ASEAN đặt mục tiêu tự cường và kết nối toàn diện

Ngày 9/6, Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba chính thức khai mạc tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”.

Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Timor Leste Kay Rala Xanana Gusmao, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Izumi Nakamitsu cùng đông đảo đại biểu đã dự phiên khai mạc.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các Thủ tướng Thái Lan, Lào, Campuchia, Timor - Leste và đại biểu chụp ảnh chung.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết đây là năm thứ ba liên tiếp Việt Nam tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN với mong muốn tạo dựng một không gian đối thoại cởi mở, nơi hội tụ trí tuệ, tầm nhìn và sáng kiến của các bên liên quan nhằm đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Theo Bộ trưởng, thành công của các kỳ diễn đàn trước đã tạo ra nhiều ý tưởng mới, nhiều đề xuất mang tính thực tiễn được đưa vào quá trình hoạch định chính sách của ASEAN.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ thông tin về Diễn đàn.

Các phiên thảo luận năm nay tập trung vào những vấn đề chiến lược như củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường, phòng ngừa xung đột, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính.

Đáng chú ý, diễn đàn lần đầu tiên mở rộng sự tham gia của các chính đảng, chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và đại diện thanh niên ASEAN, qua đó góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Hòa bình là nền tảng của mọi thành tựu

Thủ tướng Campuchia Hun Manet đánh giá chủ đề của diễn đàn mang tính thời sự và thiết thực trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có.

Dẫn lại nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La 2026, ông cho rằng thế giới đang đứng trước ba cuộc khủng hoảng lớn gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Theo Thủ tướng Campuchia, để định hình tương lai ASEAN cần tập trung vào ba yếu tố cốt lõi là hòa bình, phát triển kinh tế và con người.

Về hòa bình, ông nhấn mạnh ASEAN đã chứng minh hiệu quả của con đường đối thoại, xây dựng lòng tin, tôn trọng độc lập, chủ quyền và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, qua đó đưa Đông Nam Á trở thành một trong những khu vực ổn định và phát triển năng động nhất thế giới.

Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet phát biểu tại Diễn đàn.

“Sự chuyển biến này không diễn ra ngẫu nhiên, mà là kết quả của những lựa chọn chiến lược đúng đắn, đặt hợp tác lên trên đối đầu”, ông khẳng định.

Ở khía cạnh kinh tế, Thủ tướng Campuchia cảnh báo thế giới đang chứng kiến chuỗi khủng hoảng nối tiếp, trong khi các nền kinh tế nhỏ và mở phải chịu nhiều sức ép từ môi trường quốc tế biến động.

Vì vậy, ASEAN cần tiếp tục bảo vệ thành quả hội nhập, thúc đẩy thực thi hiệu quả hiệp định thương mại tự do, đồng thời khai thác các động lực tăng trưởng mới như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế biển xanh, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, nhà lãnh đạo Campuchia nhấn mạnh mọi chính sách phát triển cuối cùng đều phải hướng đến con người. Theo ông, thành công của ASEAN không thể chỉ đo bằng GDP hay thương mại, mà phải được phản ánh qua chất lượng cuộc sống, mức độ ấm no và hạnh phúc của người dân.

Củng cố đoàn kết và khả năng tự cường

Chia sẻ tại diễn đàn, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cho rằng khu vực và thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, trong khi nhiều điểm nóng xung đột tiếp tục tác động tiêu cực đến hòa bình, ổn định và an ninh toàn cầu. Ông đặc biệt lưu ý những diễn biến tại Trung Đông đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh lương thực và an ninh năng lượng thế giới.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Lào cho rằng ASEAN cần duy trì đoàn kết, tăng cường khả năng tự cường và tiếp tục phát huy vai trò trung tâm dựa trên các nguyên tắc chung cũng như phương cách ASEAN.

Đề cập đến những ưu tiên trong tương lai, nhà lãnh đạo Lào nhấn mạnh bốn lĩnh vực then chốt.

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone.

Thứ nhất là tiếp tục thúc đẩy các nguyên tắc chung, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và tăng cường chủ nghĩa đa phương nhằm duy trì hòa bình, an ninh và ổn định khu vực.

Thứ hai là nâng cao năng lực tự cường trong bối cảnh chuyển đổi số và AI đang định hình lại sâu sắc kinh tế - xã hội toàn cầu. Đối với một khu vực có nền tảng nông nghiệp như ASEAN, công nghệ AI có thể hỗ trợ dự báo thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy nông nghiệp thông minh và bảo đảm an ninh lương thực dài hạn.

Tương lai ASEAN sẽ được định hình bởi tầm nhìn, sự đoàn kết, hợp tác và khả năng thích ứng của chúng ta

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone

Thứ ba là tăng cường kết nối toàn diện thông qua hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không, phát triển mạng lưới logistics ví dụ như các tuyến đường sắt cao tốc Viêng Chăn - Hà Nội, hay là đường sắt Lào - Việt Nam các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng liên kết trong khu vực.

Thứ tư là thúc đẩy hợp tác về năng lượng, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và tăng cường đầu tư vào hạ tầng kết nối năng lượng trong khu vực.

ASEAN cần tận dụng cơ hội từ những thay đổi toàn cầu

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đánh giá ASEAN đang đứng trước cơ hội trở thành một trong những khu vực ổn định và năng động nhất thế giới khi nhiều khu vực khác đang phải đối mặt với bất ổn kéo dài.

Theo ông, ASEAN sở hữu những lợi thế chiến lược đặc biệt, trong đó có khả năng kết nối giữa lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực. Đây chính là nền tảng giúp ASEAN duy trì vai trò trung tâm và tạo dựng môi trường ổn định cho phát triển.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. Ảnh: Trần Bình.

Thủ tướng Thái Lan cho rằng tự do hóa và mở cửa cần tiếp tục là định hướng ưu tiên của ASEAN. Bên cạnh việc phát huy vị trí địa chiến lược trên các tuyến hàng hải quốc tế, khu vực cần đẩy mạnh kết nối số và phát triển kinh tế số như một động lực tăng trưởng mới.

Ông bày tỏ kỳ vọng khuôn khổ hợp tác kinh tế số ASEAN sẽ tạo cú hích quan trọng, giúp Đông Nam Á vươn lên trở thành trung tâm kết nối số của thế giới trong thời gian tới.

Trong một thế giới đa chiều, giá trị của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng duy trì lòng tin, đối thoại và không gian hợp tác

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul

Trong bối cảnh các tuyến thương mại hàng hải toàn cầu chịu tác động từ xung đột và bất ổn, Thái Lan kêu gọi tăng cường hợp tác phát triển hạ tầng kết nối, nhằm bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng và giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc bên ngoài.

Nhà lãnh đạo Thái Lan nhấn mạnh, thước đo thành công cuối cùng của ASEAN phải là mức độ an toàn, niềm tin và chất lượng cuộc sống của người dân.

Theo đó, ASEAN cần ưu tiên đầu tư mạnh mẽ hơn cho giáo dục, phát triển kỹ năng, hệ thống an sinh xã hội và chính sách hỗ trợ giới trẻ - lực lượng chịu tác động trực tiếp từ làn sóng chuyển đổi công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Đa dạng là sức mạnh của ASEAN

Lần đầu tiên tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN với tư cách thành viên đầy đủ của ASEAN, Thủ tướng Timor-Leste nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự kiện đối với quốc gia trẻ nhất Đông Nam Á.

Ông đánh giá diễn đàn là cơ hội quan trọng để các nhà lãnh đạo, học giả, doanh nghiệp và người dân cùng trao đổi về tương lai khu vực trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều bất ổn, xung đột địa chính trị và những thách thức đối với luật pháp quốc tế.

Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và tham dự Phiên khai mạc Diễn đàn.

Theo Thủ tướng Timor-Leste, ASEAN tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đối thoại và hợp tác khu vực, bất chấp những biến động của môi trường quốc tế.

Ông cho rằng câu chuyện thành công của Đông Nam Á bắt nguồn từ sự đa dạng. Các quốc gia ASEAN có ngôn ngữ, văn hóa, truyền thống và trải nghiệm phát triển khác nhau, nhưng chính sự đa dạng đó lại trở thành nguồn sức mạnh và trí tuệ chung của cả khu vực.

Trong bối cảnh thách thức đối với luật pháp quốc tế ngày càng gia tăng, nhà lãnh đạo Timor-Leste kêu gọi các nước ASEAN tiếp tục đoàn kết, tăng cường hợp tác và cùng bảo vệ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế.