|
|
Quảng cáo không thể bỏ qua xuất hiện ngày càng nhiều. Ảnh: FT. |
Từ ngày 15/2, người dùng Internet tại Việt Nam có thể kỳ vọng trải nghiệm trực tuyến “dễ chịu” hơn khi Nghị định 342, văn bản quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo, chính thức có hiệu lực. Điểm nhấn của Nghị định này nằm ở việc giới hạn thời gian chờ để tắt quảng cáo video trực tuyến không quá 5 giây.
Cụ thể, các quảng cáo dưới dạng video hoặc chuỗi hình ảnh động trên môi trường mạng không được phép ép người xem chờ quá 5 giây mới có thể tắt. Điều này đồng nghĩa với việc những định dạng quảng cáo video không thể bỏ qua, xuất hiện dày đặc trong nhiều năm trở lại đây, sẽ không còn phù hợp nếu thời lượng ép xem vượt quá ngưỡng cho phép.
Một nội dung quan trọng khác là việc siết chặt các hình thức quảng cáo “không ở vùng cố định”. Đây là các quảng cáo dạng cửa sổ bật lên (pop-up), thường xuất hiện đột ngột và che khuất một phần hoặc toàn bộ nội dung chính khi người dùng đang đọc tin, xem video hay sử dụng dịch vụ trực tuyến.
Theo quy định mới, quảng cáo pop-up không được sử dụng nút tắt giả, ký hiệu gây hiểu nhầm hoặc khó nhận diện. Quan trọng hơn, người xem phải có khả năng đóng quảng cáo chỉ với một lần tương tác, thay vì phải thao tác nhiều bước hay tìm kiếm vị trí nút đóng như trước.
Đây là các quy định ảnh hưởng lớn đến quảng cáo dạng video, hình thức tiếp thị ngày càng quan trọng trong chiến lược của các thương hiệu toàn cầu. Số liệu của Statista cho thấy chi tiêu cho mảng này được dự báo đạt khoảng 214,76 tỷ USD vào năm 2025, và tiếp tục tăng trưởng ổn định đến 2030 với CAGR (tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm) 9,5%.
Theo Viện Nghiên cứu chính sách và Phát triển truyền thông (IPS), trong 2 thập niên qua quảng cáo trực tuyến tăng mạnh ở Việt Nam. Chi tiêu liên tục tăng trong hơn 5 năm gần đây trong khi quảng cáo truyền thống gần như không đổi.
Các thương hiệu ngày càng chi mạnh tay cho tiếp thị số. Đến năm 2024, quảng cáo trực tuyến chiếm trên 50% tổng chi tiêu quảng cáo tại Việt Nam và dự báo giữ ngưỡng này đến 2029.
Các nền tảng lớn như YouTube, TikTok đã chiếm 1/3 thị phần, và liên tục thử nghiệm với nhiều dạng quảng cáo mới. Từ tháng 6/2025, YouTube đã tăng tần suất, phát hiện phần mềm chặn, và dùng AI để chiếu quảng cáo khi người dùng xem nhiều nhất.
Cùng thời điểm đó, nền tảng cũng mở rộng quảng cáo không thể bỏ qua (non-skippable ad) từ 7 lên đến 30 giây cho các chiến dịch tiếp thị thông thường, theo Search Engine Land. Trước đó, các nhà tiếp thị chỉ có thể mua theo gói đặt trước hạng premium để phát loại quảng cáo này.
Điều này đã ảnh hưởng lớn đến trải nghiệm xem, khi người dùng buộc phải xem quảng cáo quá dài và không thể bỏ qua. Chính TikTok cũng có nghiên cứu vào tháng 1/2024, nói rằng quảng cáo không thể bỏ qua sẽ làm giảm mức độ tương tác với nội dung.
Động thái của Chính phủ với Nghị định 342 đi theo xu hướng bảo vệ người dùng nói chung trên thế giới. Liên minh châu Âu (EU) đã ra bộ luật DSA nhằm tạo không gian mạng an toàn và đáng tin cậy, đặt ra các yêu cầu đối với các nền tảng trực tuyến về minh bạch quảng cáo, trách nhiệm nội dung và quyền người dùng.
EU còn đang phát triển các đề xuất để chống “dark patterns”, các thủ thuật thiết kế gây nhầm lẫn nhằm ép người dùng xem quảng cáo. Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc đang mở rộng quy định để bảo vệ người tiêu dùng khỏi quảng cáo sai sự thật, lừa đảo hoặc gây hại, như yêu cầu gắn nhãn rõ do AI tạo và xử lý vi phạm nhanh hơn.
Còn tại Mỹ, các quy định về quảng cáo trực tuyến chủ yếu tập trung vào bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu, minh bạch quảng cáo và cấm thực hành thương mại không công bằng. Có thể thấy, Nghị định 342 là bước tiến đáng kể trong quản lý quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam.
Những chiếc bẫy vô hình trên mạng xã hội
Cuốn sách Vũ trụ kĩ thuật số của giáo sư Kim Sang Kyun đã đi sâu phân tích, mổ xẻ một cách tường tận, những tác động các thiết bị thông minh, thế giới ảo và mạng xã hội trong cuộc sống hiện đại.
