100 ngày chiến sự Iran: Những con số cho thấy cái giá của xung đột

Sau 100 ngày kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran ngày 28/2/2026, cuộc xung đột đã để lại những con số đáng chú ý. Ảnh: Reuters

Gần 7.000 người thiệt mạng

Ngày 7/6 đánh dấu tròn 100 ngày kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran - cuộc chiến mà Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố sẽ kết thúc "rất nhanh". Tuy nhiên, sau hơn ba tháng giao tranh, các số liệu cho thấy cuộc xung đột vẫn chưa tiến gần đến hồi kết.

Theo thống kê của Al Jazeera, ít nhất 7.129 người đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bùng phát. Trong đó có 3.593 người ở Lebanon, 3.468 người tại Iran, 29 người ở các quốc gia vùng Vịnh, cùng với 26 người Israel và 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tấn công trả đũa của Iran.

Đáng chú ý, Lebanon hiện ghi nhận số người thiệt mạng cao hơn cả Iran - quốc gia vốn là mục tiêu chính của chiến dịch quân sự.

Những con số này cho thấy phạm vi ảnh hưởng của cuộc chiến đã vượt xa biên giới Iran, lan sang nhiều quốc gia trong khu vực. Nó không chỉ làm thay đổi cục diện an ninh Trung Đông mà còn tạo ra những tác động lan rộng đối với kinh tế và chính trị toàn cầu.

Cú sốc giá dầu tăng gần gấp đôi, 146 quốc gia chịu tác động

Một trong những tác động lớn nhất của cuộc chiến là sự gián đoạn tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu trước khi xung đột nổ ra.

Dữ liệu theo dõi tàu thuyền cho thấy từ ngày 28/2 đến 31/5 chỉ có khoảng 607 tàu đi qua eo biển này, tương đương gần 7 tàu/ngày. Trước chiến tranh, con số này vào khoảng 100 tàu/ngày.

Việc hoạt động vận tải suy giảm mạnh đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời kéo theo tình trạng tăng chi phí vận chuyển, thiếu tàu chở dầu và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia nhận định đây là một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường năng lượng toàn cầu rơi vào tình trạng biến động mạnh trong ba tháng qua.

Khói bốc lên từ vùng ngoại ô phía nam thủ đô Beirut của Lebanon sau một cuộc tấn công của Israel. Ảnh: Reuters

Trước khi chiến tranh bùng phát, dầu Brent được giao dịch quanh mức 70 USD/thùng. Chỉ một tuần sau khi chiến sự nổ ra, giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng và có thời điểm tiến sát 120 USD/thùng trước khi ổn định quanh mốc 100 USD.

Theo Al Jazeera, ít nhất 146 quốc gia đã ghi nhận giá nhiên liệu tăng kể từ cuối tháng 2.

Các nền kinh tế châu Á chịu tác động đặc biệt lớn do phụ thuộc vào nguồn dầu từ vùng Vịnh. Tại Myanmar, giá xăng tăng hơn 90% trong ba tháng đầu xung đột. Ở Nigeria, giá nhiên liệu tăng hơn 50%, trong khi một số quốc gia Mỹ Latinh như Peru ghi nhận mức tăng khoảng 40%.

Không chỉ giá nhiên liệu, chi phí sản xuất phân bón, vận tải và nhiều mặt hàng tiêu dùng cũng chịu áp lực tăng do giá năng lượng leo thang.

Nghiên cứu viên Hadi Kahalzadeh thuộc Viện Quincy nhận định cuộc chiến đã góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu, kéo giảm tăng trưởng kinh tế và làm dấy lên nguy cơ suy thoái tại một số nền kinh tế. Theo ông, tác động đầy đủ của cuộc chiến vẫn chưa thể đo lường hết.

"Chúng ta biết rằng, cuộc chiến Iran đã làm giảm GDP toàn cầu, gia tăng lạm phát và làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng chậm hơn, lạm phát cao hơn và nguy cơ suy thoái kinh tế mới. Giá năng lượng, phân bón và kim loại quan trọng tăng cao đã làm tăng chi phí đầu vào công nghiệp và nông nghiệp, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và lạm phát. Nhưng tác động đầy đủ đến chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn chưa được biết", ông Hadi Kahalzadeh nói.

Cùng với cú sốc năng lượng, thị trường tài chính toàn cầu cũng trải qua nhiều đợt biến động lớn. Chỉ số S&P 500 của Mỹ từng giảm hơn 9% vào cuối tháng 3 so với mức đỉnh trước đó khi nhà đầu tư lo ngại về nguy cơ chiến tranh lan rộng.

Các thị trường châu Âu và châu Á, vốn phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, chịu áp lực lớn hơn. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản ghi nhận những phiên giảm mạnh ngay sau khi chiến sự bùng phát trước khi phục hồi nhờ các tín hiệu đàm phán.

Tuy nhiên, bất chấp xung đột, đà tăng của nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo đã giúp các chỉ số Nasdaq và S&P 500 sau đó phục hồi và thiết lập các mức cao mới.

Gánh nặng chính trị đối với ông Trump

Trong khi thị trường tài chính dần thích nghi với cú sốc chiến tranh, mặt trận ngoại giao lại chưa ghi nhận bước tiến đáng kể.

Hôm 8/4, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian, nhằm tạm dừng giao tranh và nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao, trong khi Iran đồng ý cho phép vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, Israel đã tiến hành hơn 100 cuộc không kích trên khắp Lebanon, khiến hơn 250 người thiệt mạng.

Sau đó, các vòng đàm phán tiếp tục diễn ra tại Pakistan từ ngày 11-12/4 nhưng cuối cùng vẫn thất bại vì vấn đề hạt nhân. Tổng thống Trump khi đó nói rằng: "Hầu hết các điểm đều được nhất trí, nhưng điểm duy nhất quan trọng, vấn đề hạt nhân, thì không".

Phía Iran đã bác bỏ lập trường của Mỹ và đưa ra đề xuất phản hồi, mà sau đó ông Trump gọi là "vô nghĩa", đồng thời cảnh báo rằng thỏa thuận ngừng bắn đang "trong tình trạng nguy kịch". Ngay lập tức, Washington tuyên bố áp đặt phong tỏa hải quân đối với hoạt động vận tải hàng hóa của Iran, làm gia tăng căng thẳng.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gặp gỡ Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf trước cuộc đàm phán ngày 11/4. Ảnh: Reuters

Theo ông Omar Rahman, chuyên gia của Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu, trở ngại lớn nhất hiện nay là sự thiếu lòng tin giữa hai bên. Cuộc chiến có thể sắp kết thúc, nhưng kết quả vẫn còn bỏ ngỏ tùy thuộc vào việc bên nào sẽ nhượng bộ.

"Một thỏa thuận chi tiết và cụ thể hơn sẽ khó có thể đạt được. Ông Trump dựa vào những người không chuyên để đàm phán các vấn đề lớn và điều đó không mang lại kết quả. Ông Trump muốn đạt được một thỏa thuận nhanh gọn chỉ với vài điểm chính được thống nhất một cách đơn giản, thay vì theo đuổi một thỏa thuận chi tiết, được thương lượng kỹ càng và đủ bền vững để duy trì theo thời gian", ông Rahman nói.

Chuyên gia này cũng cho rằng phía Iran hiện không tin tưởng Washington sẽ duy trì các cam kết trong tương lai: "Tôi nghĩ phía Iran ý thức được điều đó. Họ không tin tưởng Mỹ, họ không tin tưởng ông Trump sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết trong tương lai".

Bên cạnh những hệ lụy về kinh tế và an ninh, cuộc chiến cũng đang trở thành thách thức chính trị đối với Tổng thống Trump. Theo số liệu tổng hợp của RealClearPolitics công bố ngày 2/6, tỷ lệ ủng hộ ông Trump ở mức 40,3%, trong khi 57% người Mỹ không hài lòng với hiệu quả điều hành của ông.

Sau 100 ngày, cuộc chiến chống Iran chưa mang lại đột phá quân sự hay ngoại giao mang tính quyết định. Thay vào đó, những con số về thương vong, giá năng lượng và tác động kinh tế đang cho thấy cái giá ngày càng lớn của cuộc xung đột đối với Trung Đông và toàn bộ nền kinh tế thế giới.