Vì sao UAE và Saudi Arabia bí mật tấn công Iran?

Thông tin này đang thu hút sự chú ý, bởi trước đó cả UAE và Saudi Arabia đều công khai tuyên bố không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.

UAE và Saudi Arabia giấu kín việc tấn công Iran

Ngày 12/5, thông tin về việc UAE và Saudi Arabia từng thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 3 và tháng 4 mới được một số tờ tin tức uy tín đăng tải.

Theo Wall Street Journal, lực lượng vũ trang UAE đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Iran trên đảo Lavan hồi đầu tháng 4. Các cuộc tấn công của UAE diễn ra quanh thời điểm Tổng thống Trump công bố lệnh ngừng bắn với Iran.

Saudi Arabia cũng được cho là đã tiến hành không kích Iran hồi cuối tháng 3. Mục tiêu trong các cuộc không kích của Saudi Arabia hiện chưa được làm rõ.

Một số quan chức Iran và phương Tây cho biết Saudi Arabia vốn đã thông báo cho Iran về các cuộc tấn công của mình. Sau đó, hoạt động ngoại giao cùng những cảnh báo từ Saudi Arabia về khả năng tiếp tục đáp trả, nếu còn bị tấn công, đã đưa tới sự đồng thuận giữa hai nước nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia bị tấn công trong tháng 3. Ảnh: Reuters.

Theo Telegraph, thông tin mới được tiết lộ này cho thấy UAE và Saudi Arabia dường như đã âm thầm chuyển từ vị thế phòng thủ đơn thuần, sang tham chiến ở mức độ hạn chế. Trục Mỹ - Israel - vùng Vịnh cũng đang phối hợp sâu hơn về quân sự.

Thông tin này nếu chính thức được các bên xác nhận sẽ đánh dấu bước leo thang lớn khi các đồng minh Arab của Mỹ bị kéo ngày càng sâu vào chiến sự, dù muốn hay không.

Những điều này có nguy cơ đẩy UAE và Saudi Arabia trở thành các bên tham chiến trực tiếp, nếu Mỹ - Israel và Iran tái chiến.

Hiện tại, Saudi Arabia và UAE chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin liên quan tới những cuộc tấn công từng tiến hành bí mật nhằm vào lãnh thổ Iran.

Thông tin về các cuộc tấn công bí mật này bất ngờ xuất hiện trong bối cảnh ông Trump đánh giá lệnh ngừng bắn với Iran đang phải... “thở máy”.

“Tôi cho rằng lệnh ngừng bắn hiện giống như đang phải thở bằng máy, bác sĩ bước vào và nói người thân của anh chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót”, ông Trump nói với các phóng viên.

Hình ảnh ẩn dụ được ông Trump đưa ra trong ngày 11/5, sau khi ông bác bỏ đề xuất mới từ Tehran, cho rằng các điều kiện Iran đặt ra là vô lý. Trong đề xuất, Iran yêu cầu được giải phóng khoảng 100 tỷ USD tài sản bị đóng băng, được dỡ trừng phạt và được công nhận những quyền lợi chiến lược.

UAE và Saudi Arabia ngày càng cứng rắn

Saudi Arabia được cho là ngày càng có lập trường cứng rắn với Iran sau khi Tehran phóng hàng chục máy bay không người lái và tên lửa vào lãnh thổ nước này trong giai đoạn đầu xung đột.

Trước đó, hai nước đã có nhiều năm đối đầu do ủng hộ các phe khác nhau trong nhiều cuộc xung đột tại Trung Đông.

Trong cuộc họp báo ở Riyadh ngày 19/3, Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud từng tuyên bố Saudi Arabia “bảo lưu quyền thực hiện hành động quân sự đối với Iran và sẵn sàng hành động nếu thấy cần thiết”.

3 ngày sau đó, Saudi Arabia tuyên bố tùy viên quân sự Iran cùng 4 nhân viên đại sứ quán là những nhân vật không được hoan nghênh.

Sau các động thái cứng rắn của Saudi Arabia, bao gồm cả những cuộc tấn công tiến hành bí mật nhưng có thông báo cho Tehran biết, số vụ tập kích vào Saudi Arabia giảm mạnh.

Thống kê từ Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho thấy số cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran nhằm vào nước này đã giảm từ hơn 105 vụ trong tuần cuối tháng 3, xuống còn hơn 25 vụ trong tuần đầu tháng 4.

Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah của UAE bị tấn công trong tháng 3. Ảnh: Reuters.

Về UAE, kể từ khi chiến sự Iran bắt đầu, đây là quốc gia vùng Vịnh hứng chịu nhiều đợt tấn công nhất từ Iran. UAE cho biết nước này đã đánh chặn hơn 2.250 máy bay không người lái, 29 tên lửa hành trình và 551 tên lửa đạn đạo do Iran phóng đi.

Các cuộc tấn công của Iran khiến ít nhất 10 dân thường tại UAE thiệt mạng, hơn 230 người khác bị thương do các vụ tập kích và mảnh vỡ từ tên lửa bị đánh chặn.

UAE gọi các cuộc tấn công này là “hành động gây hấn của Iran”, nhưng trước nay UAE vẫn khẳng định không tham gia chiến sự chống lại Iran.

Ngày 13/5, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee chính thức xác nhận Israel đã chuyển giao cho UAE một tổ hợp phòng không Vòm Sắt cùng đội ngũ giúp vận hành hệ thống này. Hệ thống Vòm Sắt được cho là đã giúp sức đáng kể cho UAE trong hoạt động phòng thủ thời gian qua. Đây là sự hỗ trợ chưa từng được Israel tiến hành với một quốc gia Arab nào khác.

Tháng 3/2025, Mỹ cũng công bố thương vụ bán cho UAE lượng thiết bị quân sự trị giá hơn 1,4 tỷ USD, bao gồm trực thăng và linh kiện cho tiêm kích F-16.

Vì sao Iran tấn công mạnh UAE?

Trong khi Saudi Arabia nhận được sự nhượng bộ từ phía Iran, UAE ngày càng bị Iran nhắc đích danh nhiều hơn trong các thông điệp về chiến sự. Iran cảnh báo sẽ tiến hành các đòn tấn công mạnh hơn nhằm vào UAE, nếu Mỹ và Israel nối lại các cuộc tấn công.

Ông Ali Khezrian, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, phát biểu trên truyền hình nhà nước Iran hồi đầu tuần này: “Hiện tại, chúng tôi không xem UAE là hàng xóm, mà là căn cứ thù địch”,

UAE cũng bị nhắc trong các tuyên bố do Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, thuộc lực lượng vũ trang Iran, đưa ra trong tháng này. Các tuyên bố cảnh báo giới lãnh đạo UAE không trở thành “hang ổ của người Mỹ cùng các khí tài quân sự phản bội thế giới Hồi giáo và người Hồi giáo”.

Các tuyên bố cũng cho rằng việc UAE đang ngày càng tăng cường quan hệ quân sự, chính trị và tình báo với Mỹ và Israel, làm gia tăng bất ổn trong khu vực.

IRGC hiện tuyên bố cảng Fujairah chiến lược của UAE cũng nằm trong khu vực hàng hải mà Iran có quyền kiểm soát. Cảng Fujairah đã bị tấn công hồi đầu tháng này.

Tranh tường mang nội dung tuyên truyền xuất hiện dày đặc trên đường phố Tehran, Iran. Ảnh: Reuters.

Theo Al Jazeera, việc Iran tấn công mạnh vào UAE là bởi quân đội Mỹ hiện diện đáng kể trên lãnh thổ UAE từ nhiều năm qua, trong đó có căn cứ không quân al-Dhafra, nơi đây đồn trú hàng nghìn binh sĩ Mỹ cùng hệ thống radar, tình báo hiện đại.

Bên cạnh đó, năm 2020, UAE cùng Bahrain và Morocco ký Hiệp định Abraham do Washington làm trung gian, nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel. Trong khi đó, Saudi Arabia chưa tham gia thỏa thuận này.

Kể từ khi ký Hiệp định Abraham, Israel và UAE nhanh chóng mở rộng hợp tác quân sự và tình báo. Tập đoàn quốc phòng Israel Elbit Systems đã thành lập công ty con tại UAE.

Ngoài ra, UAE còn có tranh chấp kéo dài với Iran liên quan 3 hòn đảo Tunb Lớn, Tunb Bé và Abu Musa. Các đảo này vốn do Iran kiểm soát từ năm 1971 và có vai trò chiến lược trong việc kiểm soát eo biển Hormuz.

Tháng trước, Bộ trưởng Hợp tác Quốc tế UAE Reem Al Hashimy từng giải thích lý do khiến UAE bị Iran nhắm đến. “Chúng tôi đại diện cho sự thịnh vượng kinh tế và đa dạng văn hóa, UAE đã chào đón người dân của hơn 200 quốc tịch”, bà Hashimy nói.

Trong khi đó, ông Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống UAE, khẳng định các mối quan hệ đối ngoại và hợp tác quốc phòng là “vấn đề thuộc chủ quyền của mỗi quốc gia”.

Hiện tại, khi lệnh ngừng bắn đang “thở máy”, thông tin UAE và Saudi Arabia từng bí mật tấn công Iran khiến tình hình Trung Đông càng thêm bất ổn. Tehran có thể xem các nước Arab vùng Vịnh không còn là bên trung lập.

Nguy cơ chiến tranh toàn diện cấp khu vực tăng cao, nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ. Khi đó, xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran có nguy cơ mở rộng thành cuộc đối đầu cấp khu vực. Các đồng minh Arab của Washington tại vùng Vịnh gia tăng nguy cơ bị đưa vào vòng chiến sự theo cách dữ dội, trực diện hơn, buộc phải trở thành các bên tham chiến một cách bất đắc dĩ.