Áp lực chi phí vật liệu xây dựng chưa 'hạ nhiệt'

Tính đến cuối tháng 3, sản phẩm nhựa đường là mặt hàng chịu tác động mạnh nhất khi tăng gần 32% so với tháng trước. Ảnh: Quỳnh Danh.

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), sản lượng xi măng và clinker năm 2025 tăng khoảng 3-4% so với năm liền trước, trong khi thép xây dựng tăng khoảng 6-7%, nhờ nhu cầu từ các dự án hạ tầng và xây dựng dân dụng. Dù vậy, công suất toàn ngành vẫn chưa được khai thác tối đa.

Sang đầu năm 2026, áp lực chi phí tiếp tục leo thang. Tính đến cuối tháng 3, giá xi măng đã tăng hơn 7% so với tháng trước, thép tăng hơn 2%, gạch lát tăng gần 5%, trong khi cát, đá và gạch xây ghi nhận mức tăng cao hơn, dao động từ 13-23%. Đáng chú ý, nhựa đường là mặt hàng chịu tác động mạnh nhất khi tăng gần 32%.

Sở Xây dựng Hà Nội ghi nhận giá cát xây dựng tăng tại một số khu vực do nguồn cung hạn chế, khi hoạt động khai thác bị kiểm soát chặt chẽ hơn nhằm bảo vệ môi trường và chống khai thác trái phép. Chi phí vận chuyển gia tăng cũng góp phần đẩy giá lên cao.

Bộ Xây dựng nhận định xu hướng tăng giá vật liệu xây dựng có thể tiếp diễn, đặc biệt trong bối cảnh các yếu tố địa chính trị tại Trung Đông còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến giá năng lượng toàn cầu. Biến động nhiên liệu được cơ quan này đánh giá là nhân tố làm gia tăng đáng kể chi phí đầu tư xây dựng.

Dù chịu áp lực chi phí, thị trường xuất khẩu lại mở ra dư địa rõ ràng hơn cho các nhà sản xuất vật liệu xây dựng của Việt Nam. Trong lĩnh vực gạch ốp lát, Việt Nam hiện đứng thứ 3 trong top 10 nước sản xuất gạch ốp lát hàng đầu thế giới và đứng đầu ASEAN.

Đáng chú ý, yếu tố địa chính trị thương mại đang tạo ra lợi thế cạnh tranh bất ngờ. Với phân khúc sàn nhựa vinyl (LVT/SPC), hơn 90% nhu cầu sàn SPC tại thị trường Mỹ là hàng nhập khẩu, trong đó sản phẩm Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng đang dần tăng trưởng chậm lại. Khoảng trống đó hiện được các nhà sản xuất Việt Nam từng bước lấp đầy.

Tại hội thảo chiến lược nhân dịp kỷ niệm 10 năm thành lập AMY GRUPO, bà Phan Thị Thanh, Giám đốc Công ty Chứng khoán Vietcap, đánh giá ngành sàn nhựa vinyl đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh, dần thay thế vật liệu truyền thống nhờ ưu điểm về khả năng chống nước, độ bền và tính dễ thi công. Bà nhận định Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất chi phí thấp với lợi thế cạnh tranh rõ ràng trong bối cảnh này.

Dù vậy các doanh nghiệp vật liệu xây dựng đang phải xử lý đồng thời hai áp lực phải kiểm soát chi phí đầu vào leo thang và nâng cấp tiêu chuẩn quản trị để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu và nhà đầu tư.

Về vấn đề chi phí chuỗi cung ứng đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, bà Lương Thị Thu Phượng, Chủ tịch HĐQT Gốm Á Mỹ Hoa Sơn kiêm Trưởng phòng Mua hàng AMY GRUPO, cho biết doanh nghiệp đang chọn giải pháp ứng dụng hệ thống tuần hoàn khí nóng của lò nung và tận dụng phụ phẩm từ nông - lâm nghiệp để thay thế nhiên liệu hóa thạch, nhằm tiết giảm chi phí năng lượng trong bối cảnh giá nhiên liệu và logistic biến động tăng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đặt ưu tiên nghiên cứu phát triển sản phẩm nhẹ hơn, mỏng hơn nhưng đạt cùng thông số kỹ thuật, giúp giảm tiêu hao nguyên liệu trên từng đơn vị sản phẩm.

Theo TS. Thái Duy Sâm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, khi thị trường bất động sản ấm lên, sức tiêu thụ các mặt hàng như gạch, ốp lát, sứ vệ sinh, kính xây dựng sẽ tăng cao hơn so với năm 2025, bởi các vật liệu này chủ yếu phục vụ công trình nhà ở và bất động sản. Ông dự báo nhóm vật liệu này sẽ tiếp tục tăng giá nhẹ trong năm 2026 theo diễn biến thị trường.