Ảo giác về sự bận rộn: Nghịch lý của hiệu suất trong kỷ nguyên số

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự bận rộn được tôn thờ như một biểu tượng của sự thành đạt. Một buổi sáng điển hình bắt đầu bằng việc kiểm tra hàng chục thông báo tin nhắn, nhảy vào các cuộc họp nối tiếp và kết thúc ngày bằng một danh sách việc cần làm vẫn còn dang dở.

Công nghệ vốn được hứa hẹn sẽ giải phóng con người, nhưng thực tế nó lại đang giam cầm chúng ta trong những vòng lặp vô tận của sự xao nhãng. Nhiều người đang nỗ lực nhiều hơn chỉ để nhận về sự kiệt sức, bởi họ nhầm lẫn giữa hoạt động và hiệu quả.

Công nghệ đang giam cầm chúng ta trong những vòng lặp vô tận của sự xao nhãng. Ảnh: Magnific.

Hiệu suất đỉnh cao của những cá nhân xuất chúng không đến từ việc kéo dài số giờ làm việc, mà đến từ một hệ thống quản trị tâm trí tinh vi được cấu thành từ 3 trụ cột: trạng thái dòng chảy, năng lượng tích cực và tư duy rèn luyện có chủ đích.

Vấn đề đầu tiên nằm ở khả năng kiểm soát sự chú ý. Trong cuốn sách Flow - Dòng chảy, Mihaly Csikszentmihalyi chỉ ra năng suất thực sự chỉ xuất hiện khi con người đạt tới trạng thái đắm chìm hoàn toàn vào công việc. Đây là lúc độ khó của thử thách tương xứng với kỹ năng của cá nhân.

Tác giả Mihaly Csikszentmihalyi

Tuy nhiên, trong thế giới hiện đại, cái giá của sự chú ý đang bị bào mòn bởi chi phí chuyển đổi nhiệm vụ. Mỗi khi bạn liếc nhìn điện thoại, não bộ mất trung bình 23 phút để quay lại trạng thái tập trung sâu ban đầu. Những người xuất chúng hiểu họ không cần nhiều thời gian hơn, họ cần những khoảng lặng không bị chia cắt để bản thân công việc trở thành một nguồn vui tự thân thay vì một gánh nặng phải hoàn thành.

Trụ cột thứ hai giải quyết bài toán về sức bền thông qua động lực nội tại. Sai lầm phổ biến của đa số chúng ta là tin rằng kỷ luật thép và ý chí là chìa khóa duy nhất. Nhưng trong cuốn Vui với việc mình làm, Ali Abdaal đã phản biện mạnh mẽ quan điểm này. Ông cho rằng cảm xúc tích cực không phải là phần thưởng sau khi thành công, mà là nhiên liệu để đạt được thành công đó. Khi bạn ép buộc bản thân làm việc trong sự chán ghét, bạn đang đốt cháy năng lượng tâm thần với tốc độ khủng khiếp. Những người duy trì hiệu suất cao trong dài hạn là những bậc thầy trong việc tìm thấy sự tò mò và ý nghĩa ngay trong những tác vụ đơn điệu nhất. Họ không quản lý thời gian; họ quản lý năng lượng và niềm vui của chính mình.

Sách Vui với việc mình làm của tác giả Ali Abdaal

Cuối cùng, mọi sự tập trung và hưng phấn sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi quá trình rèn luyện có chủ đích. Qua cuốn sách Biến tiềm năng thành tài năng, tác giả Adam Grant nhấn mạnh tài năng thiên bẩm chỉ là một biến số nhỏ. Khác biệt nằm ở khả năng chịu đựng những phản hồi khắc nghiệt để cải thiện từng chi tiết nhỏ nhất. Đây là một hành trình đầy đau đớn mà Giáo sư tâm lý học Angela Duckworth gọi là sự kiên trì. Hiệu suất xuất chúng là kết quả của việc lặp đi lặp lại những thứ cơ bản với một tiêu chuẩn khắt khe hơn mỗi ngày.

Trong thực tế, nếu bạn đang làm việc trong một môi trường văn hóa đề cao sự phản ứng tức thì hoặc có một cấp trên trực tiếp luôn đòi hỏi phản hồi trong vòng 5 phút, thì mọi lý thuyết về sự tập trung sâu đều trở nên xa xỉ. Vì thế, đừng dựa 100% vào bất cứ công thức nào mà hãy linh hoạt đo lường và đàm phán lại các ranh giới trong công việc của chính bạn. Hiệu suất đỉnh cao không phải là một đích đến cố định, nó là một quá trình tối ưu hóa liên tục giữa khả năng của bạn và áp lực từ thế giới bên ngoài.