Tết Nguyên đán không chỉ là dịp dọn dẹp nhà cửa, trao nhau lời chúc hay phong bao lì xì đỏ thắm, mà còn là thời điểm mỗi gia đình chuẩn bị những món ăn ngon, bổ dưỡng, mang nhiều ý nghĩa cát tường. Trên mâm cơm đầu năm, mỗi món ăn không đơn thuần để thưởng thức mà còn gửi gắm ước nguyện về một năm mới đủ đầy, hanh thông và nhiều may mắn.
Canh khổ qua
Mướp đắng, hay còn gọi là khổ qua, là món ăn quen thuộc trên mâm cơm Tết của nhiều gia đình. Ngay từ tên gọi, món canh này đã mang thông điệp rõ ràng: những vất vả, muộn phiền trong năm cũ sẽ đi qua, nhường chỗ cho một năm mới bình an, tràn đầy năng lượng tích cực.
Những trái khổ qua được nhồi đầy thịt băm, nấm mèo, nấu mềm vừa phải, tượng trưng cho sự đủ đầy, sung túc. Không chỉ mang ý nghĩa tinh thần, khổ qua còn giàu vitamin C, chất chống oxy hóa và các hợp chất tự nhiên có lợi cho việc kiểm soát đường huyết, nên thường được ứng dụng làm bài thuốc thanh nhiệt, giải độc...
Thịt kho trứng
Mỗi khi Tết đến, nhiều gia đình Việt đã chuẩn bị những nồi thịt kho trứng trước đó vài ngày. Nồi thịt ba chỉ kho trứng với màu nâu óng, vị đậm đà, từ lâu trở thành hình ảnh quen thuộc trong căn bếp ngày xuân.
Miếng thịt vuông kết hợp cùng quả trứng tròn được xem như biểu tượng của sự hài hòa âm dương, thịnh vượng, tiền tài phát đạt. Ở miền Nam, mọi người thường kho một nồi thịt lớn khoảng 1-2 kg thịt và hơn chục trứng vịt để ăn dần, và thiết đãi khách, vừa giữ không khí sum vầy trong những ngày đầu năm. Món này thường ăn kèm củ kiệu, dưa giá hoặc cải chua để cân bằng vị giác.
Cá
Trong văn hóa Á Đông, cá là món ăn mang ý nghĩa may mắn, thường xuất hiện trong bữa cơm đầu năm. Người ta quan niệm nên ăn cá nguyên con, từ đầu đến đuôi, như một lời chúc cho mọi việc "đầu xuôi đuôi lọt".
Trong tiếng Trung, từ "cá" có cách phát âm gần với chữ "dư", tượng trưng cho sự dư dả, đủ đầy. Vì vậy, nhiều gia đình còn chừa lại một phần cá sau bữa ăn như ngụ ý luôn có của để dành cho cả năm.
Há cảo phát tài
Mang hình dáng như những chiếc túi tài lộc, món há cảo phát tài được xem là biểu tượng của may mắn, giàu có và phước lành. Đây là món ăn truyền thống của cộng đồng người Hoa, thường xuất hiện trong các dịp lễ Tết hoặc những bữa ăn sum vầy đầu năm.
Phần vỏ bột mềm dai bọc nhân rau củ, tôm, thịt băm rồi buộc lại bằng cọng hành luộc, sau đó đem hấp chín. Nhân rau củ ngọt nhẹ, vị thanh, hình thức bắt mắt khiến món ăn này ngày càng xuất hiện nhiều trong các bữa tiệc đầu năm như một biến tấu hiện đại nhưng vẫn mang thông điệp may mắn.
Xôi gấc
Gấc là loại quả quen thuộc trong ẩm thực Việt, đặc biệt nổi bật qua món xôi gấc trên mâm cỗ Tết. Màu đỏ rực tượng trưng cho may mắn, hỷ sự và thịnh vượng nên gần như không thể thiếu trong những ngày đầu năm.
Ngoài ý nghĩa tinh thần, gấc còn giàu dưỡng chất và lycopene - những chất chống oxy hóa có lợi cho mắt và giúp bảo vệ tế bào. Độ dẻo kết dính của xôi cũng được nhiều người ví như việc giữ chặt vận may, mong năm mới suôn sẻ và hanh thông.
Quả sung
Đúng như tên gọi, quả sung tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy nên thường xuất hiện trong mâm ngũ quả của người Việt.
Vị chát nhẹ của sung tươi có thể hơi khó ăn, vì vậy nhiều gia đình chọn sung muối để dùng kèm trong bữa cơm ngày Tết, vừa chống ngán vừa tạo thêm hương vị. Ngoài ra, sung còn được dùng để kho thịt, kho cá, tạo nên món ăn dân dã nhưng đậm chất ngày xuân.
Với các món ăn phong phú và đặc sắc, Việt Nam được xếp vào danh sách những quốc gia có nền ẩm thực tuyệt vời của thế giới.
Mục Du lịch - Ẩm thực giới thiệu hai cuốn sách Lê la quà vặt và Ăn quà xuyên Việt. Xuất bản năm 2017, đây có lẽ là những cuốn sách tranh ẩm thực đầu tiên của một tác giả Việt được xuất bản. Bằng những hình vẽ dễ thương và sinh động, vui tươi và hài hước, những trang vẽ của Đặng Hồng Quân khiến người xem như có thể mường tượng ra khung cảnh náo nhiệt của các hàng quà, thậm chí có đôi khi lộn xộn, nhôm nhoam như ngoài đời thực ta có thể vẫn bắt gặp.
> Đọc tiếp: 'Từ điển' món ngon nước Việt bằng tranh
