4 yếu tố giúp trẻ tăng trưởng chiều cao tối đa

Nhiều yếu tố có thể can thiệp giúp trẻ tăng chiều cao. Ảnh: Shutterstock.

Theo ThS.BS Nguyễn Trọng Tín, Phòng khám Nhi khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), sự phát triển chiều cao gắn liền với quá trình tăng trưởng chiều dài của xương. Để có vóc dáng cân đối và hệ vận động khỏe mạnh, các xương trong cơ thể cần phát triển hài hòa theo từng giai đoạn.

Di truyền - yếu tố đặt nền móng cho chiều cao

Di truyền là yếu tố nền tảng, ảnh hưởng khoảng 60-80% tiềm năng chiều cao của trẻ. Ngay từ khi sinh ra, mỗi trẻ đã có sự khác biệt về thể chất như cân nặng, chiều dài cơ thể do thừa hưởng từ cha mẹ.

Sự khác biệt giữa các chủng tộc, như người phương Tây và người châu Á, cũng phần nào phản ánh vai trò của yếu tố bẩm sinh. Tuy nhiên, đây không phải yếu tố “quyết định tuyệt đối”, bởi chiều cao thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện nuôi dưỡng và môi trường sống.

Dinh dưỡng - “đòn bẩy” giúp tối ưu tăng trưởng

Dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc phát triển hệ xương. Trẻ cần được cung cấp đầy đủ các nhóm chất thiết yếu như

• Protein (thịt, cá, trứng, sữa, đậu) giúp xây dựng mô xương
• Canxi và phốt pho (sữa, tôm, cua, cá nhỏ ăn cả xương) giúp tăng mật độ xương
• Vitamin D (ánh nắng, thực phẩm bổ sung) hỗ trợ hấp thu canxi
• Kẽm, magie và vitamin K góp phần vào quá trình khoáng hóa xương

Thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt trong những năm đầu đời và giai đoạn tăng trưởng nhanh, có thể khiến trẻ không đạt được chiều cao tối ưu. Việc ăn uống cần đa dạng, cân đối, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đảm bảo khẩu phần phù hợp theo độ tuổi.

Dậy thì - “cửa sổ vàng” bứt phá chiều cao

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), yếu tố di truyền chỉ quyết định khoảng 20% chiều cao của trẻ. Trong khi đó, dinh dưỡng, vận động và lối sống chiếm hơn 50%, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng.

Tuổi dậy thì là giai đoạn hệ xương phát triển nhanh nhất trước khi các sụn tăng trưởng ở đầu xương dần đóng lại. Nếu được chăm sóc đúng cách trong thời kỳ này, trẻ có thể đạt tốc độ tăng trưởng chiều cao khoảng 10-12 cm mỗi năm

Chiều cao tăng liên tục từ khi sinh ra nhưng bứt phá mạnh nhất ở tuổi dậy thì nhờ sự gia tăng hormone tăng trưởng và hormone sinh dục. Bé gái thường phát triển nhanh trong khoảng 8-13 tuổi, còn bé trai từ 9-14 tuổi. Trong giai đoạn này, nếu được bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và vận động hợp lý, trẻ có thể tăng tốc chiều cao đáng kể trước khi sụn tăng trưởng dần đóng lại.

Vận động và lối sống - yếu tố hỗ trợ quan trọng

Hoạt động thể chất được xem là yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy tăng trưởng chiều cao. Khi cơ thể vận động với cường độ phù hợp, tuyến yên sẽ tăng tiết hormone tăng trưởng, loại hormone giúp xương phát triển dài ra. Việc tập luyện thường xuyên có thể làm lượng hormone tăng trưởng tăng gấp 3-4 lần so với bình thường. Đồng thời, các động tác bật nhảy, kéo giãn hoặc vươn người cũng tạo lực tác động lên các mô sụn ở đầu xương, kích thích sụn tăng trưởng phát triển trước khi chúng đóng lại.

Những môn thể thao có nhiều động tác bật nhảy như bóng rổ, nhảy dây, cầu lông được cho là có lợi cho sự phát triển chiều cao. Ngoài ra, bơi lội, tập xà đơn hoặc yoga cũng giúp kéo giãn cột sống và giảm áp lực do trọng lực. Trẻ em và thanh thiếu niên được khuyến khích vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày. Thời gian này có thể chia thành hai lần, mỗi lần khoảng 30 phút để phù hợp với lịch học

Bên cạnh đó, giấc ngủ sâu, đặc biệt trước 22h là thời điểm hormone tăng trưởng tiết ra mạnh nhất. Thói quen sinh hoạt lành mạnh, hạn chế thiết bị điện tử, tránh căng thẳng kéo dài cũng góp phần hỗ trợ quá trình phát triển chiều cao.

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), cải thiện dinh dưỡng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thể trạng, tầm vóc trẻ em. Các hoạt động can thiệp cần được triển khai sớm và đồng bộ, bao gồm tư vấn dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ nhỏ, bổ sung vi chất như vitamin A, sắt, hỗ trợ trẻ suy dinh dưỡng, đồng thời phát hiện và quản lý tình trạng suy dinh dưỡng tại cộng đồng.