻ không thể chịu đựng khi ở lâu ngoài trời nắng gắt. Ảnh: Duy Hiệu.

Người lớn nên trang bị cho trẻ quần áo thoáng nhẹ, thấm hút mồ hôi, bắt buộc đội nón rộng vành khi ra nắng và chuẩn bị sẵn trái cây nhiều nước như cam, dưa hấu, dưa lưới, quạt mini, khăn lạnh. Đặc biệt lưu ý tuyệt đối không để trẻ lại một mình bên trong xe ôtô đậu dưới trời nắng, vì nhiệt độ trong cabin có thể tăng vọt lên mức nguy hiểm chỉ trong vài phút, gây tử vong do sốc nhiệt.

Đối với trường hợp trẻ bị sốc nhiệt ở mức độ nhẹ hoặc vừa, biểu hiện dễ thấy là trẻ mệt mỏi nhiều, chóng mặt, nhức đầu, vã mồ hôi liên tục và da nóng đỏ, nhưng tri giác vẫn còn tỉnh táo. Lúc này, người xung quanh cần nhanh chóng đưa trẻ vào nơi bóng râm, thoáng mát và nới lỏng quần áo để cơ thể dễ thoát nhiệt. Nếu trẻ còn tỉnh và uống được, hãy cho uống từng ngụm nước nhỏ để bù dịch, đồng thời dùng khăn lạnh hoặc khăn quấn đá chườm vào các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để hỗ trợ hạ nhiệt.

Trong trường hợp sốc nhiệt tiến triển ở mức độ nặng, trẻ sẽ xuất hiện các dấu hiệu nguy kịch như lơ mơ, phản ứng chậm, ngất xỉu, co giật, rối loạn tri giác, tay chân lạnh ngắt hoặc da nổi bông, vân tím. Khi gặp tình huống này, không cho trẻ uống nước để tránh nguy cơ sặc vào đường thở.

Người sơ cứu cần lập tức thực hiện ngay các bước làm mát cơ thể như nới lỏng quần áo, chườm lạnh, đồng thời khẩn cấp chuyển ngay trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được can thiệp y tế chuyên sâu, tránh các biến chứng suy đa cơ quan đe dọa trực tiếp đến tính mạng.