Cận cảnh 'siêu robot' lần đầu xuất hiện tại bệnh viện ở TP.HCM

Nằm trong phòng tiền phẫu, bà Nguyễn Thị Bích (73 tuổi, TP.HCM) không giấu nổi sự hồi hộp xen lẫn kỳ vọng trước khi bước vào cuộc đại phẫu ung thư phổi. Với nốt mờ 13 mm ở thùy trên phổi trái, bà là bệnh nhân đầu tiên được thực hiện phẫu thuật bằng Robot Da Vinci Xi thế hệ 4 tại Bệnh viện FV (TP.HCM). Sự tin tưởng của bà đặt trọn vào ê-kíp bác sĩ và hệ thống robot hiện đại nhất thế giới hiện nay.

Tại khu vực chuẩn bị, toàn bộ ê-kíp phẫu thuật thực hiện một cuộc “tổng duyệt” kỹ thuật nghiêm ngặt trước khi vận hành hệ thống Da Vinci Xi. Khác với phẫu thuật thông thường, bác sĩ Đặng Đình Minh Thanh, Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực kiêm Trưởng Trung tâm Phẫu thuật Robot và cộng sự phải kiểm tra kỹ lưỡng từ vị trí đặt các cánh tay robot đến quy trình phối hợp dụng cụ. Mọi kịch bản từ xử lý tổn thương lành tính, đến cắt thùy phổi triệt căn đều được tính toán chi tiết để không có bất kỳ sai sót nào xảy ra.

Ngay sau khi bệnh nhân được gây mê nội khí quản ổn định, bác sĩ Thanh dùng bút chuyên dụng tỉ mỉ vẽ sơ đồ các vị trí đặt cánh tay robot trên ngực bà Bích. Những nét vẽ này được tính toán chuẩn xác dựa trên hình ảnh CT, nhằm xác định "tọa độ vàng" để các cánh tay robot có thể tiếp cận khối u một cách thuận lợi nhất.

Trước khi chính thức phẫu thuật, bác sĩ Thanh thực hiện công đoạn "docking", ghép nối hệ thống robot với cơ thể bệnh nhân. Đây là giai đoạn thiết yếu để kết nối thành công các cánh tay robot vào các ống dẫn dụng cụ (trocar) đã được đặt sẵn trên lồng ngực.

Cánh tay robot thể hiện sự ưu việt tuyệt đối với khả năng xoay linh hoạt 540 độ, vượt xa biên độ chuyển động của cổ tay người. Trong không gian lồng ngực chật hẹp, robot luồn lách qua các xương sườn một cách tinh tế để tiếp cận nốt tổn thương đầu tiên chỉ trong 20 phút.

Thách thức lớn nhất xuất hiện khi ê-kíp phải tìm kiếm nốt tổn thương thứ hai nằm ẩn sâu trong nhu mô phổi trái. Đây là giai đoạn căng thẳng nhất, kéo dài gần một giờ đồng hồ vì khối u quá nhỏ và nằm ở vị trí cực kỳ hiểm hóc. Bác sĩ Thanh điều khiển cánh tay robot bóc tách từng lớp mô phổi mỏng manh với sự kiên trì và tỉ mỉ tối đa để lấy bằng được mẫu bệnh phẩm.

Sau khi mẫu bệnh phẩm được lấy ra, ê-kíp hồi hộp chờ đợi kết quả sinh thiết lạnh ngay tại phòng mổ để quyết định bước tiếp theo. Khi kết quả xác định là ung thư phổi không tế bào nhỏ, ca mổ lập tức chuyển sang giai đoạn khó nhất là cắt thùy trên phổi trái. Đây là khu vực "đáng sợ" nhất với các phẫu thuật viên lồng ngực vì cấu trúc giải phẫu cực kỳ phức tạp và hệ thống mạch máu dày đặc. Bác sĩ Thanh bắt đầu điều khiển robot thực hiện các thao tác xử lý mạch máu tầng tầng lớp lớp.

Robot phẫu thuật da Vinci đã trải qua nhiều thế hệ phát triển gồm Standard, S, Si và hiện nay là da Vinci Xi thế hệ thứ 4 ra mắt năm 2014, vẫn được xem là dòng hiện đại đang lưu hành tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Với hệ thống “mắt thần” 3D phóng đại, cánh tay robot linh hoạt và các công nghệ hỗ trợ định vị, huỳnh quang ICG, da Vinci Xi tạo ra bước ngoặt lớn trong phẫu thuật ít xâm lấn, cho phép bác sĩ tiếp cận chính xác các tổn thương chỉ vài milimet. Tại Việt Nam hiện có 3 hệ thống robot da Vinci thế hệ 4 đang được đưa vào sử dụng tại các bệnh viện lớn. Việc vận hành robot đòi hỏi phẫu thuật viên phải trải qua đào tạo và cấp chứng chỉ nghiêm ngặt của hãng, đồng thời duy trì tần suất phẫu thuật đều đặn để bảo đảm kỹ năng và an toàn cho người bệnh.

Không dừng lại ở việc cắt bỏ khối u, robot tiếp tục hỗ trợ bác sĩ nạo vét triệt để 5 nhóm hạch nằm sâu gần cuống phổi và các mạch máu lớn. Khả năng tiếp cận tỉ mỉ của robot giúp việc bóc tách hạch diễn ra nhẹ nhàng, sạch sẽ, giảm thiểu nguy cơ tế bào ung thư còn sót lại. Đây chính là lợi thế rất lớn của phẫu thuật robot trong việc điều trị ung thư phổi giai đoạn sớm, giúp tăng tỷ lệ khỏi bệnh hoàn toàn.

Điểm sáng của thế hệ robot thứ 4 chính là dao hàn mạch (stapler) có khả năng gập góc linh hoạt như khớp tay. Dụng cụ này cho phép bác sĩ tiếp cận những mạch máu nằm khuất sau các cấu trúc quan trọng, vừa cắt vừa cầm máu tức thì. Phẫu trường nhờ vậy luôn khô ráo.

Trong suốt 3,5 giờ phẫu thuật, hệ thống robot thế hệ 4 giúp loại bỏ các "thời gian chết" nhờ việc thay đổi góc nhìn và dụng cụ linh hoạt. Các lỗ rạch nhỏ 8 mm không chỉ giúp bác sĩ thao tác chính xác, mà còn giảm thiểu tối đa các tổn thương thần kinh và mô mềm cho bệnh nhân. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của bác sĩ và công nghệ đỉnh cao đã biến ca đại phẫu trở thành một can thiệp xâm lấn tối thiểu hiệu quả.

Chỉ vài giờ sau ca phẫu thuật, bà Bích đã tỉnh táo và có thể nói chuyện nhẹ nhàng với người thân. Cảm giác đau đớn sau mổ là rất ít, khác xa với những gì bà từng lo sợ về một ca mổ xẻ lồng ngực phức tạp. Chỉ 3 ngày sau, bà Bích được xuất viện trong tình trạng sức khỏe hoàn toàn ổn định.